Những cuộc gọi từ shipper báo giao hàng đã trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống của hàng triệu người dân khi mua sắm trực tuyến phát triển mạnh. Chính sự quen thuộc này lại đang bị các đối tượng lừa đảo lợi dụng để xây dựng những kịch bản tinh vi, khiến nhiều nạn nhân mất tiền chỉ sau vài cuộc gọi. Theo cảnh báo mới nhất của Công an TP Cần Thơ, thời gian gần đây xuất hiện hình thức lừa đảo mới khi các đối tượng không chỉ giả danh nhân viên giao hàng mà còn tiếp tục mạo danh nhân viên bưu điện hoặc đơn vị vận chuyển nhằm dẫn dụ nạn nhân chuyển tiền nhiều lần.

Giả danh shipper giao hàng, dựng kịch bản nhiều lớp để chiếm đoạt tài sản

Kịch bản lừa đảo thường bắt đầu bằng một cuộc gọi từ người tự xưng là shipper thông báo đang giao đơn hàng và yêu cầu khách chuyển khoản thanh toán. Sau khi người dân hoàn tất việc chuyển tiền, đối tượng bất ngờ thông báo khoản tiền này đã được chuyển nhầm vào "tài khoản đăng ký chạy shipper" hoặc "tài khoản tham gia dịch vụ giao hàng". Đây được xem là bước đầu tiên nhằm khiến nạn nhân hoang mang và lo sợ bản thân vô tình đăng ký một dịch vụ nào đó mà không hề hay biết.

Tiếp theo, kẻ lừa đảo khẳng định nếu không nhanh chóng hủy tài khoản này, người dân có thể phải chịu nhiều nghĩa vụ tài chính hoặc phát sinh các khoản phí lớn trong tương lai. Để tăng độ tin cậy, chúng hướng dẫn nạn nhân liên hệ đến một số điện thoại được giới thiệu là tổng đài bưu điện, trung tâm hỗ trợ khách hàng hoặc bộ phận hủy tài khoản của đơn vị vận chuyển.

Khi nạn nhân gọi đến số điện thoại này, một đối tượng khác lập tức tiếp nhận cuộc gọi, giả danh nhân viên chăm sóc khách hàng hoặc cán bộ hỗ trợ kỹ thuật. Đối tượng yêu cầu người dân cung cấp họ tên, số căn cước công dân, số tài khoản ngân hàng, hình ảnh giao dịch và nhiều thông tin cá nhân khác với lý do "xác minh tài khoản". Trong nhiều trường hợp, chúng còn hướng dẫn nạn nhân chuyển tiền để "kiểm tra hệ thống", "xác thực tài khoản" hoặc "hoàn tất thủ tục hủy đăng ký".

Sau khi nạn nhân chuyển tiền lần đầu, các đối tượng tiếp tục viện ra hàng loạt lý do như nhập sai nội dung chuyển khoản, sai cú pháp, hệ thống chưa ghi nhận hoặc giao dịch bị treo. Mỗi lần như vậy, chúng lại yêu cầu chuyển thêm một khoản tiền khác để "mở khóa giao dịch", "đồng bộ dữ liệu", "khắc phục lỗi hệ thống" và cam kết toàn bộ số tiền sẽ được hoàn trả sau khi hoàn thành thủ tục. Tuy nhiên, thực tế không có bất kỳ khoản hoàn tiền nào được thực hiện.

Điểm nguy hiểm của thủ đoạn này là các đối tượng phân vai rất chuyên nghiệp. Người đầu tiên đóng vai shipper, người thứ hai giả danh nhân viên bưu điện hoặc doanh nghiệp vận chuyển, thậm chí có trường hợp xuất hiện thêm người tự xưng là cán bộ phụ trách tài chính để tăng tính thuyết phục. Việc nhiều người cùng tham gia khiến nạn nhân tin rằng mình đang làm việc với một hệ thống chăm sóc khách hàng thực sự.

(Ảnh: Trang Thông tin điện tử Công an TP Cần Thơ)

Các chuyên gia an ninh mạng nhận định đây là một dạng lừa đảo theo kịch bản nhiều lớp (multi-stage scam). Thay vì yêu cầu chuyển một khoản tiền lớn ngay từ đầu, các đối tượng tạo ra nhiều bước xử lý liên tiếp nhằm khiến nạn nhân đã lỡ chuyển tiền thì tiếp tục chuyển thêm vì tâm lý tiếc số tiền đã mất hoặc tin rằng chỉ cần hoàn thành thêm một bước nữa sẽ lấy lại toàn bộ khoản tiền trước đó.

Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp trở thành nạn nhân của thủ đoạn giả shipper. Anh N.V.T., trú tại TP.HCM, cho biết sau khi nhận cuộc gọi từ người tự xưng là shipper giao đơn hàng trị giá hơn 300.000 đồng, anh đã chuyển khoản theo yêu cầu. Ngay sau đó, đối tượng thông báo anh vô tình chuyển tiền vào tài khoản đăng ký dịch vụ giao hàng và cần hủy gấp để tránh phát sinh khoản phí hàng tháng. Tin lời hướng dẫn, anh tiếp tục chuyển thêm nhiều lần với lý do xác minh và mở khóa giao dịch. Chỉ đến khi tổng số tiền bị mất lên tới gần 48 triệu đồng và toàn bộ số điện thoại liên hệ đều không thể kết nối, anh mới biết mình bị lừa.

Trong một vụ việc khác, chị P.T.H. tại Bình Dương chia sẻ bản thân nhận được cuộc gọi từ người tự xưng là nhân viên giao hàng yêu cầu thanh toán đơn hàng. Sau khi chuyển khoản, chị được hướng dẫn gọi đến một "tổng đài hỗ trợ" để hủy tài khoản shipper vì hệ thống ghi nhận sai thông tin. Đối tượng liên tục yêu cầu chị thực hiện các giao dịch chuyển tiền nhằm "xác minh tài khoản ngân hàng". Vì lo ngại ảnh hưởng đến tài khoản cá nhân, chị đã chuyển tổng cộng hơn 86 triệu đồng trước khi phát hiện toàn bộ kịch bản đều là giả mạo.

Theo lực lượng chức năng, các đối tượng thường lựa chọn thời điểm nhiều người có thói quen mua sắm trực tuyến, đặc biệt trong các đợt khuyến mại hoặc mùa cao điểm thương mại điện tử. Khi người dân đang chờ nhận nhiều đơn hàng khác nhau, việc xuất hiện một cuộc gọi từ shipper sẽ ít bị nghi ngờ hơn, tạo điều kiện để kẻ gian dễ dàng dẫn dắt tâm lý nạn nhân.

Cơ quan công an và chuyên gia khuyến cáo tuyệt đối không chuyển tiền theo hướng dẫn qua điện thoại

Trước sự gia tăng của loại tội phạm này, Công an TP Cần Thơ khẳng định các doanh nghiệp bưu chính, đơn vị vận chuyển cũng như cơ quan nhà nước không bao giờ yêu cầu người dân chuyển tiền để hủy tài khoản giao hàng, xác minh thông tin hay xử lý lỗi hệ thống. Vì vậy, bất kỳ yêu cầu chuyển tiền nào với những lý do trên đều là dấu hiệu rất rõ của hành vi lừa đảo.

Cơ quan công an khuyến cáo người dân cần đặc biệt cảnh giác khi nhận được cuộc gọi tự xưng là shipper hoặc nhân viên bưu điện thông báo bản thân đã đăng ký tài khoản giao hàng trong khi thực tế chưa từng thực hiện. Người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản ngân hàng, mật khẩu đăng nhập, mã OTP hay hình ảnh giao dịch cho bất kỳ người lạ nào qua điện thoại hoặc mạng xã hội.

Bên cạnh đó, khi nhận được các cuộc gọi có nội dung bất thường, người dân nên chủ động liên hệ trực tiếp với tổng đài chính thức của doanh nghiệp vận chuyển để xác minh thay vì gọi vào các số điện thoại do đối tượng cung cấp. Trong trường hợp nghi ngờ bị lừa đảo, cần nhanh chóng lưu giữ toàn bộ lịch sử cuộc gọi, tin nhắn, chứng từ chuyển khoản và trình báo cơ quan công an để được hỗ trợ xử lý.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ Công an cho biết tình trạng lộ lọt, mua bán dữ liệu cá nhân hiện diễn ra khá phổ biến, công khai và ngày càng phức tạp. Nhiều thông tin nhạy cảm của người dân đang bị thu thập, trao đổi trái phép trên không gian mạng, tạo điều kiện để các đối tượng lừa đảo xây dựng những kịch bản có tính cá nhân hóa, khiến nạn nhân dễ mất cảnh giác.

Chuyên gia an ninh mạng Vũ Ngọc Sơn nhận định chính những dữ liệu cá nhân bị rò rỉ đã giúp tội phạm mạng dễ dàng dựng lên các tình huống lừa đảo phù hợp với từng nạn nhân. Theo ông, khi nắm được thông tin của người dùng, kẻ gian có thể thiết kế nhiều kịch bản như giả danh người thân, cơ quan chức năng, thông báo trúng thưởng hoặc các dịch vụ quen thuộc như giao hàng để thao túng tâm lý. Chính việc các thông tin cá nhân trùng khớp với thực tế khiến nhiều người tin rằng mình đang làm việc với đơn vị chính thống, từ đó làm theo hướng dẫn, cung cấp thêm dữ liệu quan trọng hoặc chuyển tiền theo yêu cầu.

Các chuyên gia bảo mật cũng lưu ý rằng những kẻ lừa đảo luôn tìm cách tạo cảm giác cấp bách để nạn nhân không có thời gian suy nghĩ. Những lời hối thúc như "nếu không hủy ngay sẽ bị trừ tiền", "tài khoản sắp bị khóa", "hệ thống chỉ còn vài phút để xác minh" đều là dấu hiệu điển hình cần cảnh giác. Người dân nên bình tĩnh, dừng mọi giao dịch và kiểm tra thông tin qua các kênh chính thức trước khi thực hiện bất kỳ thao tác nào.

Trong bối cảnh mua sắm trực tuyến và dịch vụ giao hàng tiếp tục phát triển mạnh, các thủ đoạn giả danh shipper được dự báo sẽ còn diễn biến phức tạp hơn khi tội phạm liên tục thay đổi kịch bản để đánh vào sự chủ quan của người dùng. Do đó, việc trang bị kỹ năng nhận diện lừa đảo, không cung cấp thông tin cá nhân và không chuyển tiền theo yêu cầu qua điện thoại vẫn là "lá chắn" quan trọng nhất giúp mỗi người tự bảo vệ tài sản của mình trên môi trường số.