Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, điểm chung đáng chú ý nhất tại hàng loạt dự án đầu tư công trên địa bàn TP Đồng Nai do Công ty TNHH Vật liệu Xây dựng Hoàng Đăng (có mã số thuế: 3603530972) trúng thầu chính là sự vắng bóng hoàn toàn của các đối thủ cạnh tranh. Dù các gói thầu được tổ chức theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng hoặc chào hàng cạnh tranh - những phương thức vốn được thiết kế để thu hút tối đa sự tham gia của các nhà thầu nhằm tối ưu hóa giá trị kinh tế cho ngân sách - nhưng thực tế ghi nhận tại các biên bản mở thầu lại cho thấy một thực trạng hoàn toàn trái ngược.

Sự xuất hiện đơn độc của một nhà thầu duy nhất tại các gói thầu quy mô từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng đang đặt ra những câu hỏi lớn cho dư luận về tính minh bạch, công bằng và tính cạnh tranh thực chất trong môi trường mua sắm công tại địa phương. Hoạt động lựa chọn nhà thầu qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được kỳ vọng là giải pháp triệt tiêu các rào cản địa lý, ngăn chặn tình trạng cản trở nộp hồ sơ trực tiếp. Tuy nhiên, khi một doanh nghiệp liên tiếp dự thầu trong trạng thái độc tôn, không phải đối mặt với bất kỳ sự cạnh tranh nào về cả kỹ thuật lẫn giá cả, bản chất cạnh tranh của công tác đấu thầu gần như không được phát huy hiệu quả.

Môi trường cạnh tranh thiếu vắng tính phẳng tại phường Biên Hòa

Minh chứng điển hình cho tình trạng thiếu vắng sức cạnh tranh thực chất này được ghi nhận tại Gói thầu số 05 (Xây dựng): Thi công xây dựng tuyến đường Huỳnh Mẫn Đạt do Văn phòng HĐND và UBND phường Biên Hòa, TP Đồng Nai làm chủ đầu tư. Đây là dự án hạ tầng giao thông có ý nghĩa quan trọng tại khu vực đô thị với giá gói thầu được duyệt ở mức 10.750.953.610 đồng. Gói thầu được thông báo mời thầu công khai theo hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng để tìm kiếm nhà thầu có năng lực tối ưu nhất.

Tuy nhiên, dữ liệu bóc tách từ Biên bản mở thầu điện tử và Báo cáo đánh giá E-HSDT cho thấy, đến thời điểm đóng thầu, hệ thống chỉ ghi nhận duy nhất một tài khoản nộp hồ sơ dự thầu, đó là Liên danh do Công ty TNHH Vật liệu Xây dựng Hoàng Đăng làm liên danh chính. Hệ quả tất yếu của việc vắng bóng đối thủ là tại Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 224/QĐ-VP ngày 01/07/2026 do Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Biên Hòa ký, liên danh này đã được lựa chọn trúng thầu với giá 10.743.304.904 đồng.

Do không phải chịu áp lực cạnh tranh về giá từ bất kỳ bên thứ ba nào, giá trúng thầu bám rất sát giá dự toán, chỉ giảm giá mang tính tượng trưng, đạt tỷ lệ tiết kiệm ngân sách siêu thấp ở mức 0,07%. Việc một dự án xây dựng hạ tầng đường phố có giá trị gần 11 tỷ đồng giữa trung tâm hành chính lại vắng bóng các nhà thầu xây lắp khác là điều cần được các cơ quan chức năng hậu kiểm một cách nghiêm túc.

Hiện tượng duy nhất một nhà thầu tham gia tại các phường, xã khác

Kịch bản độc thầu sát giá này không dừng lại ở phường Biên Hòa mà tiếp tục lan rộng sang các cơ sở giáo dục và hạ tầng nông thôn khác trên địa bàn TP Đồng Nai. Tại Gói thầu số 1: Xây lắp Trường Mầm non Long Bình, do Trường Mầm non Long Bình làm chủ đầu tư với giá gói thầu 2.402.346.326 đồng, hình thức lựa chọn là chào hàng cạnh tranh qua mạng. Biên bản mở thầu lại một lần nữa ghi nhận tình trạng đơn độc khi chỉ có duy nhất Công ty TNHH Vật liệu Xây dựng Hoàng Đăng tham gia nộp hồ sơ. Căn cứ Quyết định phê duyệt số 100/QĐ-MNLB ngày 30/06/2026, nhà thầu này dễ dàng trúng thầu với giá 2.395.218.311 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm nhỏ giọt 0,30%.

Đáng chú ý, hiện tượng duy nhất một nhà thầu tham gia dự thầu cũng chiếm tỷ trọng tuyệt đối trong hoạt động đấu thầu tại khu vực xã Long Phước. Tại dự án Cải tạo, nâng cấp các tuyến đường và hệ thống thoát nước ấp 3 và dự án Cải tạo, nâng cấp các tuyến đường và hệ thống thoát nước ấp 4 do Phòng Kinh tế xã Long Phước mời thầu, mô hình này lại được sao chép nguyên vẹn. Theo hồ sơ đánh giá, các biên bản mở thầu của cả hai gói thầu xây lắp quy mô tỷ đồng này đều thể hiện chỉ có duy nhất một hồ sơ dự thầu được nộp lên hệ thống. Đến ngày 25/06/2026, Phòng Kinh tế xã Long Phước đã đồng loạt ban hành các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu, công nhận Công ty TNHH Vật liệu Xây dựng Hoàng Đăng là đơn vị trúng thầu trong tình trạng hoàn toàn vắng bóng đối thủ. Việc liên tiếp các gói thầu hạ tầng tại một địa phương chỉ có một doanh nghiệp quan tâm đặt ra dấu hỏi lớn về tính phổ biến của thông tin mời thầu và tính đại chúng của hồ sơ mời thầu.

Góc nhìn chuyên gia pháp lý về rào cản kỹ thuật định hướng thầu

Dưới góc nhìn của hành lang pháp lý hiện hành, hoạt động mua sắm công phải tuyệt đối thượng tôn các nguyên tắc bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng và minh bạch được quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15) và Nghị định 214/2025/NĐ-CP. Đặc biệt, khoản 3 Điều 44 Luật Đấu thầu quy định rất rõ ràng về việc cấm các chủ đầu tư, bên mời thầu đưa vào hồ sơ mời thầu các tiêu chí mang tính định hướng, cài cắm nhằm hạn chế sự tham gia của nhà thầu hoặc tạo lợi thế không bình đẳng cho một hoặc một số nhà thầu quen thuộc.

Phân tích sâu về hiện tượng bất thường này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: Mặc dù về mặt quy trình hành chính, việc gói thầu chỉ có một nhà thầu tham dự vẫn có thể được xem xét phê duyệt trúng thầu nếu hồ sơ mời thầu tuân thủ đúng luật và nhà thầu đáp ứng đầy đủ năng lực. Tuy nhiên, nếu tình trạng một mình một ngựa diễn ra mang tính hệ thống, lặp đi lặp lại nhiều lần đối với nhiều gói thầu khác nhau tại cùng một địa bàn và đi kèm với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách siêu thấp, đây là một chỉ báo cho thấy môi trường cạnh tranh công bằng đang có dấu hiệu bị thu hẹp.

Luật sư Nguyễn Văn Lập nhấn mạnh thêm: Thực tiễn pháp lý về đấu thầu cho thấy, các rào cản kỹ thuật vô hình thường được đưa vào rất tinh vi trong E-HSMT nhằm định hướng thầu. Đó có thể là việc đưa ra các yêu cầu về hợp đồng tương tự quá chi tiết, khu biệt vào một địa bàn nhỏ; áp dụng các điều kiện tiến độ khắt khe thiếu thực tế; cài cắm các chứng chỉ nhân sự cục bộ không phổ biến; hoặc quy định các đặc tính kỹ thuật vật liệu trùng khớp tuyệt đối với một nguồn cung duy nhất mà không cho phép các sản phẩm tương đương thay thế. Những tiêu chí mang tính khu biệt này vô hình trung gạt bỏ các nhà thầu khác ngay từ vòng nghiên cứu hồ sơ. Điều này có dấu hiệu chưa tuân thủ tinh thần của Nghị định 214/2025/NĐ-CP và các chỉ thị về chống lãng phí của Chính phủ.

Trong bối cảnh TP Đồng Nai đang vận hành theo mô hình hành chính mới tinh gọn 2 cấp, thẩm quyền phân bổ dòng vốn đầu tư công được giao trọng tâm cho các cơ sở phường, xã. Việc xuất hiện liên tiếp tình trạng độc thầu sát giá cần được các cơ quan thanh tra của TP Đồng Nai vào cuộc rà soát toàn diện các E-HSMT tại phường Biên Hòa, xã Long Phước để làm rõ có hay không sự hiện diện của các rào cản kỹ thuật. Chỉ có như vậy mới bảo vệ được tính minh bạch, tối ưu hóa nguồn lực tài chính công và củng cố lòng tin của cộng đồng doanh nghiệp.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3]: TP Đồng Nai: Hoàng Đăng thi công chồng chéo, chuyên gia lo ngại chất lượng công trình