Hoạt động đấu thầu đầu tư công và mua sắm tài sản nhà nước luôn đòi hỏi sự cân bằng tinh tế giữa hai yếu tố cốt lõi: tiến độ giải ngân, triển khai dự án và hiệu quả tối ưu cho ngân sách kinh tế. Mới đây, tại dự án Nâng cấp tuyến đường thôn Hậu Sanh (đoạn từ cổng thôn đến cuối tuyến) nằm trên địa bàn xã Phước Hữu, tỉnh Khánh Hòa, quy trình lựa chọn nhà thầu đang thu hút sự quan tâm của dư luận bởi tốc độ thẩm định thần tốc và những con số tiết kiệm mang tính chất "tượng trưng". Gói thầu xây lắp có giá trị tiệm cận 2 tỷ đồng đã được Chủ đầu tư trao cho Công ty TNHH tư vấn và xây dựng Nguyễn Duy thông qua hình thức chỉ định thầu.

Theo các hồ sơ pháp lý được công bố rộng rãi trên hệ thống, ngày 05/02/2026, UBND xã Phước Hữu ban hành Quyết định số 115/QĐ-UBND phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Nâng cấp tuyến đường thôn Hậu Sanh nhằm từng bước hoàn thiện hạ tầng giao thông nông thôn. Đến ngày 31/03/2026, Giám đốc Ban quản lý dự án xã Phước Hữu đã đặt bút ký Quyết định số 183/QĐ-BQLDA phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Trong đó, Gói thầu số 03: Thi công xây dựng công trình được ấn định giá trị dự toán là 1.997.313.513 đồng.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong toàn bộ quy trình này chính là tốc độ xử lý thủ tục hành chính. Chỉ trong cùng một ngày 31/03/2026, ngay sau khi kế hoạch lựa chọn nhà thầu vừa được thông qua, Giám đốc Ban quản lý dự án xã Phước Hữu đã tiếp tục ký Quyết định số 184/QĐ-BQLDA phê duyệt kết quả chỉ định thầu. Đơn vị được xướng tên trúng thầu là Công ty TNHH tư vấn và xây dựng Nguyễn Duy với mức giá 1.997.000.000 đồng (loại hợp đồng trọn gói, thời gian thi công 120 ngày).

Căn cứ nội dung tại Quyết định 184/QĐ-BQLDA, nguồn vốn để thực hiện gói thầu này được trích từ "nguồn vốn tỉnh phân cấp theo Quyết định số 202/QĐ-UBND ngày 13/3/2026 của Chủ tịch UBND xã Phước Hữu". Nhìn nhận một cách khách quan và đa chiều, việc đẩy nhanh tiến độ thẩm định, phê duyệt và lựa chọn nhà thầu trong vỏn vẹn 24 giờ có thể xuất phát từ áp lực giải ngân nguồn vốn phân cấp từ cấp trên, với mong muốn sớm đưa công trình giao thông vào thi công, phục vụ nhu cầu đi lại bức thiết của bà con nhân dân.

Tuy nhiên, sự khẩn trương về mặt thủ tục hành chính không thể và không nên làm lu mờ bài toán hiệu quả kinh tế – một trong những mục tiêu tối thượng mà Luật Đấu thầu hướng tới. Phân tích sâu vào các con số, chênh lệch giữa giá gói thầu ban đầu (1.997.313.513 đồng) và giá trúng thầu (1.997.000.000 đồng) chỉ là 313.513 đồng. Với quy mô dự án lên tới gần 2 tỷ đồng, mức tiết kiệm hơn 300 nghìn đồng (tương đương tỷ lệ 0,015%) được xem là quá khiêm tốn.

Bên cạnh yếu tố tài chính, tính pháp lý của việc áp dụng hình thức chỉ định thầu tại gói thầu này cũng cần được Chủ đầu tư làm rõ để đảm bảo tính minh bạch. Căn cứ theo quy định tại điểm m khoản 1 Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, hạn mức để áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án đầu tư phát triển trong lĩnh vực xây lắp là không quá 1 tỷ đồng. Đối với gói thầu tại thôn Hậu Sanh có giá trị lên tới gần 2 tỷ đồng, nếu Chủ đầu tư quyết định áp dụng chỉ định thầu thì cần phải giải trình cụ thể dự án này có thuộc diện cấp bách, khắc phục sự cố thiên tai hoặc các trường hợp đặc biệt khác theo luật định hay không. Việc tuân thủ đúng hạn mức là mấu chốt để bảo vệ môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Để đánh giá toàn diện, cần nhìn vào năng lực của đối tác vừa được Ban quản lý dự án xã Phước Hữu "chọn mặt gửi vàng". Dữ liệu lịch sử trích xuất từ hệ thống đấu thầu quốc gia cho thấy Công ty TNHH tư vấn và xây dựng Nguyễn Duy (MST: 4500361918) là một nhà thầu có nhiều kinh nghiệm thi công. Doanh nghiệp đã thiết lập quan hệ với 14 bên mời thầu, tham gia tổng cộng 35 gói thầu và có tỷ lệ thắng thầu ấn tượng: trúng 25 gói, trượt 9 gói và 1 gói bị hủy.

Tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng (tính cả vai trò độc lập và liên danh) đạt 49.547.698.261 đồng. Cụ thể, trúng thầu độc lập mang về 25.761.968.773 đồng; trong khi thi công liên danh (từng liên danh với 5 nhà thầu trong 8 gói) đóng góp 23.785.729.488 đồng.

Tuy nhiên, bức tranh doanh thu của Công ty Nguyễn Duy có một đặc điểm đáng lưu tâm: tỷ trọng lớn của các gói thầu không qua cạnh tranh trực tiếp. Có tới 10.325.061.212 đồng (chiếm khoảng 40% giá trị trúng thầu độc lập) có nguồn gốc từ các gói chỉ định thầu. Dữ liệu ghi nhận, dù tham gia tới 35 gói thầu, doanh nghiệp mới chỉ thực sự "đấu tay đôi" với 47 nhà thầu khác trong 18 gói thầu (thắng 9, thua 9).

Việc thường xuyên trúng các gói chỉ định thầu có thể là lý do khiến tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của Công ty Nguyễn Duy luôn neo ở mức khá cao: 95,75% (nghĩa là tỷ lệ tiết kiệm trung bình quanh mức 4,25%). Dù vậy, khi đối chiếu tỷ lệ trung bình này với con số tiết kiệm 0,015% tại gói thầu đường thôn Hậu Sanh, có thể thấy ngân sách đầu tư công tại xã Phước Hữu vẫn đang phải chịu mức chi phí sát trần hiếm thấy.

Về mặt địa giới hành chính, toàn bộ dự án của nhà thầu này tập trung chủ yếu tại khu vực Nam Trung Bộ. Đáng chú ý, theo chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính mới từ ngày 01/7/2025 (Việt Nam chỉ còn 34 tỉnh/thành, thực hiện chính quyền 2 cấp), sự thay đổi đã được cập nhật rõ nét trong hồ sơ pháp lý. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu đấu thầu tại tỉnh Ninh Thuận (15 gói), thì hiện tại Quyết định số 184/QĐ-BQLDA đã ghi nhận địa chỉ nhà thầu tại "85A Trần Quang Diệu, phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa" và ghi nhận thi công 20 gói thầu tại Khánh Hòa. Việc chuẩn hóa dữ liệu địa lý này tuân thủ đúng định hướng của Nghị quyết từ Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Nhận định về thực trạng này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) chia sẻ: "Hành lang pháp lý về đấu thầu, cụ thể là Luật Đấu thầu 2023, Luật số 90/2025/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP, luôn tạo điều kiện linh hoạt cho chính quyền cơ sở đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, nhất là với nguồn vốn phân cấp. Tuy nhiên, tính linh hoạt không thể thay thế cho sự minh bạch. Việc chỉ định thầu đối với gói xây lắp vượt hạn mức thông thường đòi hỏi Chủ đầu tư phải hết sức cẩn trọng trong khâu thẩm định giá. Tại sao một dự án 2 tỷ đồng chỉ tiết kiệm được 300 nghìn đồng? Cơ quan quản lý cần giám sát chặt chẽ, đồng thời ứng dụng mạnh mẽ hợp đồng điện tử và công khai thông tin trên hệ thống theo đúng tinh thần Thông tư 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính để người dân được quyền giám sát chéo."

Việc phản ánh trung thực, đa chiều quy trình lựa chọn nhà thầu tại Ban quản lý dự án xã Phước Hữu hoàn toàn không nhằm phủ nhận nỗ lực xây dựng hạ tầng nông thôn của địa phương. Ngược lại, điều này hướng đến mục tiêu xây dựng – khơi dậy tính trách nhiệm, sự cẩn trọng của các cơ quan quản lý trong việc sử dụng từng đồng tiền thuế của nhân dân. Qua đây, Công ty TNHH tư vấn và xây dựng Nguyễn Duy cũng có cơ hội lớn để khẳng định chất lượng thi công vượt trội, xứng đáng với sự kỳ vọng và niềm tin mà chính quyền địa phương đã trao gửi.