Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công tại các địa phương luôn đòi hỏi tính công khai, minh bạch nhằm tối ưu hóa nguồn lực ngân sách. Hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng được kỳ vọng sẽ tạo ra một sân chơi bình đẳng, thu hút sự tham gia của nhiều doanh nghiệp có năng lực. Từ đó, chủ đầu tư có thể lựa chọn được phương án thi công tối ưu với chi phí tiết kiệm nhất. Tuy nhiên, diễn biến thực tế tại một số gói thầu xây lắp cấp cơ sở lại cho thấy xu hướng phân tán tính cạnh tranh khi chỉ xuất hiện duy nhất một nhà thầu tham gia nộp hồ sơ và đi đến chiến thắng chung cuộc.

Chỉ duy nhất một doanh nghiệp dự thầu gói thầu tiền tỷ

Mới đây, UBND phường Hiệp Bình TP HCM đóng vai trò chủ đầu tư triển khai Gói thầu số 3: Xây dựng và lắp đặt thiết bị xây dựng. Gói thầu này thuộc dự án Nâng cấp, cải tạo trụ sở Đảng ủy - UBND phường Hiệp Bình Chánh, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách bổ sung có mục tiêu của TP HCM cho ngân sách phường. Theo Kế hoạch lựa chọn nhà thầu số PL2600106651, gói thầu được thực hiện theo hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng với phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Thời gian thực hiện hợp đồng được quy định là 90 ngày với loại hợp đồng trọn gói.

Toàn bộ các văn bản pháp lý mang tính nền tảng của dự án, từ Quyết định phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 2413/QĐ-UBND ngày 28/04/2026 đến Quyết định phê duyệt E-HSMT số 3408/QĐ-UBND ngày 01/06/2026, đều do Chủ tịch UBND phường Hiệp Bình Võ Thanh Bình ký ban hành.

Theo Biên bản mở thầu công bố trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia vào lúc 09:22 ngày 12/06/2026, gói thầu có giá dự toán là 3.853.886.038 đồng, ghi nhận duy nhất Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Dịch vụ Chí Nam tham dự và trúng với giá 3.757.125.894 đồng (theo Quyết định số 3723/QĐ-UBND ngày 17/6/2026 của Chủ tịch UBND phường Hiệp Bình - Võ Thanh Bình). So với giá gói thầu ban đầu, số tiền tiết kiệm được cho nguồn vốn đầu tư công là khoảng 96.760 nghìn đồng, tương ứng với tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 2,51%.

Năng lực nhà thầu Chí Nam

Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Dịch vụ Chí Nam được thành lập vào năm 2008, có địa chỉ đăng ký tại phường Phú Lợi, TP HCM và do Giám đốc Dương Hồng Quyên làm người đại diện theo pháp luật.

Trong lịch sử hoạt động, công ty đã tham gia 39 gói thầu, trúng 26 gói, trượt 11 gói và 2 gói bị hủy. Tổng giá trị trúng thầu độc lập đạt 28.528.431.778 đồng.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 2026 ngoài gói thầu đã trúng đang phân tích nêu trên thì trong tháng 03/2026 nhà thầu này cũng đã được công bố trúng 3 gói thầu tại phường Tam Bình. Cụ thể: Gói thầu số 3: Xây lắp + thiết bị tại UBND phường Tam Bình, trị giá 3.138.827.854 đồng; Gói thầu số 1: Xây lắp tại Văn phòng HĐND - UBND phường Tam Bình, trị giá 1.114.233.000 đồng; Gói Trang trí phòng tiếp công dân tại Văn phòng HĐND - UBND phường Tam Bình, trị giá 180.000.000 đồng.

Góc nhìn chuyên gia

Phân tích về hiện tượng các gói thầu rộng rãi nhưng lâm vào cảnh khan hiếm nhà thầu tham gia, chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ nhận định mục đích cốt lõi của việc áp dụng đấu thầu qua mạng là tăng cường tính tiếp cận thông tin, giảm thiểu chi phí hành chính và xóa bỏ các rào cản cục bộ. Khi một gói thầu xây lắp công sở quy mô hàng tỷ đồng được công bố rộng rãi nhưng kết cục chỉ có duy nhất một doanh nghiệp nộp hồ sơ, chủ đầu tư cần chủ động rà soát lại toàn bộ quy trình thiết lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT). Theo ông Nguyễn Quốc Vũ, dù quy trình có vẻ công khai, nhưng việc thiếu vắng các nhà thầu khác đòi hỏi cơ quan chức năng phải kiểm tra xem có hay không các tiêu chí kỹ thuật, nhân sự quá đặc thù làm thu hẹp không gian cạnh tranh. Mức tiết kiệm khoảng 2,51% tại phường Hiệp Bình dù tuân thủ khung pháp lý nhưng rõ ràng chưa phản ánh được tối đa lợi ích kinh tế cho ngân sách nếu so với những gói thầu có sự cạnh tranh quyết liệt từ nhiều nhà thầu độc lập.

Dưới góc nhìn pháp lý về đấu thầu, Luật sư Nguyễn Thị Hương phân tích Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các nghị định hướng dẫn luôn coi tính cạnh tranh và minh bạch là thước đo hàng đầu. Theo Luật sư Nguyễn Thị Hương, trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chủ đầu tư, trực tiếp là Chủ tịch UBND phường Hiệp Bình Võ Thanh Bình, là vô cùng quan trọng. Khi xuất hiện tình huống chỉ có một nhà thầu tham gia, pháp luật không cấm việc chấm thầu và ra quyết định phê duyệt. Tuy nhiên, quy trình này yêu cầu sự cẩn trọng gấp bội từ tổ chuyên gia và tổ thẩm định để đánh giá chính xác năng lực thi công thực tế của doanh nghiệp. Việc này không chỉ nhằm bảo vệ sự an toàn của công trình công cộng mà còn bảo đảm từng đồng vốn ngân sách được sử dụng một cách minh bạch, hiệu quả nhất, loại bỏ những nghi vấn về tính khách quan trong công tác lựa chọn nhà thầu.