Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đầu tư công tại các địa phương luôn đặt mục tiêu kép là bảo đảm tiến độ, chất lượng công trình và tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách. Việc tổ chức đấu thầu rộng rãi trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được xem là công cụ hữu hiệu nhất để hiện thực hóa mục tiêu này. Dù vậy, qua phân tích số liệu thực tế từ gói thầu thi công xây dựng Trường TH Huỳnh Văn Đảnh trên địa bàn xã Tân Trụ (Tây Ninh), bức tranh về tính cạnh tranh và hiệu quả tiết kiệm ngân sách lại gợi mở nhiều khía cạnh cần được đánh giá một cách đa chiều và khách quan.

Gói thầu tiền tỷ và con số tiết kiệm khiêm tốn

Căn cứ Quyết định số 68/QĐ-BQLDA ngày 11/05/2026, Giám đốc Ban Quản lý dự án xã Tân Trụ - Trần Hồng Phong đã phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho công trình Trường TH Huỳnh Văn Đảnh. Ngay sau đó, ngày 12/05/2026, Quyết định số 73/QĐ-QLDA tiếp tục được ban hành nhằm phê duyệt E-HSMT cho gói thầu Thi công xây dựng, chính thức mở ra cơ hội cạnh tranh cho các doanh nghiệp xây lắp.

Gói thầu có giá dự toán là 7.324.774.340 đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách xã và được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước. Theo biên bản mở thầu lúc 09:25 ngày 22/05/2026, có hai đơn vị nộp hồ sơ dự thầu là Công ty TNHH Thái Thịnh và Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Huỳnh Thọ. Cả hai nhà thầu đều vượt qua các vòng đánh giá về tư cách hợp lệ, năng lực, kinh nghiệm và kỹ thuật để bước vào vòng đánh giá tài chính.

Tại bước quyết định này, Công ty TNHH Thương mại Xây dựng Huỳnh Thọ đưa ra mức giá dự thầu là 7.286.296.167 đồng và không có thư giảm giá. Trong khi đó, Công ty TNHH Thái Thịnh có mức giá dự thầu ban đầu là 7.366.338.206 đồng, nhưng đi kèm thư giảm giá 1,48%. Thao tác kỹ thuật này giúp giá dự thầu sau giảm giá của Công ty TNHH Thái Thịnh lùi về mức 7.257.316.400 đồng, vừa đủ để thấp hơn đối thủ cạnh tranh và lọt qua khe cửa giá gói thầu. Đến ngày 08/06/2026, tại Quyết định số 148/QĐ-BQLDA, Giám đốc Trần Hồng Phong đã chính thức phê duyệt Công ty TNHH Thái Thịnh là đơn vị trúng thầu với thời gian thực hiện hợp đồng 300 ngày.

Đáng chú ý, với giá trúng thầu là 7.257.316.400 đồng, số tiền tiết kiệm được cho ngân sách nhà nước chỉ đạt 67.457.940 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 0,92%. Đặt trong bối cảnh một gói thầu áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi, mức tiết kiệm ở phân khúc dưới 1% buộc dư luận phải nhìn nhận lại tính cạnh tranh thực chất của thị trường xây lắp tại địa phương này.

Hồ sơ năng lực và những cuộc đối đầu mang tính chu kỳ

Sự hiện diện và chiến thắng của Công ty TNHH Thái Thịnh tại Tân Trụ không phải là hiện tượng cá biệt. Dữ liệu lịch sử cho thấy, doanh nghiệp này được thành lập ngày 12/02/2004, do Giám đốc Võ Thị Ngọc Đặng làm người đại diện pháp luật. Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 06/2026, Công ty TNHH Thái Thịnh đã tham gia khoảng 43 gói thầu, trúng 29 gói, mang về tổng giá trị trúng thầu khoảng 162.053.500.540 đồng.

Góc nhìn chuyên gia

Đánh giá về vấn đề này, theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ việc tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng nhằm mục đích cốt lõi là tăng cường tính minh bạch, thu hút tối đa các nguồn lực xã hội và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế cho nguồn vốn đầu tư công. Khi các gói thầu liên tục ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm dưới 1% hoặc lặp đi lặp lại những nhà thầu quen mặt, các cơ quan chức năng cần rà soát lại để nâng cao tính cạnh tranh thực chất, đồng thời khích lệ mạnh mẽ các chủ đầu tư nỗ lực thu hút được nhiều nhà thầu tham gia và đạt tỷ lệ tiết kiệm từ 3% trở lên.

Dưới góc độ pháp lý, theo luật sư Nguyễn Thị Hương hệ thống Luật Đấu thầu hiện hành yêu cầu rất rõ trách nhiệm giải trình của người đứng đầu và chủ đầu tư trong việc bảo đảm hiệu quả kinh tế. Những gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp cần được chủ đầu tư chủ động rà soát lại kỹ lưỡng các tiêu chí trong hồ sơ mời thầu, tránh tạo ra rào cản làm hạn chế doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ tham gia, từ đó bảo vệ tốt nhất nguồn tiền của ngân sách.