Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, thực hiện chủ trương đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông, tỉnh Vĩnh Long đã triển khai dự án mua sắm trang thiết bị quy mô lớn nhằm trang bị cho các trường THCS trên địa bàn. Tuy nhiên, kết quả đấu thầu gói thầu "khủng" trị giá hơn 144 tỷ đồng mới đây đang thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chuyên môn và dư luận xã hội bởi tính chất cạnh tranh và cơ cấu của liên danh trúng thầu.

Những con số biết nói từ nguồn ngân sách đầu tư công

Gói thầu Cung cấp và lắp đặt thiết bị thuộc dự án Mua sắm thiết bị dạy học tối thiểu lớp 8 và lớp 9 cho các trường Trung học cơ sở được tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng với mã số TBMT IB2500482459. Chủ đầu tư kiêm bên mời thầu là Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long.

Hành trình pháp lý của gói thầu này trải qua nhiều giai đoạn phê duyệt: Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được phê duyệt theo Quyết định số 73/QĐ-BQL ngày 28/07/2025, phê duyệt điều chỉnh giá gói thầu theo Quyết định số 753/QĐ-BQL ngày 22/10/2025 và điều chỉnh thời gian tổ chức theo Quyết định số 158A/QĐ-BQL ngày 06/02/2026 bởi Giám đốc Ban Quản lý dự án dân dụng và công nghiệp tỉnh Vĩnh Long - Lê Thanh Sơn. Hồ sơ mời thầu (E-HSMT) được phê duyệt theo Quyết định số 956/QĐ-BQL ban hành ngày 10/11/2025. Cuối cùng, kết quả lựa chọn nhà thầu được đóng dấu phê duyệt chính thức theo Quyết định số 398/QĐ-BQL do Giám đốc Lê Thanh Sơn ký ngày 07/05/2026 (công bố công khai ngày 08/05/2026).

Căn cứ dữ liệu hồ sơ, giá dự toán của gói thầu được ấn định ở mức 144.080.308.000 đồng. Đơn vị trúng thầu là Liên danh gói thầu: Cung cấp và lắp đặt thiết bị lớp 8-9, tỉnh Vĩnh Long (gồm Công ty Cổ phần Thiết bị Thiên Bình và Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh) với giá trúng thầu 131.760.366.000 đồng.

Dưới góc độ hiệu quả tài chính, giá trị giảm giá tuyệt đối mang lại cho ngân sách tỉnh Vĩnh Long là 12.319.942.000 đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm đạt 8,55%. Đây là một con số tiết kiệm ở mức cao so với tỷ lệ trung bình thông thường từ 2% đến 6% của các dự án mua sắm công.

Tuy nhiên, đằng sau tỷ lệ tiết kiệm ấn tượng này là thực tế đáng suy ngẫm khi có tới 10 trên tổng số 11 nhà thầu tham dự nộp hồ sơ qua mạng đồng loạt bị loại ở các bước đánh giá trước đó. Trong đó, Liên danh TSV TITI và Công ty Cổ phần A Chi Son không vượt qua bước đánh giá tính hợp lệ; hàng loạt liên danh lớn như Liên danh LD25 (đại diện bởi Công ty TNHH Hai thành viên Sản xuất Thương mại Dịch vụ DAZHU), Liên danh CT-AG Lớp 8,9, Liên danh Gói thầu thiết bị lớp 8-9, Liên danh Lớp 8-9 Vĩnh Long, Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK, Liên danh Thiết bị lớp 8,9 đồng loạt bị đánh "Không đạt" tại khâu đánh giá kỹ thuật.

Chân dung hai mảnh ghép trong liên danh trúng thầu

Để thực hiện gói thầu hỗn hợp quy mô lớn này, hai doanh nghiệp đã bắt tay liên danh tạo nên một tổ hợp năng lực thiết bị và xây lắp đan xen:

Thứ nhất, Công ty Cổ phần Thiết bị Thiên Bình (MST: 0104746480, giữ vai trò thành viên liên danh chính) là đơn vị chuyên cung cấp thiết bị giáo dục phổ thông. Dữ liệu phân tích lịch sử đấu thầu cho thấy Thiên Bình đã tham gia 154 gói thầu, trong đó trúng 93 gói, trượt 58 gói, với tổng giá trị các gói trúng thầu (bao gồm cả liên danh) đạt 487.941.038.390 đồng. Riêng trong giai đoạn từ năm 2025 đến giữa năm 2026, Thiên Bình ghi nhận kết quả trúng thầu liên tiếp tại nhiều địa phương như: gói thầu số 02 trị giá 631.145.392 đồng tại Mầm non Hương Thọ (thành phố Huế) ngày 07/07/2026; gói thầu liên danh phụ trị giá 17.019.421.000 đồng tại Ban QLDA xây dựng thành phố Huế ngày 22/07/2026; trúng thầu độc lập tại THCS Dân tộc nội trú tỉnh Cao Bằng trị giá 3.824.250.800 đồng ngày 09/06/2025; gói thầu tại thành phố Huế trị giá 3.199.970.200 đồng ngày 06/06/2025; và gói thầu đổi mới sách giáo khoa khối lớp 5, lớp 9 tại Châu Thành trị giá 8.518.102.000 đồng ngày 05/06/2025.

Thứ hai, Công ty TNHH Xây dựng Nhựt Linh (MST: 1300413514, thành viên liên danh) lại là nhà thầu có thế mạnh về xây dựng công trình dân dụng, nông nghiệp và hạ tầng. Doanh nghiệp này đã tham gia 80 gói thầu, trúng 47 gói, trượt 31 gói, với tổng giá trị trúng thầu lên tới 1.245.504.878.954 đồng. Địa bàn hoạt động truyền thống của Nhựt Linh trước mốc sáp nhập địa giới hành chính nằm ở vùng Bến Tre cũ (nay thuộc tỉnh Vĩnh Long), nơi ghi nhận tỷ lệ trúng thầu độc lập tuyệt đối 13/13 gói tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp địa phương này, mang về doanh thu 650.526.042.857 đồng, cùng 6/6 gói tại địa bàn Bình Đại trị giá 26.156.992.000 đồng. Khi ba tỉnh Bến Tre, Trà Vinh và Vĩnh Long sáp nhập thành tỉnh Vĩnh Long theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, Nhựt Linh hiện nghiễm nhiên trở thành doanh nghiệp "nội tỉnh Vĩnh Long", tạo ra mối liên kết hệ sinh thái đặc biệt gắn kết.

Góc nhìn pháp lý và dấu hỏi về tính cạnh tranh thực tế

Nhận định về bức tranh đấu thầu trăm tỷ này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) chia sẻ dưới góc độ chuyên môn:

"Dưới góc độ tối ưu hóa hồ sơ năng lực, việc một nhà thầu thiết bị trường học chuyên nghiệp (Thiên Bình) liên danh với một nhà thầu xây lắp hạ tầng lớn (Nhựt Linh) để tham gia gói thầu hỗn hợp cung cấp, lắp đặt là giải pháp hoàn toàn hợp pháp nhằm đáp ứng đồng thời các tiêu chí khắt khe về doanh thu, nguồn lực tài chính và kinh nghiệm thực hiện hợp đồng tương tự. Tỷ lệ tiết kiệm 8,55% đạt được cho ngân sách tỉnh là một điểm sáng đáng khích lệ về mặt kinh tế.

Tuy nhiên, dưới góc độ bảo đảm môi trường đấu thầu lành mạnh, cơ quan thanh tra tỉnh cần lưu ý làm rõ tính cạnh tranh thực tế của gói thầu này. Việc có tới 10 nhà thầu đối thủ bị loại ở các bước kỹ thuật vì các lỗi liên quan đến USB Tranh điện tử, Video hay Bản đồ... đặt ra câu hỏi lớn: Liệu tiêu chuẩn mời thầu (E-HSMT) có đang được soạn thảo quá tiểu tiết, tạo ra các rào cản kỹ thuật vượt quá nhu cầu thực tế để định hướng cho một liên danh duy nhất trúng thầu hay không? Điều này sẽ được làm rõ khi chúng ta bóc tách sâu hơn hồ sơ mời thầu ở kỳ sau."

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Vĩnh Long: Rào cản học liệu điện tử loại bỏ hàng loạt đối thủ tại gói thầu thiết bị 144 tỷ đồng