Theo AP, mối quan hệ giữa Mỹ và Iran bắt đầu xấu đi kể từ năm 1953, bắt nguồn từ việc Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA), với sự hỗ trợ của Anh, đứng sau vụ đảo chính ở Iran, lật đổ Chính phủ dân chủ được bầu cử hợp pháp của Iran, giúp Vua Mohammad Reza Pahlavi mở rộng quyền lực.

Các quốc gia phương Tây khi đó lo ngại Thủ tướng Iran Mohammad Mossadegh nỗ lực quốc hữu hóa ngành dầu mỏ của Iran. Ông Mossadegh đã bị lật đổ trong cuộc đảo chính.

Vua Mohammad Reza Pahlavi vốn là một đồng minh chiến lược của Mỹ. Tuy nhiên, sự bất mãn vẫn âm ỉ trong lòng người dân Iran dưới thời vị vua này cai trị và việc ông khuất phục trước lợi ích của Mỹ.

Điều này cuối cùng đã dẫn tới cuộc Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979, đưa Lãnh tụ tối cao và các giáo sĩ Hồi giáo lên nắm quyền. Trong cuộc cách mạng này, người dân Iran đã chiếm Đại sứ quán Mỹ, bắt hàng chục nhà ngoại giao và công dân Mỹ làm con tin, chính thức châm ngòi cho cuộc xung đột Mỹ - Iran.

Cụ thể, vào ngày 4/11/1979, trong bối cảnh tâm lý chống Mỹ lên đến đỉnh điểm, sinh viên Iran đã bắt giữ 66 nhà ngoại giao và công dân Mỹ làm con tin, giam giữ hơn 50 người trong số họ suốt 444 ngày. Mỹ đã thực hiện chiến dịch giải cứu con tin.

Trong Chiến dịch Eagle Claw, 8 máy bay trực thăng của Hải quân và 6 máy bay vận tải của Không quân được cử đến điểm hẹn tại sa mạc Iran. Tuy nhiên, một cơn bão cát đã khiến nhiệm vụ bị hủy bỏ và 8 binh sĩ thiệt mạng khi một máy bay trực thăng đâm vào một máy bay tiếp nhiên liệu.

Quan hệ ngoại giao giữa hai nước bị cắt đứt vào năm 1980 và vẫn chưa được thiết lập lại cho đến nay.

Một hiệp định Mỹ - Iran về giải phóng con tin được ký kết vào ngày 19/1/1981. Iran đã thả các con tin chỉ vài phút sau lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ của ông Ronald Reagan vào ngày 20/1/1981.

Ngày 18/4/1988, Hải quân Mỹ đã đánh chìm hai tàu Iran, làm hư hại một tàu khác và phá hủy hai giàn khoan giám sát trong trận hải chiến lớn nhất kể từ Thế chiến II.

Năm 2015, Tổng thống Mỹ khi đó là ông Barack Obama và các cường quốc khác đã đạt được thỏa thuận với Iran nhằm hạn chế sự phát triển hạt nhân của nước này để đổi lấy việc nới lỏng các lệnh trừng phạt. Iran đồng ý loại bỏ kho dự trữ uranium làm giàu, tháo dỡ hầu hết các máy ly tâm và cho phép các thanh tra quốc tế tiếp cận nhiều hơn để theo dõi hoạt động của nước này.

Tuy nhiên, trong chiến dịch tranh cử năm 2016, ông Donald Trump đã chỉ trích mạnh mẽ thỏa thuận này và rút Mỹ khỏi thỏa thuận 2 năm sau đó khi nhậm chức Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ đầu tiên, đồng thời áp đặt chiến dịch trừng phạt gây “áp lực tối đa”.

Ông lập luận rằng thỏa thuận chỉ làm trì hoãn việc phát triển vũ khí hạt nhân và không làm gì để kiềm chế sự gây hấn của Iran trong khu vực. Chương trình hạt nhân của Iran đã được nối lại theo thời gian và, theo các thanh tra viên, đã tăng tốc trong những tháng gần đây.

Vào tháng 1/2020, Tổng thống Trump đã ra lệnh tấn công bằng máy bay không người lái khiến ông Qassem Soleimani, chỉ huy cao cấp nhất của Iran, thiệt mạng khi đang ở Iraq.

Khi Mỹ và Iran vẫn đang tiến hành các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran, Tổng thống Trump bất ngờ quyết định tấn công nước Cộng hòa Hồi giáo vào cuối tháng 2/2026, khiến Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei và nhiều quan chức cấp cao của nước này thiệt mạng. Vụ tấn công hôm 28/2 đã châm ngòi cho căng thẳng nghiêm trọng nhất giữa hai nước trong 50 năm qua.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Đàm phán Mỹ - Iran bế tắc hồi tháng 4/2026

​