Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công và mua sắm công trên địa bàn tỉnh Gia Lai thời gian qua luôn nhận được sự quan tâm sát sao của dư luận. Việc phân bổ nguồn vốn ngân sách thông qua các gói thầu, dự án xây lắp cấp cơ sở đòi hỏi sự minh bạch, cạnh tranh để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế, chống lãng phí.
Tuy nhiên, qua quá trình rà soát hồ sơ pháp lý, một kịch bản lặp lại đang hiện diện tại nhiều dự án: Hình thức chỉ định thầu rút gọn được ưu tiên sử dụng và nhà thầu quen mặt liên tục trúng thầu với mức giá tiệm cận, thậm chí bằng đúng giá dự toán. Trường hợp của nhà thầu Công ty TNHH Xây dựng Vĩ Nhân là một minh chứng cần được mổ xẻ chi tiết.
Lộ diện tỷ lệ tiết kiệm 0 đồng tại Công ty Lâm nghiệp Sông Kôn
Theo dữ liệu được công bố, Công ty TNHH Xây dựng Vĩ Nhân (mã số doanh nghiệp: 4101439665) có trụ sở chính đăng ký tại địa bàn tỉnh Gia Lai, do ông Trương Nhơn Quí làm Giám đốc. Trong giai đoạn 2025 - 2026, doanh nghiệp này ghi nhận thành tích trúng thầu gần như tuyệt đối tại hàng loạt dự án hạ tầng, đặc biệt là các gói thầu do cơ quan cấp xã hoặc doanh nghiệp nhà nước tại địa phương làm chủ đầu tư.
Mới đây nhất, vào ngày 23/5/2026, ông Nguyễn Ngọc Đạo, Chủ tịch Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Kôn (chủ đầu tư) đã ký ban hành Quyết định số 60/QĐ-LNSK về việc chỉ định thầu thi công xây dựng dự án Sửa chữa nâng cấp garage xe con, xây dựng nhà để xe cho cán bộ công nhân viên Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Kôn.
Nhà thầu duy nhất được xướng tên trao dự án này không ai khác chính là Công ty TNHH Xây dựng Vĩ Nhân.
Đáng chú ý, hiệu quả kinh tế mang lại cho ngân sách từ dự án này là một con số tuyệt đối. Phép tính số học minh bạch dựa trên Quyết định phê duyệt cho thấy: 256.300.000 đồng (Giá dự toán) - 256.300.000 đồng (Giá trúng thầu) = 0 đồng. Qua đó, tỷ lệ tiết kiệm đạt 0%.
Việc chỉ định thầu bằng đúng giá dự toán, không giảm trừ được bất kỳ khoản chi phí nào, đồng nghĩa với việc ngân sách không thu hồi hay tối ưu được một đồng nào từ quá trình thương thảo. Dưới góc độ quản lý đầu tư, kết quả này đặt ra nhiều băn khoăn về năng lực tối ưu hóa chi phí giá thi công của nhà thầu, cũng như hiệu quả của quy trình đàm phán hợp đồng từ phía chủ đầu tư tại Gia Lai.
Điệp khúc trúng thầu sát giá dự toán tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Thịnh
Kịch bản thiếu vắng sự cạnh tranh không chỉ diễn ra tại Công ty TNHH Lâm nghiệp Sông Kôn. Trước đó, vào ngày 15/5/2026, ông Nguyễn Quốc Tuấn, Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Thịnh (huyện Vĩnh Thạnh) cũng đã ký Quyết định số 28/QĐ-KT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu dự án Toàn bộ khối lượng thi công xây dựng công trình Nâng cấp, mở rộng tuyến đường từ đường ĐH29 đến thôn M2.
Tại dự án hạ tầng giao thông này, một lần nữa, Công ty TNHH Xây dựng Vĩ Nhân tiếp tục là đơn vị được "chọn mặt gửi vàng" thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn. Dù quy mô dự án có giá trị lớn hơn rất nhiều, song chỉ số tiết kiệm cho ngân sách nhà nước vẫn giậm chân ở mức vô cùng khiêm tốn.
Cụ thể, tại gói thầu này ghi nhận: 1.763.923.000 đồng (Giá gói thầu) - 1.755.103.000 đồng (Giá trúng thầu) = 8.820.000 đồng. Như vậy, tỷ lệ tiết kiệm tại gói thầu này chỉ đạt 0,5%, tiếp tục là một tỷ lệ tiết kiệm rất thấp. Với một dự án có giá trị xấp xỉ 1,8 tỷ đồng, mức giảm giá trúng thầu chưa tới 9 triệu đồng khiến dư luận không khỏi băn khoăn về tính hiệu quả kinh tế thực chất của công tác đấu thầu tại địa phương.
Có thể thấy, việc liên tục xuất hiện đơn độc và được giao thầu trực tiếp theo hình thức chỉ định thầu trên địa bàn tỉnh Gia Lai đang giúp Công ty TNHH Xây dựng Vĩ Nhân duy trì hồ sơ năng lực ấn tượng. Tuy nhiên, sự vắng bóng hoàn toàn của các đối thủ cạnh tranh cùng với mức giá trúng thầu tiệm cận giá dự toán (tỷ lệ tiết kiệm từ 0% đến 0,5%) đang là những dấu hỏi lớn. Liệu việc áp dụng hình thức chỉ định thầu có đang làm biến dạng môi trường cạnh tranh lành mạnh của các doanh nghiệp xây dựng khác tại địa danh này?
Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.
[Kỳ 2:] Chỉ định thầu cấp cơ sở tại Gia Lai: Trách nhiệm người đứng đầu khi tỷ lệ tiết kiệm thấp
Quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu đối với dự án chỉ định thầu
Việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đòi hỏi chủ đầu tư phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật nhằm đảm bảo tính công khai, minh bạch, bảo vệ giá trị dự án, tránh lạm dụng để tạo cơ chế "xin - cho".
Thứ nhất, về quy trình tổng quát: Căn cứ khoản 2 Điều 43 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, quy trình, thủ tục lựa chọn nhà thầu đối với chỉ định thầu bao gồm các bước sau đây: a) Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu; b) Tổ chức lựa chọn nhà thầu; c) Đánh giá hồ sơ đề xuất và thương thảo về đề xuất của một hoặc các nhà thầu (nếu có); d) Trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu; đ) Hoàn thiện, ký kết và quản lý thực hiện hợp đồng.
Thứ hai, về điều kiện bắt buộc trước khi chỉ định thầu: Không phải dự án nào cũng được tự do áp dụng quy trình rút gọn. Căn cứ khoản 2 và khoản 3 Điều 80 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, đối với các gói thầu nằm trong hạn mức, các bên liên quan bắt buộc phải đáp ứng đủ 03 điều kiện quy định tại khoản 2 Điều 79 trước khi thực hiện quy trình, cụ thể:
· Phải có Kế hoạch lựa chọn nhà thầu đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
· Phải có dự toán gói thầu được phê duyệt.
· Phải có kế hoạch bố trí vốn để thực hiện gói thầu.
Thứ ba, nguyên tắc thương thảo hợp đồng: Dù pháp luật cho phép áp dụng chỉ định thầu đối với các dự án nhỏ để đẩy nhanh tiến độ, nhưng nguyên tắc tối thượng vẫn là bảo đảm giá đề nghị trúng thầu (giá trị gói thầu) phải thể hiện được sự tiết kiệm, tỷ lệ tiết kiệm phải đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho ngân sách nhà nước, tuyệt đối không được viện cớ "rút gọn" để thỏa hiệp về giá một cách bất hợp lý.