QUY ĐỊNH VỀ BẢO ĐẢM CẠNH TRANH, HIỆU QUẢ TIẾT KIỆM VÀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH CỦA NGƯỜI ĐỨNG ĐẦU TRONG QUẢN LÝ ĐẦU TƯ CÔNG

Hoạt động lựa chọn nhà thầu và quản lý thực hiện hợp đồng sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước được điều chỉnh chặt chẽ bởi Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15), Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ và các Thông tư hướng dẫn ban hành kèm theo, hướng đến 05 mục tiêu cốt lõi: cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình.

1. Nguyên tắc bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng và tính vô hiệu của rào cản kỹ thuật: Căn cứ quy định tại Điều 6 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) và Điều 4 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, việc bảo đảm cạnh tranh lành mạnh là nguyên tắc cốt lõi bắt buộc phải tuân thủ. Theo đó, nhà thầu tham dự thầu phải bảo đảm tính độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với chủ đầu tư, bên mời thầu, tổ chuyên gia và các đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT), đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) và thẩm định kết quả lựa chọn nhà thầu nhằm ngăn ngừa các nguy cơ xung đột lợi ích hoặc dàn xếp quy định tại Điều 16 Luật Đấu thầu. Đồng thời, căn cứ khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu, E-HSMT không được phép nêu bất kỳ điều kiện nào nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng. Căn cứ khoản 4 Điều 44 Luật này và khoản 1 Điều 29 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, mọi tiêu chí rào cản kỹ thuật vi phạm quy định hạn chế cạnh tranh đều bị coi là vô hiệu, tuyệt đối không phải là căn cứ pháp lý để xem xét, đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) và loại bỏ nhà thầu trong quá trình lựa chọn. Theo mẫu hồ sơ ban hành kèm theo Thông tư số 79/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính, các tiêu chí đánh giá năng lực, kinh nghiệm, kỹ thuật phải bảo đảm tính khách quan, tuân thủ đúng định dạng số hóa dưới dạng webform trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP).

2. Quy trình đánh giá hồ sơ và thương thảo tối ưu hóa chi phí hợp đồng: Căn cứ quy định tại các Điều 29, 30 và 32 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và hướng dẫn tại Thông tư số 79/2025/TT-BTC ngày 04/08/2025 của Bộ Tài chính, việc đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng (E-HSDT) phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình và tiêu chí đánh giá đã được ban hành công khai trong E-HSMT trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia (e-GP). Đối với các gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thầu quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP hoặc các gói thầu có tỷ lệ giảm giá thấp, căn cứ quy định tại Điều 43 Luật Đấu thầu và hướng dẫn của Bộ Tài chính tại Công văn số 5557/BTC-QLĐTV ngày 05/05/2026, chủ đầu tư có trách nhiệm chủ động thương thảo, đàm phán hoàn thiện hợp đồng với nhà thầu nhằm thực hiện yêu cầu tiết kiệm tối thiểu 5% đối với chỉ định thầu xây lắp, nâng cao chất lượng công tác lập giá gói thầu và tối ưu hóa hiệu quả kinh tế thực chất cho ngân sách nhà nước.

3. Trách nhiệm toàn diện của chủ đầu tư và vai trò người đứng đầu: Căn cứ quy định tại Điều 78 Luật Đấu thầu, Chủ đầu tư chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và người có thẩm quyền về toàn bộ quá trình chuẩn bị, tổ chức lựa chọn nhà thầu, phê duyệt kết quả và quản lý thực hiện hợp đồng. Thực hiện nghiêm túc chỉ đạo tại Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị quản lý vốn đầu tư công và người đứng đầu chủ đầu tư chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật nếu để phát sinh tình trạng tổ chức đấu thầu mang tính hình thức, lơ là kiểm soát rào cản kỹ thuật hoặc không bảo đảm hiệu lực sử dụng dòng vốn ngân sách. Đồng thời, bám sát Điều 35 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, chủ đầu tư có nghĩa vụ kiểm soát thực địa, đối chiếu nghiêm ngặt danh sách nhân sự chủ chốt, đội ngũ kỹ thuật và chủng loại máy móc thiết bị thi công chuyên dụng thực tế huy động so với các cam kết quy định trong E-HSDT, đồng thời thực hiện nghiêm túc việc cập nhật tiến độ thực tế thực hiện hợp đồng lên Hệ thống e-GP ngay sau khi hoàn thành từng hạng mục công việc cụ thể nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng và phòng ngừa triệt để các hành vi vi phạm quy định cấm tại Điều 16 Luật Đấu thầu.