Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, một số gói thầu có sự tham gia của Công ty TNHH Thành Sơn Bình Thuận ghi nhận số lượng nhà thầu dự thầu, kết quả đánh giá kỹ thuật và mức tiết kiệm khác nhau. Việc rà soát hồ sơ cần được thực hiện trên cơ sở dữ liệu đấu thầu và quy định pháp luật hiện hành.
Qua tìm hiểu hồ sơ trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, PV ghi nhận một số gói thầu xây lắp tại Lâm Đồng có sự tham gia của Công ty TNHH Thành Sơn Bình Thuận với tư cách nhà thầu độc lập hoặc thành viên liên danh.
Các dữ liệu về số lượng nhà thầu tham dự, kết quả đánh giá hồ sơ dự thầu qua mạng (E-HSDT), giá trúng thầu và tỷ lệ tiết kiệm được thể hiện trong biên bản mở thầu, báo cáo đánh giá E-HSDT và quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu.
Gói thầu hơn 10,29 tỷ đồng chỉ có một hồ sơ dự thầu
Tại Gói thầu số 05: Xây lắp toàn bộ công trình thuộc dự án Đầu tư nâng cấp hệ thống thoát nước, đường giao thông các tuyến hẻm trên địa bàn phường Phú Thủy, tỉnh Lâm Đồng, giá dự toán được duyệt là 10.294.652.819 đồng.
Theo biên bản mở thầu qua mạng, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận duy nhất một hồ sơ dự thầu của Liên danh S8-TS, gồm Công ty TNHH Thành Sơn Bình Thuận và Công ty TNHH Thiết Kế - Thương Mại - Xây Dựng Số 8.
Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 40/QĐ-VP ngày 22/06/2026 do ông Lê Hoài Trung, Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Phú Thủy ký, xác định Liên danh S8-TS trúng thầu.
Giá trúng thầu được phê duyệt là 10.089.204.839 đồng, thấp hơn giá gói thầu 205.447.980 đồng, tương đương 2%.
Theo hồ sơ, Công ty TNHH Sam BT là đơn vị tư vấn lập hồ sơ mời thầu, trong khi Công ty TNHH Tổng hợp Hồng Cao Quang thực hiện công tác thẩm định. Với trường hợp chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ, các tiêu chí trong E-HSMT và quá trình đánh giá E-HSDT là những nội dung có thể được cơ quan có thẩm quyền xem xét, đối chiếu khi cần thiết.
Ba nhà thầu tham dự, hai hồ sơ không đạt kỹ thuật
Một trường hợp khác được ghi nhận tại Gói thầu số 06: Xây lắp toàn bộ công trình, bao gồm chi phí dự phòng, thuộc dự án Khối hành chính hiệu bộ và các hạng mục phụ trợ Trường THCS Mương Mán.
Gói thầu có giá dự toán được duyệt 16.096.193.572 đồng. Biên bản mở thầu ngày 22/07/2026 ghi nhận có 3 nhà thầu/liên danh nộp hồ sơ dự thầu.
Tuy nhiên, theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 1182/QĐ-UBND ngày 31/07/2026 của Chủ tịch UBND xã Hàm Kiệm - Nguyễn Minh Thi, hai hồ sơ dự thầu của các liên danh đối thủ được đánh giá không đạt yêu cầu về kỹ thuật.
Cụ thể, Liên danh gói thầu số 06, mã định danh vn3400986199, bị đánh giá không đạt do hồ sơ không có thuyết minh biện pháp kỹ thuật thi công hoàn trả mặt bằng theo tiêu chí 1.3.3 Chương III của HSMT.
Hồ sơ này cũng sử dụng Nghị định số 06/2021/NĐ-CP tại nội dung về biện pháp bảo đảm chất lượng. Theo dữ liệu được phản ánh trong hồ sơ, văn bản này đã được thay thế bằng Nghị định số 207/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
Đối với Liên danh gói thầu số 06, mã định danh vn3400765707, hồ sơ cũng được đánh giá không đạt về kỹ thuật do thiếu một số tài liệu thuyết minh theo yêu cầu của HSMT.
Các nội dung được nêu trong quyết định gồm: không có thuyết minh biện pháp thi công hoàn trả mặt bằng theo tiêu chí 1.3.3 Chương III; thiếu biện pháp bảo đảm vệ sinh môi trường tại tiêu chí 3.2.1; thiếu biện pháp phòng cháy chữa cháy tại tiêu chí 3.2.2; và thiếu biện pháp an toàn lao động, an toàn giao thông tại tiêu chí 3.2.3.
Sau bước đánh giá kỹ thuật, hồ sơ của Liên danh thi công trường THCS Mương Mán gồm Công ty TNHH Thành Sơn Bình Thuận, Công ty TNHH Kiến Trúc - Xây Dựng A1 và Công ty TNHH Tư vấn xây dựng Hừng Đông được lựa chọn.
Giá trúng thầu được phê duyệt là 15.783.467.527,08 đồng, thấp hơn giá dự toán 312.726.044,92 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm khoảng 1,94%.
Như vậy, dữ liệu công khai cho thấy tại gói thầu này có 3 nhà thầu/liên danh tham dự nhưng chỉ hồ sơ của Liên danh thi công trường THCS Mương Mán được đánh giá đáp ứng yêu cầu kỹ thuật để tiếp tục xem xét ở bước tiếp theo.
Cần đối chiếu trách nhiệm của các bên trong quá trình lựa chọn nhà thầu
Theo tài liệu được PV thu thập, Công ty TNHH Sam BT, do bà Nguyễn Bích Ngọc làm Giám đốc kiêm Tổ trưởng tổ chuyên gia, xuất hiện trong công tác tư vấn lập HSMT và đánh giá HSDT tại 3 dự án ở xã Hòa Thắng, phường Phú Thủy và xã Phan Sơn.
Việc một đơn vị tư vấn tham gia nhiều gói thầu là thông tin cần được xem xét trong tổng thể hồ sơ từng gói thầu. Riêng đối với những gói thầu có số lượng nhà thầu tham dự thấp hoặc nhiều hồ sơ bị loại ở bước đánh giá kỹ thuật, việc kiểm tra tính phù hợp của tiêu chí mời thầu, phương pháp đánh giá và căn cứ loại hồ sơ cần dựa trên hồ sơ cụ thể, quy định pháp luật và thẩm quyền của cơ quan kiểm tra.
Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) cho rằng việc một đơn vị tư vấn liên tục tham gia lập hồ sơ và đánh giá hồ sơ dự thầu tại nhiều gói thầu có cùng một nhà thầu trúng thầu là thông tin cần được theo dõi, đối chiếu với toàn bộ quá trình lựa chọn nhà thầu.
Theo luật sư, trong trường hợp số lượng nhà thầu tham dự hạn chế hoặc các nhà thầu bị loại bởi những lỗi liên quan đến hồ sơ kỹ thuật, cần xem xét cụ thể nguyên nhân, yêu cầu của HSMT và việc đánh giá có phù hợp với quy định hay không trước khi đưa ra kết luận về tính cạnh tranh của gói thầu.
Cùng quan điểm, Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư tỉnh Vĩnh Long) cho rằng việc công khai thông tin trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia là một yêu cầu của quy trình lựa chọn nhà thầu, trong khi hiệu quả sử dụng vốn cần được đánh giá trên nhiều yếu tố, gồm mức độ cạnh tranh, giá dự thầu, giá trúng thầu, chất lượng hồ sơ và quá trình thực hiện hợp đồng.
Theo luật sư, trách nhiệm của người đứng đầu chủ đầu tư trong việc tổ chức và phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cần được thực hiện theo đúng quy định, đồng thời bảo đảm khả năng giải trình đối với các nội dung thuộc thẩm quyền.
Các quyết định được nêu trong hồ sơ gồm: ông Nguyễn Công Lý, Chủ tịch UBND xã Hòa Thắng; ông Lê Hoài Trung, Chánh Văn phòng HĐND và UBND phường Phú Thủy; ông Mang Nhu, Trưởng Phòng Kinh tế xã Phan Sơn; và ông Nguyễn Minh Thi, Chủ tịch UBND xã Hàm Kiệm.
Theo quy định về đấu thầu, chủ đầu tư, bên mời thầu, tổ chuyên gia và các đơn vị tư vấn có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ trong phạm vi được giao và chịu trách nhiệm về nội dung thuộc thẩm quyền.
Trong trường hợp cần thiết, cơ quan có thẩm quyền có thể rà soát quá trình lập, thẩm định HSMT; đánh giá E-HSDT; phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu và các tài liệu liên quan theo quy định về kiểm tra, giám sát, thanh tra hoạt động đấu thầu.
Đối với các gói thầu nêu trên, những dữ liệu về số lượng hồ sơ dự thầu, nguyên nhân hồ sơ không đạt yêu cầu kỹ thuật, giá trúng thầu và tỷ lệ tiết kiệm là những thông tin đã được thể hiện trong hồ sơ đấu thầu. Việc có hay không vấn đề trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu cần được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, đánh giá trên cơ sở hồ sơ và quy định pháp luật hiện hành, thay vì chỉ dựa vào một hoặc một vài chỉ số riêng lẻ.
Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.
TỔ CHUYÊN GIA, TỔ THẨM ĐỊNH VÀ TRÁCH NHIỆM GIẢI TRÌNH
Hiệu quả của cuộc thầu phụ thuộc lớn vào năng lực của đội ngũ chấm và thẩm định thầu. Điều 19 Luật Đấu thầu và Điều 21 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định rất chi tiết về tiêu chuẩn nhân sự này. Theo đó, thành viên tổ chuyên gia và tổ thẩm định phải có chứng chỉ nghiệp vụ đấu thầu, tốt nghiệp đại học trở lên và có tối thiểu 03 năm công tác chuyên môn.
Tổ chuyên gia có trách nhiệm lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu, trong khi tổ thẩm định thực hiện nhiệm vụ kiểm tra độc lập các bước phê duyệt để đảm bảo tuân thủ pháp luật. Pháp luật nghiêm cấm các cá nhân tham gia chấm thầu nếu có quan hệ gia đình với nhà thầu dự thầu nhằm ngăn chặn xung đột lợi ích.
Trong năm 2026, tại các địa phương, nếu không đủ nhân sự có chứng chỉ hành nghề, chủ đầu tư bắt buộc phải thuê đơn vị tư vấn đấu thầu chuyên nghiệp. Mọi báo cáo của tổ chuyên gia và thẩm định phải được lưu trữ tối thiểu 05 năm và là căn cứ để cơ quan thanh tra soi chiếu sau này. Trách nhiệm giải trình cá nhân của người chấm thầu là "chốt chặn" quan trọng để bảo vệ tính công bằng cho mọi gói thầu.