Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Bà Điểm (TP HCM) đã ban hành Quyết định số 110/QĐ-BQLDA phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu qua mạng cho gói thầu XL: Thi công xây dựng thuộc Dự án Nâng cấp cải tạo HTTN Bà Điểm 2. Văn bản do Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Bà Điểm Nguyễn Lễ Phong ký ngày 23/07/2026.

Gói thầu XL: Thi công xây dựng (mã gói thầu BP2600385737, mã E-TBMT IB2600323175) có giá gói thầu được phê duyệt là 15.766.181.543 đồng, trích từ nguồn vốn Ngân sách Thành phố bổ sung có mục tiêu. Phương thức lựa chọn nhà thầu là Đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng, một giai đoạn một túi hồ sơ, loại hợp đồng trọn gói với thời gian thực hiện 150 ngày.

Kết quả lựa chọn nhà thầu xác định đơn vị trúng thầu là Liên danh Bà Điểm 2 với giá trúng thầu 15.596.299.446 đồng. So với giá gói thầu ban đầu, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước chỉ đạt khoảng 169.882.097 đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 1,08%. Đây là tỷ lệ tiết kiệm ở mức thấp so với mặt bằng chung của các dự án hạ tầng kỹ thuật thoát nước và giao thông trên địa bàn.

Liên danh Bà Điểm 2 gồm hai doanh nghiệp hợp thành: Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Phát triển Thương mại Hoàng Nguyên (đảm nhận vai trò liên danh chính, mã số thuế 0311427210) và Công ty TNHH Song Phước (đảm nhận vai trò liên danh phụ, mã số thuế 0305381021).

Liên danh Bà Điểm 2 được chấp nhận sau quá trình làm rõ E-HSDT

Báo cáo đánh giá E-HSDT số 413/2026/BCHSDT-D.C do Công ty TNHH Thiết kế Tư vấn Xây dựng D và C lập ngày 21/07/2026 cho thấy, cuộc thầu ghi nhận hai nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu là Liên danh Bà Điểm 2 (giá dự thầu 15.596.299.446 đồng) và Công ty Cổ phần Xây dựng Nghĩa Phước (giá dự thầu 15.666.029.111 đồng).

Dù chào giá thấp hơn đối thủ khoảng 69,7 triệu đồng, hồ sơ dự thầu ban đầu của Liên danh Bà Điểm 2 chưa đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu tại phần kê khai hợp đồng xây lắp tương tự ở Mẫu số 05. Ngày 14/07/2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng xã Bà Điểm đã ban hành Văn bản số 190/BQLDA yêu cầu nhà thầu làm rõ qua Mạng đấu thầu quốc gia. Đến ngày 17/07/2026, Liên danh Bà Điểm 2 nộp Văn bản số 177/CV-LDBD2 kèm tài liệu chứng minh bổ sung, qua đó được Tổ chuyên gia đánh giá đạt yêu cầu năng lực và kinh nghiệm.

Ở chiều ngược lại, Công ty Cổ phần Xây dựng Nghĩa Phước bị loại ngay từ bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm. Dữ liệu báo cáo đánh giá thể hiện, bảo đảm dự thầu và cam kết nguồn lực tài chính cho gói thầu của Công ty Cổ phần Xây dựng Nghĩa Phước do Phó Trưởng phòng chi nhánh ngân hàng ký nhưng thiếu văn bản ủy quyền của người đại diện theo pháp luật của ngân hàng để chứng minh chữ ký hợp lệ. Bên cạnh đó, các hợp đồng xây lắp tương tự do nhà thầu này kê khai tại Mẫu số 05 cũng không đáp ứng yêu cầu của hồ sơ mời thầu.

Cùng ngày 14/07/2026, Bên mời thầu phát hành Văn bản số 191/BQLDA yêu cầu Công ty Cổ phần Xây dựng Nghĩa Phước làm rõ E-HSDT qua Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Tuy nhiên, đến hết thời hạn quy định, nhà thầu này không tiến hành làm rõ hay gửi tài liệu bổ sung. Do Công ty CP Xây dựng Nghĩa Phước không thực hiện việc làm rõ E-HSDT theo yêu cầu nên hồ sơ không được xem xét tiếp, còn Liên danh Bà Điểm 2 trở thành nhà thầu duy nhất đáp ứng yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm. Giá trúng thầu được phê duyệt thấp hơn giá gói thầu khoảng 169,9 triệu đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm khoảng 1,08%.

'Chân dung' nhà thầu

Thành viên đứng đầu Liên danh Bà Điểm 2 - Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng và Phát triển Thương mại Hoàng Nguyên (địa chỉ tại Phường Tân Thới Hiệp, TP HCM, do ông Nguyễn Anh Thưởng làm Giám đốc) là cái tên quen thuộc trong lĩnh vực xây lắp tại địa phương.

Theo dữ liệu hoạt động đấu thầu, tính đến tháng 07/2026 doanh nghiệp này đã tham gia 131 gói thầu, trúng 96 gói với tổng giá trị trúng thầu (bao gồm cả vai trò độc lập và liên danh) 949.010.852.008 đồng. Đáng chú ý, tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của nhà thầu này đạt khoảng 98,57%, đồng nghĩa với mức tiết kiệm trung bình cho ngân sách nhà nước chỉ xấp xỉ 1,43%. Doanh nghiệp ghi nhận tỷ lệ trúng thầu rất cao tại các chủ đầu tư địa phương như Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực huyện Củ Chi (trúng 16 trong tổng số 18 gói tham gia, tổng giá trị xấp xỉ 255 tỷ đồng), Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực huyện Hóc Môn (trúng 13 trong tổng số 15 gói tham gia, tổng giá trị xấp xỉ 131,7 tỷ đồng)...

Thành viên còn lại trong liên danh là Công ty TNHH Song Phước (trụ sở tại Xã Bà Điểm, TP HCM, do ông Phạm Phước Phu làm Giám đốc) cũng đã tham gia 20 gói thầu, trúng 10 gói với tổng giá trị xấp xỉ 78,6 tỷ đồng, đạt tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán khoảng 96,92%.

Góc nhìn chuyên gia

Bình luận về bối cảnh này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ nhận định, hiện tượng nhà thầu tham dự đấu thầu rộng rãi nhưng cố tình phớt lờ, không phản hồi văn bản yêu cầu làm rõ của bên mời thầu là một thực trạng xuất hiện tương đối phổ biến. Khác với những lầm tưởng cho rằng nhà thầu chỉ đang tự từ bỏ quyền lợi của mình, ông Vũ chỉ rõ, căn cứ theo khoản 1 Điều 30 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, pháp luật quy định "sau khi mở thầu, nhà thầu có trách nhiệm làm rõ hồ sơ dự thầu theo yêu cầu của chủ đầu tư".

Theo ông Nguyễn Quốc Vũ, trong thực tiễn đấu thầu, việc nhà thầu không thực hiện yêu cầu làm rõ hồ sơ có thể làm giảm tính cạnh tranh của cuộc thầu; trong một số trường hợp, hiện tượng này từng được dư luận và cơ quan quản lý đặt vấn đề cần xem xét dấu hiệu "quân xanh, quân đỏ". Tuy nhiên, việc xác định có hay không hành vi thông thầu phải do cơ quan có thẩm quyền kết luận.

Tiếp nối mạch phân tích, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh, hệ thống pháp luật đấu thầu hiện hành như Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP đặt trọng tâm rất lớn vào các mục tiêu cốt lõi: bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và gắn với "trách nhiệm giải trình" quy định tại khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu. Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu bất thường từ việc nhà thầu liên tục bỏ cuộc giữa chừng, Chủ đầu tư phải thể hiện rõ trách nhiệm rà soát, kiểm tra quy trình. Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các cấp quản lý phải thường xuyên rà soát, nắm bắt thông tin để có biện pháp thanh tra, kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và "xử lý ngay các hành vi vi phạm, trục lợi, tham nhũng, tiêu cực, lãng phí". Tại khoản 4 của Chỉ thị này, Thủ tướng chỉ đạo kiên quyết có biện pháp xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi dàn xếp, thông thầu trong hoạt động đấu thầu, bảo đảm tinh thần "không có vùng cấm", "không có ngoại lệ" nhằm siết chặt kỷ cương chi tiêu công