Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, quá trình đánh giá hồ sơ dự thầu tại 2 gói thầu xây lắp do UBND phường Hưng Phú (thành phố Cần Thơ) làm Chủ đầu tư và Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hưng Phú làm đại diện chủ đầu tư đã xuất hiện điểm trùng hợp hy hữu: tất cả các nhà thầu chào giá thấp hơn hàng trăm triệu đồng so với Công ty TNHH Xây dựng Bình Nguyên Xanh đều bị loại khỏi cuộc đua bởi cùng một nguyên nhân pháp lý xuất phát từ con dấu của đơn vị cho thuê máy móc.
Kịch bản loại đối thủ chào giá thấp tại gói thầu rạch Xẻo Gừa
Tại gói thầu Xây lắp thuộc dự án Nâng cấp, mở rộng tuyến đường rạch Xẻo Gừa (từ cầu Khánh Bình đến cầu Xẻo Bèo), phường Hưng Phú có số E-TBMT: IB2600280247-00, được Chủ tịch UBND phường Hưng Phú phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu theo Quyết định số 2455/QĐ-UBND ngày 08/05/2026 và phê duyệt dự toán gói thầu tại Quyết định số 2727/QĐ-UBND ngày 03/06/2026 với giá trị 6.377.013.949 đồng. E-HSMT được phê duyệt theo Quyết định số 2807/QĐ-UBND ngày 11/06/2026.
Tại biên bản mở thầu ngày 22/06/2026, Công ty TNHH MTV Tư vấn Đầu tư Xây dựng PCI (Mã số thuế: 1801070233) tham gia dự thầu với mức giá 5.970.643.640 đồng, trong khi Công ty TNHH Xây dựng Bình Nguyên Xanh (Mã số thuế: 1801598175) dự thầu với giá 6.269.329.762 đồng. Mức giá của Công ty PCI thấp hơn đối thủ tới 298.686.122 đồng và giúp nhà thầu này đứng đầu bảng xếp hạng về giá dự thầu theo phương pháp giá thấp nhất.
Tuy nhiên, tại Báo cáo đánh giá E-HSDT số 95-BC/2026/CA ngày 16/07/2026, Tổ chuyên gia thuộc Công ty TNHH Tư vấn Đấu thầu Cát An đã kết luận Công ty PCI "Không đạt" tại bước đánh giá chi tiết thiết bị thi công chủ yếu. Theo báo cáo, để chứng minh khả năng huy động thiết bị (gồm cần cẩu bánh lốp, cần cẩu bánh xích, sà lan và tàu kéo), Công ty PCI nộp Hợp đồng nguyên tắc số 09/HĐTTB ngày 17/06/2026 ký với Công ty CP Bê tông 620 Châu Thới.
Tổ chuyên gia xác định mẫu con dấu đóng trên hợp đồng nguyên tắc của đơn vị cho thuê là mẫu dấu đã hết giá trị sử dụng, không phù hợp quy định tại Điều 6 Nghị định số 99/2016/NĐ-CP về quản lý và sử dụng con dấu. Căn cứ Điểm b Điều 82 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Khoản 3 Điều 30 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, bên mời thầu nhận định tài liệu chưa đảm bảo tính xác thực, không thuộc trường hợp được làm rõ bổ sung và loại E-HSDT của Công ty PCI.
Ngày 27/07/2026 (ký số ngày 04/08/2026), Chủ tịch UBND phường Hưng Phú Nguyễn Đăng Khoa đã phê duyệt Quyết định số 3374/QĐ-UBND cho Công ty TNHH Xây dựng Bình Nguyên Xanh trúng thầu với giá 6.269.329.762 đồng, mang lại mức tiết kiệm 1,69% (khoảng 107.684.187 đồng) cho ngân sách.
Lặp lại nguyên nhân trượt thầu tại dự án kè Thạnh Đông
Tại gói thầu Xây lắp thuộc dự án Kè sạt lở kênh Thạnh Đông, phường Hưng Phú có số E-TBMT: IB2600279660-00, dự toán gói thầu là 3.493.323.305 đồng theo Quyết định số 2731/QĐ-UBND ngày 03/06/2026 của Chủ tịch UBND phường Hưng Phú. E-HSMT được phê duyệt theo Quyết định số 2811/QĐ-UBND ngày 11/06/2026.
Biên bản mở thầu ngày 22/06/2026 ghi nhận 3 nhà thầu tham dự gồm: Liên danh kênh Thạnh Đông (Mã định danh: vn1801675888) chào giá 3.309.825.500 đồng; Công ty TNHH Xây dựng Thương mại Kim Quang Hưng (Mã số thuế: 1801241520) chào giá 3.383.489.362 đồng; và Công ty TNHH Xây dựng Bình Nguyên Xanh chào giá cao nhất là 3.427.825.114 đồng.
Tại Báo cáo đánh giá số 96-BC/2026/CA ngày 16/07/2026 của Công ty TNHH Tư vấn Đấu thầu Cát An, Công ty Kim Quang Hưng bị loại ngay ở bước đánh giá tính hợp lệ do có quy mô tổng tài sản năm 2025 đạt 91,78 tỷ đồng và doanh thu 109,69 tỷ đồng, vượt tiêu chí doanh nghiệp nhỏ theo Điều 5 Nghị định số 80/2021/NĐ-CP và Mục E-CDNT 5.1(e) E-HSMT.
Đối với Liên danh kênh Thạnh Đông – đơn vị có giá dự thầu thấp nhất, sau khi nhận Văn bản làm rõ số 2359/PKTHTĐT ngày 03/07/2026 của Bên mời thầu, nhà thầu đã nộp Hợp đồng nguyên tắc số 12/HĐTTB ngày 17/06/2026 ký với Công ty CP Bê tông 620 Châu Thới để thuê 02 cẩu bánh xích, 01 sà lan và 01 tàu kéo. Tổ chuyên gia xác định mẫu con dấu của Công ty CP Bê tông 620 Châu Thới trên hợp đồng này là mẫu dấu đã hết giá trị sử dụng, dẫn đến việc Liên danh kênh Thạnh Đông bị đánh giá không đạt và bị loại.
Nhờ đó, tại Quyết định số 3396/QĐ-UBND ngày 28/07/2026 (ký số ngày 04/08/2026), Chủ tịch UBND phường Hưng Phú Nguyễn Đăng Khoa đã phê duyệt cho Công ty TNHH Xây dựng Bình Nguyên Xanh trúng thầu với giá 3.427.825.114 đồng, tiết kiệm khoảng 1,87% (tương ứng 65.498.191 đồng).
Năng lực nhà thầu
Công ty TNHH Xây dựng Bình Nguyên Xanh (MSDN: vn1801598175), có địa chỉ tại số 69/1/2/5, Vành Đai Phi Trường, Phường Bình Thủy, Thành phố Cần Thơ, người đại diện pháp luật là Trần Khương Duy.
Tính đến tháng 8/2026 doanh nghiệp đã tham gia khoảng 81 gói thầu, trong đó trúng 29 gói, trượt 52 gói. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh): 148.564.710.882 đồng. Trong đó, với vai trò độc lập: 120.486.072.043 đồng, với vai trò liên danh: 28.078.638.839 đồng.
Dữ liệu đấu thầu cũng cho thấy trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 7/2026, Công ty TNHH Xây dựng Bình Nguyên Xanh liên tiếp trúng hàng loạt gói thầu xây lắp khác trên địa bàn thành phố Cần Thơ: 02 gói thầu tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ô Môn (ngày 16/07/2026 với giá lần lượt 7,09 tỷ đồng và 4,43 tỷ đồng); 01 gói thầu tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Ninh Kiều (ngày 08/07/2026 với giá 13,42 tỷ đồng); 01 gói thầu tại Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ (ngày 02/07/2026 với giá 2,62 tỷ đồng); và 01 gói thầu tại Phòng Kinh tế xã Trung Hưng (ngày 11/06/2026 với giá 4,09 tỷ đồng).
Góc nhìn chuyên gia
Phân tích dưới góc nhìn chuyên môn và thực tiễn áp dụng pháp luật đấu thầu, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nêu quan điểm: Theo quy định tại Khoản 2 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ, đối với các gói thầu xây lắp tổ chức đấu thầu trong nước, trường hợp thiết bị thi công chủ yếu của nhà thầu xếp hạng thứ nhất chưa đáp ứng hoặc tài liệu chứng minh khả năng huy động chưa đầy đủ, bên mời thầu có trách nhiệm gửi thông báo yêu cầu nhà thầu làm rõ để bổ sung, thay thế thiết bị tối đa 02 lần. Quy định này nhằm bảo đảm tạo điều kiện tối đa cho các đề xuất tài chính tối ưu được xem xét thấu đáo. Do đó, trước các tình huống phát sinh về tính pháp lý của tài liệu do bên thứ ba phát hành (như hình thức con dấu của đơn vị cho thuê máy móc), các bên tham gia xét thầu cần thận trọng áp dụng đầy đủ quy trình làm rõ, xác minh khách quan để bảo đảm quyền lợi chính đáng của nhà thầu cũng như tối ưu hóa hiệu quả kinh tế cho nguồn vốn công.
Đồng quan điểm về tính xây dựng trong nghiệp vụ đấu thầu, chuyên gia đấu thầu Đào Giang chia sẻ thêm: Việc hai nhà thầu độc lập tham gia hai gói thầu khác nhau nhưng cùng gặp phải vướng mắc về mặt hình thức tài liệu từ cùng một đơn vị cho thuê thiết bị là tình huống kỹ thuật hy hữu. Diễn biến này vừa là bài học kinh nghiệm sâu sắc cho các nhà thầu trong công tác rà soát, hoàn thiện tính chuẩn chỉ của hồ sơ dự thầu (E-HSDT), vừa đặt ra yêu cầu đối với chủ đầu tư và đơn vị tư vấn trong việc thực hiện chặt chẽ, minh bạch quy trình thẩm tra, đối thoại làm rõ thông tin theo quy định tại Điều 78 và Điều 80 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15).
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA BÊN MỜI THẦU VÀ NGUYÊN TẮC XỬ LÝ TÀI LIỆU LÀM RÕ THEO QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT
1. Trách nhiệm giải trình của các chủ thể tham gia hoạt động đấu thầu: Căn cứ quy định tại các khoản 11, 12 Điều 78, điểm k1 khoản 2 Điều 79, và khoản 4 Điều 80 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), chủ đầu tư, bên mời thầu và tổ chuyên gia chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính khách quan, trung thực của quá trình lựa chọn nhà thầu, quản lý thực hiện hợp đồng; đồng thời gánh vác nghĩa vụ thực hiện trách nhiệm giải trình cụ thể, kịp thời trước cơ quan thanh tra, kiểm tra và cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động đấu thầu khi có yêu cầu. Người đứng đầu chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện về tính minh bạch, chất lượng, tiến độ và hiệu quả thực tế của dự án; bên mời thầu cùng tổ chuyên gia chịu trách nhiệm giải trình cụ thể trong phạm vi nhiệm vụ được giao về lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT) và đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT).
2. Quy trình làm rõ hồ sơ dự thầu trực tuyến đối với nhân sự và thiết bị: Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ, đối với các gói thầu xây lắp tổ chức đấu thầu trong nước, tổ chuyên gia chỉ thực hiện đánh giá chi tiết về nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công chủ yếu đối với duy nhất nhà thầu xếp hạng thứ nhất sau khi đánh giá tài chính. Trong trường hợp nội dung kê khai, tài liệu đính kèm của nhà thầu xếp hạng thứ nhất chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, chủ đầu tư có trách nhiệm gửi thông báo yêu cầu nhà thầu làm rõ, cho phép bổ sung, thay thế nhân sự chủ chốt, thiết bị thi công chủ yếu tối đa 02 lần nhằm bảo đảm năng lực huy động nguồn lực thực tế, bảo đảm quyền lợi hợp pháp của nhà thầu và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế của nguồn vốn đầu tư công.
3. Nguyên tắc trao đổi làm rõ đề xuất hồ sơ thầu: Căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 30 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, việc trao đổi thông tin làm rõ giữa chủ đầu tư và nhà thầu phải được thực hiện trực tuyến trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia và được lập thành văn bản lưu vết làm một phần không thể tách rời của E-HSDT. Quy trình làm rõ đối với các nội dung về tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu (trừ nội dung về tư cách hợp lệ), đề xuất kỹ thuật hoặc tài chính tuyệt đối không được làm thay đổi nội dung cơ bản của hồ sơ đã nộp và không làm thay đổi giá dự thầu ban đầu của nhà thầu.
4. Giám sát trách nhiệm của người đứng đầu và kiểm soát nguồn lực thực tế: Thực hiện nghiêm túc chỉ đạo tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐT ngày 05/05/2026, người đứng đầu các chủ đầu tư và bên mời thầu có nghĩa vụ tăng cường rà soát chặt chẽ năng lực thực tế ngoài hiện trường, phòng ngừa rủi ro chậm tiến độ, đặc biệt đối với trường hợp một nhà thầu thực hiện đồng thời nhiều gói thầu trong cùng thời điểm. Chủ đầu tư gánh vác trách nhiệm rà soát thực địa, kiểm soát chặt chẽ phương án huy động nguồn lực và có nghĩa vụ cập nhật mốc tiến độ thực tế lên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ngay sau khi hoàn thành từng mốc tiến độ cụ thể theo Điều 35 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, tuyệt đối không để xảy ra hành vi chuyển nhượng thầu trái quy định pháp luật.