Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác quản lý và sử dụng nguồn vốn đầu tư công tại cấp cơ sở luôn đòi hỏi sự minh bạch và hiệu quả kinh tế cao nhằm tối ưu hóa ngân sách địa phương. Mới đây, việc công bố kết quả lựa chọn nhà thầu cho một gói thầu xây dựng dân dụng tại địa bàn xã Nam Hà Lâm Hà (tỉnh Lâm Đồng) đã thu hút sự quan tâm của dư luận do biên độ tiết kiệm cho công quỹ đạt tỷ lệ khiêm tốn.
Cụ thể, ngày 18/05/2026, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội Nguyễn Công Tâm đã ký phê duyệt Quyết định số 08/QĐ-VHXH lựa chọn đơn vị thực hiện Gói thầu số 3: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án Xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng thôn Hai Bà Trưng, xã Nam Hà Lâm Hà. Đơn vị trúng thầu là Công ty TNHH Xây dựng Phúc Thái An. Gói thầu này do Phòng Văn hóa - Xã hội xã Nam Hà Lâm Hà làm chủ đầu tư, áp dụng hình thức chỉ định thầu theo quy trình rút gọn với phương thức hợp đồng trọn gói, thời gian triển khai trong vòng 4 tháng.
Hồ sơ thầu ghi nhận giá gói thầu được đưa ra ở mức 1.492.334.590 đồng. Sau quy trình chỉ định thầu rút gọn, Công ty TNHH Xây dựng Phúc Thái An được phê duyệt trúng thầu với giá 1.486.808.255 đồng. Như vậy, thông qua công tác lựa chọn nhà thầu, số tiền tiết kiệm cho dòng vốn ngân sách nhà nước chỉ đạt 5.526.335 đồng, tương đương với tỷ lệ tiết kiệm tài chính xấp xỉ 0,37%. Trước đó, kế hoạch lựa chọn nhà thầu cũng đã được thông qua tại Quyết định số 07/QĐ-VHXH ngày 11/05/2026 do Trưởng phòng Nguyễn Công Tâm ký phê duyệt.
Dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy Công ty TNHH Xây dựng Phúc Thái An (mã số doanh nghiệp: 5801275943), có trụ sở chính tại thôn Liên Trung, xã Tân Hà Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng.
Thống kê dữ liệu cho thấy đơn vị này có một lịch sử tham gia đấu thầu rất đáng chú ý tại địa phương. Tính đến nay, doanh nghiệp đã tham gia tổng cộng 16 gói thầu, trong đó ghi nhận trúng thầu 12 gói, 4 gói chưa có kết quả. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) đạt khoảng 21.422.931.071 đồng.
Hình thức chỉ định thầu rút gọn đối với các dự án xây lắp quy mô nhỏ dưới 2.000.000.000 đồng vốn là một giải pháp pháp lý linh hoạt nhằm đẩy nhanh tiến độ đầu tư công tại các cấp cơ sở. Quy trình này hoàn toàn phù hợp với hành lang pháp lý quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Tuy nhiên, để nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng công quỹ, vai trò thương thảo và đàm phán giá của bên mời thầu cần được chú trọng.
Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập thuộc Đoàn Luật sư TP HCM, quy trình chỉ định thầu rút gọn tuy giản lược về mặt thủ tục hành chính nhưng không đồng nghĩa với việc xem nhẹ khâu đàm phán tối ưu chi phí. Luật sư Nguyễn Văn Lập phân tích rằng tinh thần cốt lõi của Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ luôn nhấn mạnh việc tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu các cơ quan, đơn vị chủ đầu tư trong việc quản lý dòng vốn đầu tư công.
HÌNH THỨC CHỈ ĐỊNH THẦU – DANH MỤC ÁP DỤNG VÀ RÀO CẢN PHÁP LÝ CHI TIẾT
Hình thức chỉ định thầu được quy định nghiêm ngặt tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 57/2024 và Luật số 90/2025). Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu đặc thù, chỉ được áp dụng trong các trường hợp giới hạn nhằm đảm bảo tính cấp bách hoặc tính chuyên biệt của gói thầu. Cụ thể, luật cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; khắc phục sự cố thiên tai, hỏa hoạn; hoặc các gói thầu duy trì hoạt động của cơ sở y tế trong trường hợp cấp bách.
Chi tiết hơn, Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các nhóm trường hợp này. Nhóm đầu tiên là các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp như: ngăn chặn nguy hại đến tính mạng và tài sản cộng đồng; gói thầu mua thuốc, thiết bị y tế để cấp cứu người bệnh; hoặc phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh theo chỉ đạo. Đặc biệt, trong bối cảnh năm 2026, Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 78 về việc áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc, nhà lưu trú công vụ cho cán bộ, công chức cấp tỉnh, cấp xã để phục vụ việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.
Về hạn mức giá, khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chỉ định thầu áp dụng cho gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án có giá không quá 500 triệu đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án, hạn mức là không quá 800 triệu đồng cho dịch vụ tư vấn và không quá 02 tỷ đồng cho các gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp. Ngoài ra, các gói thầu có tính chất đặc thù về công nghệ, bản quyền hoặc chỉ có duy nhất một nhà thầu có khả năng thực hiện cũng thuộc phạm vi áp dụng chỉ định thầu.
Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ định thầu thông thường phải đáp ứng đủ 03 điều kiện tại khoản 2 Điều 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP: Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt; có kế hoạch bố trí vốn (trừ đấu thầu trước); và có dự toán được phê duyệt.