Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, thông qua dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, công tác giải ngân và thực thi các dự án đầu tư công tại địa bàn Thành phố Cần Thơ thời gian qua đang ghi nhận nhiều chuyển biến mang tính đột phá về tính cạnh tranh, sự công bằng và hiệu quả kinh tế.

Khảo sát thực tế từ các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu và báo cáo đánh giá hồ sơ đề xuất, những con số tiết kiệm ngân sách từ các dự án xây dựng hạ tầng, sửa chữa trường học quy mô lớn đã phản ánh sự nỗ lực của các bên mời thầu trong việc công khai hóa thông tin, loại bỏ các rào cản hành chính tiêu cực nhằm tối ưu hóa giá trị sử dụng nguồn vốn công.

Điển hình cho xu hướng cạnh tranh lành mạnh và quyết liệt này là gói thầu Thi công xây dựng thuộc dự án Nâng cấp, sửa chữa Trường tiểu học Trung Kiên 2 do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Thốt Nốt làm bên mời thầu và chịu trách nhiệm tổ chức lựa chọn nhà thầu (Mã TBMT: IB2600006178).

Tại dự án này, sức hút đối với cộng đồng doanh nghiệp xây dựng được đẩy lên mức rất cao khi có tới 10 nhà thầu độc lập cùng nộp E-HSDT tham gia tranh tài. Dự án có giá gói thầu (hoặc dự toán được duyệt) ở mức 10.974.112.055 đồng.

Trải qua quy trình thẩm định, chấm thầu nghiêm ngặt từ năng lực tài chính, kinh nghiệm thực địa đến giải pháp kỹ thuật, ngày 04/02/2026, quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đã chính thức công nhận Công ty TNHH Xây dựng Gia Phúc Lộc là đơn vị trúng thầu.

Đáng chú ý, thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, doanh nghiệp trúng thầu đã đưa ra mức giá trúng thầu là 8.484.897.147 đồng. Qua phép tính toán học biểu thị hiệu quả kinh tế, gói thầu này đã mang về tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước lên tới 22,68%, tương đương với số tiền làm lợi cho nguồn vốn công là hơn 2,48 tỷ đồng.

Dưới góc độ phân tích của chuyên gia kinh tế Lê Tấn Việt, một gói thầu xây lắp thông thường chỉ đạt tỷ lệ giảm giá từ 1% đến 3%, do đó con số 22,68% tại dự án tiểu học Trung Kiên 2 được cho là "cao bất thường". Tỷ lệ này cho thấy khi quy trình phát hành hồ sơ mời thầu hoàn toàn minh bạch, không bị cài cắm các tiêu chuẩn kỹ thuật mang tính định hướng độc quyền, nguồn vốn ngân sách sẽ được bảo vệ ở mức tối đa.

Môi trường đấu thầu sòng phẳng cũng được ghi nhận rõ nét tại một dự án hạ tầng giáo dục và hành chính khác, đó là gói thầu Chi phí phá dỡ khối nhà làm việc hiện trạng, thi công xây dựng thuộc dự án Nâng cấp, sửa chữa trụ sở làm việc xã Đông Thuận, xã Trường Thành, xã Trường Xuân do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Thới Lai làm chủ đầu tư (Mã TBMT: IB2600085159).

Hồ sơ tài liệu thể hiện gói thầu xây lắp này có giá dự toán được duyệt là 17.372.241.497 đồng. Dự án thu hút 3 nhà thầu và liên danh cùng nộp hồ sơ cạnh tranh. Kết quả cuối cùng, Liên danh trụ sở làm việc xã Đông Thuận, xã Trường Thành, xã Trường Xuân đã giành chiến thắng với giá trúng thầu được phê duyệt là 16.401.356.873 đồng.

Tỷ lệ tiết kiệm tại gói thầu này đạt 5,58%, tương đương với số tiền giảm giá cho ngân sách địa phương là hơn 970 triệu đồng. Con số này phản ánh một tỷ lệ tiết kiệm ở mức "tốt", bảo đảm sự cân bằng hài hòa giữa lợi ích kinh tế của Nhà nước và biên độ chi phí hợp lý để nhà thầu triển khai thi công bảo đảm chất lượng.

Sự sàng lọc mạnh mẽ từ cơ chế đấu thầu qua mạng đấu thầu quốc gia cũng đồng nghĩa với việc nhiều doanh nghiệp quen mặt, dù sở hữu bề dày lịch sử tham gia dự án dày đặc tại địa phương, vẫn liên tục đối mặt với rủi ro trượt thầu nếu không tối ưu hóa được năng lực giá và hồ sơ kỹ thuật.

Trường hợp tiêu biểu là Hợp tác xã Xây dựng Thanh Bình (Mã số thuế: 570507000004), một tổ chức kinh tế có trụ sở đăng ký tại Khu Vực Tràng Thọ B, Phường Trung Nhứt, TP Cần Thơ, do ông Phạm Văn Khinh đại diện pháp luật với chức vụ Chủ tịch Hội đồng quản trị. Hệ thống dữ liệu cho thấy đây là một nhà thầu có mật độ tương tác rất lớn tại thị trường xây lắp địa phương khi đã từng tham gia tổng cộng 63 gói thầu, trúng 30 gói với tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt hơn 164 tỷ đồng.

Phân tích sâu về lịch sử đấu thầu cho thấy Hợp tác xã Xây dựng Thanh Bình có mối quan hệ đối tác rất thường xuyên với các chủ đầu tư trên địa bàn: Từng đấu 21 gói tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Thốt Nốt (trúng 7 gói) và đấu 8 gói tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Vĩnh Thạnh (trúng 6 gói).

Dù có lợi thế am hiểu địa bàn, song trước xu thế minh bạch hóa toàn diện, doanh nghiệp này đã ghi nhận số lượng gói thầu trượt lên tới 33 gói, chiếm tỷ lệ hơn 52% tổng số lần tham dự. Đáng chú ý, tại gói thầu sửa chữa trường học tại Thốt Nốt, Hợp tác xã Xây dựng Thanh Bình chỉ đứng ở thứ hạng xếp hạng thứ 8 trên tổng số 10 nhà thầu nộp hồ sơ, và tại gói thầu sửa chữa trụ sở 3 xã tại Thới Lai, liên danh của đơn vị này cũng sớm bị loại từ vòng đánh giá tiêu chuẩn kỹ thuật.

Dưới lăng kính pháp lý, việc các gói thầu xây lắp quy mô lớn liên tục thu hút đông đảo doanh nghiệp tham gia tranh tài độc lập và tạo ra biên độ giảm giá sâu là biểu hiện tích cực cho thấy các chủ đầu tư đang tuân thủ đúng định hướng kiểm soát đầu tư công.

Tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15), mục tiêu bảo đảm cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế được quy định là nguyên tắc tối thượng trong mua sắm công. Đồng thời, điểm a, khoản 8, Điều 78 của văn bản luật này quy định rất rõ trách nhiệm của người đứng đầu chủ đầu tư là phải chịu trách nhiệm toàn diện trong việc "Bảo đảm hiệu quả đầu tư, mua sắm".

Phân tích về hiện trạng số liệu đấu thầu tại khu vực, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) đưa ra nhận định: "Hồ sơ thực tế tại các dự án thuộc khu vực Thốt Nốt và Thới Lai cho thấy các chủ đầu tư đã tuân thủ nghiêm túc các quy định về việc phát hành hồ sơ mời thầu qua mạng.

Việc gói thầu Trường tiểu học Trung Kiên 2 thu hút tới 10 nhà thầu tham dự độc lập và đạt tỷ lệ tiết kiệm 22,68% là minh chứng rõ nét cho thấy khi rào cản thông tin bị xóa bỏ, cơ chế 'sân sau' không thể can thiệp, các doanh nghiệp buộc phải bước vào cuộc đua sòng phẳng bằng năng lực quản trị nội bộ và giá thành tối ưu nhất.

Điều này không chỉ giúp tiết kiệm cho ngân sách nhà nước hàng tỷ đồng vốn đầu tư công, mà còn tạo ra cơ chế tự sàng lọc, bảo đảm lựa chọn được các đơn vị thi công có năng lực tài chính và giải pháp kỹ thuật xuất sắc, loại bỏ nguy cơ chậm tiến độ vốn rất phổ biến ở các gói thầu khép kín trước đây".

Mặc dù vậy, theo Chuyên gia đấu thầu Đào Giang, giá dự thầu cạnh tranh mới chỉ là điều kiện cần chứ chưa phải là điều kiện đủ để một doanh nghiệp xây lắp giành được hợp đồng công. Để có thể bước vào vòng mở hồ sơ đề xuất tài chính và được xếp hạng, hồ sơ dự thầu của các đơn vị bắt buộc phải vượt qua "cửa ải" đánh giá tiêu chuẩn kỹ thuật đầy khắt khe của tổ chuyên gia.

Những sai sót dù nhỏ trong việc lập biện pháp tổ chức thi công ngoài thực địa hay việc kê khai chủng loại vật tư lệch pha so với hồ sơ thiết kế gốc đều sẽ dẫn đến kết quả bị loại thẳng tay, nhường cơ hội cho các đối thủ có sự chuẩn bị chu đáo và chuyên nghiệp hơn.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Cần Thơ: Vì sao loạt nhà thầu "ngã ngựa" tại vòng kỹ thuật E-HSDT?