Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng trở nên xuất sắc trong việc đọc tài liệu, nhận diện chữ viết tay nguệch ngoạc và thậm chí hiểu được cả những ảnh chụp màn hình mờ nhòe.

Tuy nhiên, một dự án mang tên Ghost Font (Phông chữ Ma) đang phơi bày một điểm yếu mà hầu hết chúng ta trước đây chưa từng nhận ra.

Ghost Font về cơ bản là một ảo giác quang học, giấu các ký tự bên trong hàng trăm chấm động, dựa vào khả năng phát hiện chuyển động của não người thay vì hình dạng rõ ràng. Tự nhiên, tôi đã phải tìm hiểu điều gì khiến nó hoạt động — và tại sao nó lại khiến các mô hình AI hiện nay bối rối.

Ghost Font là gì?

Ghost Font là một dự án kiểu chữ thử nghiệm do nhà thiết kế Eric Lu sáng tạo, nhằm khám phá sự khác biệt giữa thị giác của con người và máy móc.

Thay vì vẽ các chữ cái bằng đường nét liền, Ghost Font phủ đầy màn hình bằng hàng nghìn chấm nhỏ li ti. Các chấm bên trong ký tự ẩn di chuyển theo một hướng, trong khi các chấm xung quanh trôi theo hướng khác. Não bộ của bạn sẽ tự động nhóm các điểm ảnh chuyển động lại với nhau, giúp từ ngữ ẩn hiện ra dù không có bất kỳ đường viền nào.

Tuy nhiên, khi hoạt ảnh bị dừng lại, ảo giác cũng biến mất. Tất cả những gì còn lại chỉ là những đốm nhiễu thị giác ngẫu nhiên.

Dự án thậm chí còn có thể chèn thêm văn bản đánh lạc hướng nhằm gây nhầm lẫn cho các hệ thống AI, khiến một số mô hình tự tin nhận diện sai thông điệp, trong khi con người vẫn nhìn thấy đúng nội dung mong muốn.

Cách tự trải nghiệm Ghost Font

Bạn tò mò liệu chatbot AI yêu thích của mình có giải mã được không? Bạn có thể tự thực hiện thí nghiệm này chỉ trong vài phút. Hãy truy cập trang web Ghost Font.

Nhập một cụm từ ngắn, ví dụ như "HELLO HUMAN". Tạo hoạt ảnh và đảm bảo bạn có thể tự đọc được thông điệp ẩn. Tải về hoạt ảnh hoặc ghi lại màn hình.

Tải lên ChatGPT, Claude hoặc Gemini và đơn giản hỏi: "Thông điệp trong hoạt ảnh này nói gì?"

So sánh các phản hồi. AI có nhận diện được thông điệp ẩn, đọc văn bản đánh lạc hướng hay tự tin đoán một nội dung khác?

Để tăng độ khó, hãy thử lại với một câu hỏi cụ thể hơn, chẳng hạn: "Phân tích chuyển động trong hoạt ảnh này theo thời gian để xác định văn bản ẩn." Xem liệu việc cung cấp thêm ngữ cảnh cho AI có thay đổi kết quả không.

Tại sao AI gặp khó khăn

Ghost Font khai thác sự khác biệt cơ bản giữa cách con người và các mô hình thị giác AI hiện nay diễn giải thông tin hình ảnh.

Con người có khả năng nhận diện các mẫu chuyển động một cách đáng kinh ngạc, bởi hệ thống thị giác của chúng ta tự nhiên kết hợp những thay đổi nhỏ theo thời gian thành các đối tượng có ý nghĩa, giúp chúng ta phát hiện ra các ký tự ẩn gần như ngay lập tức.

Tuy nhiên, nhiều mô hình AI đa phương thức vẫn phân tích video giống như một chuỗi các hình ảnh tĩnh liên tiếp. Vì Ghost Font cố tình loại bỏ các cạnh tương phản cao và hình dạng chữ ổn định mà các hệ thống nhận diện ký tự quang học (OCR) thường dựa vào, nên thông điệp ẩn trở nên rất khó phát hiện.

Xin làm rõ: Điều này không có nghĩa là AI không thể đọc được Ghost Font, mà là ảo giác này nhắm vào điểm yếu trong cách nhiều hệ thống thị giác hiện nay xử lý hình ảnh động. Vì vậy, trước khi bạn nghĩ đến việc giấu mật khẩu trong các hoạt ảnh Ghost Font, cần lưu ý một điều quan trọng: Ghost Font không phải là một phương pháp mã hóa, và tác giả của nó cũng không giới thiệu đây là công cụ bảo mật.

Nếu có đủ số khung hình video, sử dụng phân tích dòng chảy quang học hoặc các kỹ thuật thị giác máy tính chuyên biệt, các hệ thống AI hoàn toàn có thể giải mã được thông điệp ẩn. Thực tế, một số nhà phát triển đã báo cáo thành công sau khi giải thích rõ cách hoạt động của ảo giác hoặc cho phép mô hình phân tích từng khung hình một.

Khi các mô hình thị giác ngày càng tiến bộ, chắc chắn chúng sẽ giỏi hơn trong việc giải mã những thủ thuật như thế này.

Ghost Font trở nên thú vị vì nó làm nổi bật một điều mà chúng ta ít khi nghĩ tới: con người và AI thực sự không "nhìn" thế giới theo cùng một cách.