Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, kể từ ngày 01/07/2025, khi toàn quốc chính thức triển khai mô hình tổ chức bộ máy tinh gọn chính quyền địa phương hai cấp bao gồm cấp tỉnh và cấp xã, bãi bỏ hoàn toàn chính quyền cấp huyện trung gian theo tinh thần Nghị quyết số 202/2025/QH15, toàn bộ thẩm quyền giải ngân dòng vốn đầu tư công trực tiếp đã được phân cấp mạnh mẽ về cho người đứng đầu các ban ngành và UBND cấp xã làm chủ đầu tư. Sự tinh giản thủ tục hành chính này đòi hỏi công tác giám sát, hậu kiểm năng lực thi công thực tế của các doanh nghiệp trúng thầu phải được thực hiện chặt chẽ để bảo vệ dòng vốn ngân sách.

Tuy nhiên, việc một nhà thầu có quy mô nhỏ đến từ TP HCM liên tiếp trúng và triển khai đồng thời nhiều gói thầu xây lắp công ích trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng mới đặt ra những vấn đề cần được xem xét về năng lực triển khai cũng như công tác hậu kiểm trong quá trình thực hiện.

Ma trận thầu trùng lặp dày đặc tiến độ thi công

Dữ liệu lịch sử trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cùng các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho thấy, trong chưa đầy hai tháng giữa năm 2026, Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh đã liên tục được xướng tên trúng 7/7 gói thầu xây lắp giao thông nông thôn và khắc phục thiên tai trên địa bàn xã Sơn Điền, xã Krông Nô, xã Tà Đùng và xã Cư Jút thuộc tỉnh Lâm Đồng. Tổng giá trị các gói thầu này hơn 15,16 tỷ đồng, do các chủ đầu tư tại 4 địa bàn cấp xã phê duyệt. Theo thông tin công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, các gói thầu chủ yếu được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc thuộc nhóm công trình khắc phục thiên tai; số lượng nhà thầu tham dự ở nhiều gói thầu không nhiều.

Một số gói thầu tiêu biểu cho thấy đặc điểm chung là giá trúng thầu đều ở mức sát giá gói thầu, với mô thức tương đồng giữa các trường hợp.

Gói thầu thứ nhất (Khắc phục, sửa chữa cầu buôn OL tại xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng): Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 87/QĐ-KT ngày 06/05/2026 do Trưởng phòng Kinh tế xã Krông Nô ký ban hành, gói thầu này được trao cho Liên danh Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh và Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Chí Cường (Mã số thầu - E-TBMT: IB2600161715). Giá gói thầu được duyệt là 3.389.824.000 đồng, giá trúng thầu là 3.370.000.000 đồng, tương ứng khoảng 0,58%, thời gian thực hiện hợp đồng kéo dài 180 ngày.

Gói thầu thứ hai (Khắc phục, sửa chữa cầu buôn K62 tại xã Krông Nô, tỉnh Lâm Đồng): Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 92/QĐ-KT ngày 18/05/2026 do Trưởng phòng Kinh tế xã Krông Nô ký ban hành, tiếp tục thuộc về Liên danh Thiện Vinh - Chí Cường (Mã số thầu - E-TBMT: IB2600177062). Giá gói thầu được duyệt là 2.325.914.000 đồng, giá trúng thầu là 2.310.000.000 đồng, tương ứng 0,68%, tiến độ thi công thực hiện hợp đồng là 180 ngày.

Gói thầu thứ ba (Khắc phục ngập úng, hư hỏng tuyến đường giao thông khu vực Đắk Nang tại xã Tà Đùng, tỉnh Lâm Đồng): Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 85/QĐ-KT ngày 20/05/2026 do đại diện Phòng Kinh tế xã Tà Đùng ký ban hành, chỉ định thầu độc lập cho Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh. Giá gói thầu được duyệt là 1.933.667.885 đồng, giá trúng thầu chỉ định là 1.920.455.693 đồng, tương ứng 0,68%, tiến độ thực hiện hợp đồng trọn gói là 90 ngày.

Mật độ trúng dồn dập công trình của nhà thầu tiếp tục gia tăng vào giai đoạn cuối quý II và đầu quý III năm 2026 tại Phòng Kinh tế xã Cư Jút và Văn phòng HĐND và UBND xã Sơn Điền, tỉnh Lâm Đồng. Gói thầu thứ tư (Khắc phục, sửa chữa tuyến đường từ thôn 1 đi thôn 5 Cư K'nia, xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng): Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 204/QĐ-KT ngày 27/05/2026 do Trưởng phòng Kinh tế xã Cư Jút Nguyễn Hữu Hải ký ban hành, chỉ định thầu độc lập cho Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh. Gói thầu này có giá dự toán ước tính khoảng 1.925.833.000 đồng, giá trúng thầu chỉ định là 1.906.574.000 đồng, tương ứng khoảng 1,0%, thời gian thực hiện hợp đồng là 180 ngày.

Gói thầu thứ năm (Khắc phục, sửa chữa đường tại khu vực thôn 14 Tâm Thắng, xã Cư Jút, tỉnh Lâm Đồng): Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 248/QĐ-KT ngày 19/06/2026 do Trưởng phòng Kinh tế xã Cư Jút Nguyễn Hữu Hải ký ban hành, chỉ định thầu độc lập cho Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh. Gói thầu có giá trúng thầu chỉ định là 1.972.196.000 đồng, thời gian thực hiện hợp đồng là 180 ngày.

Gói thầu thứ sáu (Khắc phục, sửa chữa cầu qua suối Con Sỏ, thôn Đăng Cao, xã Sơn Điền, tỉnh Lâm Đồng): Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 38/QĐ-VP ngày 24/06/2026 do ông K'Bơn - KT. Chánh Văn phòng - Phó Chánh Văn phòng Văn phòng HĐND và UBND xã Sơn Điền ký ban hành, chỉ định thầu rút gọn cho Liên danh Công ty TNHH Nam Nguyên Lâm Đồng và Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh. Giá gói thầu được duyệt là 1.915.732.345 đồng, giá trúng thầu chỉ định là 1.910.525.000 đồng, tương ứng khoảng 0,27%, tiến độ thực hiện là 150 ngày.

Gói thầu thứ bảy (Khắc phục sự cố sạt, lở mái taluy trên tuyến đường ĐH11, xã Sơn Điền, tỉnh Lâm Đồng): Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 48/QĐ-VP ngày 03/07/2026 do ông K'Bơn - KT. Chánh Văn phòng - Phó Chánh Văn phòng Văn phòng HĐND và UBND xã Sơn Điền ký ban hành, chỉ định thầu thông thường độc lập cho Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh. Giá gói thầu được duyệt là 1.792.991.799 đồng, giá trúng thầu chỉ định là 1.775.061.742 đồng, tương ứng khoảng 1%, thời gian thực hiện hợp đồng trọn gói là 150 ngày.

Việc nhiều công trình khôi phục giao thông có thời gian triển khai trùng lặp hoặc diễn ra trong khoảng thời gian ngắn được một số chuyên gia đấu thầu đánh giá là yếu tố cần lưu ý khi xem xét khả năng huy động nhân sự, thiết bị và tổ chức thi công đồng thời của nhà thầu.

Dấu hỏi lớn về rủi ro trùng lặp nhân sự kỹ thuật

Phân tích sâu khía cạnh pháp lý dưới lăng kính chuyên môn, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Thành viên Đoàn Luật sư TPHCM), phân tích: Rủi ro lớn nhất nằm ở bài toán bố trí nhân lực và thiết bị khi toàn bộ chuỗi 7 công trình hạ tầng đồi núi, địa hình phức tạp sạt lở nêu trên đều có tiến độ thi công trùng lặp hoàn toàn trong khoảng mốc thời gian từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2026. Chiếu theo hồ sơ đăng ký kinh doanh chuẩn xác từ cơ sở dữ liệu quốc gia, Công ty TNHH Xây dựng Công nghệ Môi trường Thiện Vinh bản chất là một nhà thầu có quy mô nhân lực giới hạn, loại hình pháp lý là doanh nghiệp nhỏ.

Luật sư Nguyễn Thị Hương cảnh báo, căn cứ theo quy định bắt buộc nghiêm ngặt tại Khoản 2 Điều 150 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, nhà thầu tham dự tuyệt đối không được phép đề xuất huy động các vị trí nhân sự chủ chốt (bao gồm Chỉ huy trưởng công trường thường trực, cán bộ phụ trách kỹ thuật hiện trường, cán bộ an toàn lao động) và trang thiết bị thi công chủ yếu đang trong thời gian thực hiện một hợp đồng gói thầu khác có tiến độ xây dựng trùng lặp. Đối với các công trình giao thông công ích khẩn cấp, mỗi một công trường độc lập đòi hỏi bắt buộc phải có ít nhất 1 Chỉ huy trưởng công trường có chứng chỉ hành nghề thường trực tại thực địa để trực tiếp quản lý, tổ chức thi công và bảo đảm an toàn trên hiện trường.

Để vận hành an toàn và bảo đảm chất lượng đồng thời cho cả 7 đại công trường phân tán tại nhiều địa phương khó khăn khác nhau như các xã Krông Nô, xã Tà Đùng, xã Cư Jút và xã Sơn Điền thuộc tỉnh Lâm Đồng, Công ty Thiện Vinh trên lý thuyết phải bố trí tối thiểu 7 Chỉ huy trưởng công trường độc lập cùng hàng chục kỹ sư hiện trường có thực lực. Đối với doanh nghiệp có quy mô không lớn, việc tổ chức nguồn lực để thực hiện đồng thời nhiều công trình tại các địa bàn khác nhau có thể đặt ra những thách thức nhất định về công tác điều phối và huy động nhân sự, thiết bị. Từ đó, một số chuyên gia cho rằng cơ quan, đơn vị có thẩm quyền cần tăng cường rà soát việc kê khai và bố trí nhân sự chủ chốt, đối chiếu chứng chỉ hành nghề, kinh nghiệm cũng như quá trình huy động nhân sự trong giai đoạn thực hiện hợp đồng nhằm bảo đảm việc triển khai các gói thầu tuân thủ đúng hồ sơ dự thầu, hồ sơ mời thầu và các quy định pháp luật liên quan.

Quy trách nhiệm giải trình trực diện về phía Người đứng đầu

Việc một số gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp, công tác thẩm định biện pháp tổ chức thi công trong bối cảnh nhà thầu thực hiện đồng thời nhiều gói thầu là những vấn đề được các chuyên gia cho rằng cần được cơ quan có thẩm quyền rà soát, đánh giá. Trong trường hợp phát hiện sai sót hoặc vi phạm, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan sẽ được xem xét theo quy định của pháp luật.

Để tránh hiểu sai bản chất pháp lý của định mức tài chính, cần làm rõ rằng yêu cầu tiết kiệm bắt buộc tối thiểu 5% quy định tại Mục 1.a Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/05/2026 của Bộ Tài chính chỉ áp dụng cứng đối với các gói thầu xây lắp chỉ định thầu theo điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP (trường hợp nhà thầu đã thực hiện tốt công trình tương tự trong vòng 5 năm trước đó). Đối với các gói thầu chỉ định thầu khẩn cấp khắc phục hậu quả thiên tai, sạt lở hoặc ngập úng tại các địa phương này, mặc dù thuộc diện áp dụng Mục 1.b Công văn số 5557/BTC-QLĐT cho phép chủ đầu tư chủ động thương thảo mức tiết kiệm phù hợp với điều kiện thực tế để bảo đảm tính khả thi thi công, nhưng sự chủ động này không thể đồng nghĩa với việc chấp thuận những tỷ lệ tiết kiệm thấp như gói taluy ĐH11 đạt 1,00% hay gói cầu suối Con Sỏ chỉ đạt 0,27%.

Chiếu theo tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường trách nhiệm, phòng ngừa thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công, trách nhiệm của người có thẩm quyền trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu và quản lý thực hiện hợp đồng được thực hiện theo quy định của pháp luật. Đối với các gói thầu nêu trên, người ký các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền tiến hành thanh tra, kiểm tra hoặc kiểm toán, các tổ chức, cá nhân có liên quan sẽ thực hiện trách nhiệm giải trình theo quy định của pháp luật.

Việc nhiều gói thầu được phê duyệt với giá trúng thầu ở mức sát giá gói thầu, cùng với việc nhà thầu thực hiện đồng thời nhiều công trình tại các địa bàn khác nhau, đặt ra yêu cầu cần được rà soát về công tác thẩm định năng lực, kiểm tra việc huy động nhân sự, thiết bị và hoạt động giám sát trong quá trình thực hiện hợp đồng theo quy định. Trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương hai cấp được triển khai theo Nghị quyết số 202/2025/QH15, một số chuyên gia cho rằng việc tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát nội bộ đối với công tác lựa chọn nhà thầu và quản lý thực hiện hợp đồng là cần thiết nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.