Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đấu thầu, mua sắm công sử dụng vốn ngân sách nhà nước luôn được coi là một lĩnh vực trọng yếu, đòi hỏi sự minh bạch, công bằng và mức độ cạnh tranh tối đa nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho quốc gia. Việc kiểm soát chặt chẽ các dòng vốn đầu tư, đặc biệt là ở cấp cơ sở, không chỉ giúp tối ưu hóa ngân sách mà còn tạo dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng cho cộng đồng các doanh nghiệp địa phương.

Bối cảnh hành chính mới và yêu cầu kỷ cương đầu tư công

Tại TP Đồng Nai (đơn vị hành chính cấp tỉnh mới được thành lập theo Nghị quyết của Quốc hội từ ngày 30/04/2026, chính thức bãi bỏ cấp chính quyền trung gian), công tác phân bổ nguồn vốn đầu tư công để chỉnh trang hạ tầng đô thị, giao thông nông thôn đang được hệ thống chính quyền đẩy mạnh thực hiện quyết liệt. Sự thay đổi căn bản về mô hình tổ chức hành chính hai cấp (cấp Tỉnh và cấp Xã) đặt ra yêu cầu cao hơn rất nhiều về năng lực quản lý dòng vốn cũng như trách nhiệm giải trình của người đứng đầu tại cấp cơ sở.

Tuy nhiên, qua quá trình rà soát dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, một số điểm cần làm rõ về tính cạnh tranh và việc phân bổ nguồn vốn đã bộc lộ, tiêu biểu là các gói thầu xây lắp hạ tầng thiết yếu trên địa bàn xã Lộc Tấn. Việc tập trung các dự án vào tay một nhà thầu thông qua các quyết định hành chính ban hành dồn dập đang thu hút sự chú ý đặc biệt của dư luận và giới chuyên gia pháp lý.

Thống kê "biết nói" về một doanh nghiệp xây lắp cấp cơ sở

Khảo sát lịch sử tham gia đấu thầu của Công ty TNHH Xây dựng Đông Á (Mã số doanh nghiệp: 3800717218, địa chỉ đăng ký kinh doanh tại ấp 1B, xã Lộc Tấn, TP Đồng Nai) cho thấy những con số thống kê vô cùng ấn tượng và mang tính "hiện tượng" trong ngành xây lắp địa phương. Xuyên suốt quá trình hoạt động tham gia thị trường mua sắm công, doanh nghiệp này đã ghi danh tại 30 gói thầu lớn nhỏ khác nhau.

Dữ liệu hệ thống ghi nhận một tỷ lệ trúng thầu đạt mức cao đối với các gói thầu đã có kết quả công bố chính thức. Cụ thể, nhà thầu Đông Á đã trúng 25 gói thầu, và hiện còn 5 gói trên hệ thống đang hiển thị chờ kết quả. Tổng giá trị trúng thầu của đơn vị này, tính đến thời điểm hiện tại, ghi nhận ở mức trên 60.015.169.019 đồng. Đây là một khối lượng công việc không hề nhỏ đối với một doanh nghiệp xây dựng quy mô vừa tại địa phương.

Đáng chú ý hơn cả, lịch sử cạnh tranh của doanh nghiệp này cho thấy một sự "bình lặng" nhất định trên thương trường. Dữ liệu ghi nhận rất hiếm hoi sự va chạm, cạnh tranh trực tiếp bằng năng lực kỹ thuật và hồ sơ dự thầu với các đối thủ cùng ngành. Phần lớn các gói thầu mà công ty giành được đều được thông qua bằng các hình thức như chào hàng cạnh tranh trong nước hoặc chỉ định thầu rút gọn, tham gia thi công với tư cách nhà thầu độc lập.

Bước sang giai đoạn bản lề 2025 - 2026, khi các quy định của Luật Đấu thầu đi vào thực tiễn, thành tích của Công ty TNHH Xây dựng Đông Á tiếp tục được duy trì một cách ổn định. Dữ liệu thể hiện, trong năm 2025, doanh nghiệp này được nhận gói thầu xây dựng tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Lộc Ninh trị giá 1.299.000.000 đồng (thực hiện bằng hình thức chỉ định thầu rút gọn). Tiến tới nửa đầu năm 2026, công ty liên tiếp nhận thêm 3 gói thầu khác với tổng giá trị hơn 4.336.000.000 đồng, phân bổ tại UBND xã Lộc Thạnh và UBND xã Lộc Tấn.

Hai dự án điện chiếu sáng, chung một ngày ký quyết định giao thầu

Đi sâu vào bóc tách dữ liệu từ các hồ sơ gốc tại UBND xã Lộc Tấn, hai gói thầu điện chiếu sáng vừa diễn ra trong tháng 06/2026 cung cấp những thông tin rất đáng phân tích dưới góc độ quản lý kinh tế. Ngày 04/06/2026, Chủ tịch UBND xã Lộc Tấn đã đặt bút ký hai văn bản quan trọng: Quyết định số 1099/QĐ-UBND và Quyết định số 1100/QĐ-UBND nhằm phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho hai dự án độc lập trên địa bàn xã.

Gói thầu thứ nhất là thi công Xây dựng thuộc dự án Nâng cấp, mở rộng hệ thống điện chiếu sáng đường giao thông ấp 11A, 11B, ấp 1, xã Lộc Tấn. Theo tài liệu, gói thầu này được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt với mức giá dự toán là 1.977.787.767 đồng. Gói thầu thứ hai là thi công Xây dựng thuộc dự án Xây dựng hệ thống điện chiếu sáng từ QL13 đi Cầu làng 9, xã Lộc Tấn, sở hữu mức giá dự toán 988.071.685 đồng.

Chỉ 4 ngày sau, vào ngày 08/06/2026, Chủ tịch UBND xã Lộc Tấn tiếp tục ký ban hành liên tiếp hai quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu (Quyết định số 1135/QĐ-UBND và Quyết định số 1139/QĐ-UBND). Theo nội dung các quyết định này, Công ty TNHH Xây dựng Đông Á là pháp nhân duy nhất được lựa chọn để thực hiện cả hai gói thầu trên thông qua hình thức chỉ định thầu rút gọn.

Tại gói thầu thứ nhất (dự án tại ấp 11A, 11B, ấp 1), giá trúng thầu được phê duyệt ở mức 1.938.000.000 đồng. Làm một phép tính, tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước đạt xấp xỉ 2,01%. Tại gói thầu thứ hai (dự án từ QL13 đi Cầu làng 9), giá trúng thầu chốt ở mức 968.000.000 đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm khoảng 2,03%. Tổng thời gian thi công cho mỗi gói thầu đều được ấn định đồng loạt là 150 ngày với loại hình hợp đồng trọn gói.

Nhìn nhận khách quan về hiệu quả kinh tế và tính công khai

Nhìn nhận một cách khách quan dựa trên những số liệu trích xuất, tỷ lệ tiết kiệm đạt ngưỡng trên 2% đối với hình thức chỉ định thầu là một điểm sáng tích cực. Điều này thể hiện nỗ lực của chủ đầu tư trong việc thương thảo giá để tiết kiệm vốn công. So với mặt bằng chung tại rất nhiều địa phương trên cả nước, nơi các gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thường xuyên ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm ở mức siêu thấp (dưới 0,5%) hoặc rất thấp (dưới 1%), thì con số 2% tại xã Lộc Tấn rất đáng được ghi nhận.

Tuy nhiên, việc cơ quan chủ đầu tư dồn dập phê duyệt giao hai gói thầu có tính chất tương đồng với tổng giá trị hơn 2,9 tỷ đồng cho cùng một nhà thầu thi công, diễn ra trong cùng một ngày, bằng hình thức chỉ định, chắc chắn cần được phân tích kỹ lưỡng dưới lăng kính tối ưu hóa nguồn lực và kiểm soát hậu kiểm.

Hơn thế nữa, báo cáo về độ trễ công bố thông tin trên hệ thống cho thấy, phải đến chiều muộn ngày 13/06/2026, kết quả của hai gói thầu này mới được cập nhật trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Mặc dù độ trễ 05 ngày vẫn đảm bảo tuân thủ thời hạn quy định tại Điều 8 Luật Đấu thầu hiện hành, nhưng việc công bố thông tin sát ngày hết hạn cũng gợi mở những thảo luận về tính kịp thời trong công tác công khai hoạt động mua sắm công tại cấp cơ sở.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Dấu ấn tư vấn và quy trình thẩm định tại các gói thầu chiếu sáng tại xã Lộc Tấn TP Đồng Nai