Đầu tư công cho hạ tầng giao thông nông thôn luôn là một trong những động lực quan trọng để thúc đẩy kinh tế - xã hội tại các địa phương. Tuy nhiên, song song với mục tiêu hoàn thành tiến độ dự án, bài toán quản lý dòng vốn ngân sách sao cho Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch và Hiệu quả kinh tế luôn được đặt lên hàng đầu. Mới đây, kết quả lựa chọn nhà thầu tại một dự án giao thông trên địa bàn xã Ia Ly (tỉnh Gia Lai) đang thu hút sự chú ý của giới quan sát chuyên môn, đặc biệt là khi kết quả ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức 0%.

Cụ thể, ngày 17/03/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Ia Ly đã ban hành Quyết định số 27/QĐ-PKT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu Gói thầu số 01: Thi công xây dựng công trình thuộc dự án: Đường giao thông từ làng Mun đến làng Phung. Căn cứ theo quyết định này, đơn vị được xướng tên nhận thầu là Công ty TNHH Việt Phú An. Giá trị phê duyệt của gói thầu là 1.479.525.000 đồng. Thời gian thực hiện hợp đồng là 180 ngày kể từ ngày bàn giao mặt bằng, áp dụng loại hợp đồng trọn gói.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong hồ sơ của dự án này nằm ở những con số. Ngược dòng thời gian về ngày 06/03/2026, Chủ tịch UBND xã Ia Ly đã ban hành Quyết định số 148/QĐ-UBND về việc phê duyệt Báo cáo kinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình nêu trên. Trong đó, tổng mức đầu tư được duyệt là 1.717.000.000 đồng từ nguồn vốn ngân sách xã (Vốn đầu tư tập trung), riêng chi phí xây dựng được ấn định chính xác ở mức 1.479.525.000 đồng. Tiếp đó, tại Quyết định số 22/QĐ-PKT (tháng 3/2026) về việc phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu, giá gói thầu số 01 tiếp tục được xác định là 1.479.525.000 đồng.

Như vậy, khi đem so sánh giá trị trúng thầu của Công ty TNHH Việt Phú An với giá trị gói thầu ban đầu, hai con số này hoàn toàn trùng khớp với nhau (đều là 1.479.525.000 đồng). Điều này đồng nghĩa với việc, thông qua quá trình lựa chọn nhà thầu, gói thầu này không tạo ra bất kỳ một đồng tiền dôi dư nào cho ngân sách nhà nước, tỷ lệ tiết kiệm đạt mức 0%.

Khảo sát sâu hơn vào các tài liệu liên quan, cơ sở cốt lõi để Công ty TNHH Việt Phú An có thể "ẵm trọn" gói thầu này mà không phải trải qua quá trình chào giá cạnh tranh khốc liệt chính là dựa trên "Đơn nhận thầu số 02/ĐXNT-VPA" do doanh nghiệp này gửi đi vào ngày 12/03/2026. Đây là biểu hiện đặc trưng của hình thức chỉ định thầu, một hình thức vẫn được pháp luật cho phép trong những điều kiện nhất định đối với các gói thầu có quy mô nhỏ, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và sớm đưa công trình vào triển khai.

Nói về năng lực của nhà thầu, theo dữ liệu trích xuất trên cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, Công ty TNHH Việt Phú An (Mã số thuế: 5900448643) có địa chỉ đăng ký tại số 139 Nguyễn Huệ, xã Đak Đoa, tỉnh Gia Lai. Hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây lắp và tư vấn, tính đến thời điểm hiện tại, doanh nghiệp này đã từng để lại dấu chân tại 12 gói thầu khác nhau trên thị trường. Kết quả, Công ty TNHH Việt Phú An đã được tuyên bố trúng thầu ở 4 gói và ngậm ngùi nhận thất bại tại 8 gói thầu khác. Việc được giao đảm nhận dự án đường giao thông từ làng Mun đến làng Phung lần này chắc chắn sẽ là một cơ hội để nhà thầu tiếp tục củng cố hồ sơ năng lực của mình tại địa bàn tỉnh Gia Lai.

Việc một gói thầu cấp xã được thực hiện qua hình thức chỉ định thầu với tỷ lệ tiết kiệm 0 đồng, xét về mặt thủ tục hành chính, là quy trình hoàn toàn có thể diễn ra dưới sự thẩm định của các cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, xét trên lăng kính quản trị tài chính công và tinh thần thượng tôn của Luật Đấu thầu, câu chuyện này lại mở ra những góc nhìn cần suy ngẫm sâu sắc hơn.

Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được tiếp nối bởi các Luật sửa đổi số 57/2024/QH15, Luật số 90/2025/QH15 cùng với Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC, đã tạo nên một hành lang pháp lý đồ sộ và chặt chẽ hơn bao giờ hết. Tinh thần cốt lõi của những văn bản quy phạm pháp luật này không nằm ở việc tạo ra rào cản, mà là nhằm thúc đẩy tối đa sự tham gia rộng rãi của các doanh nghiệp trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Sự cạnh tranh càng cao, mức giá trúng thầu càng được tối ưu, từ đó tạo ra thặng dư cho ngân sách để tiếp tục tái đầu tư vào các hạng mục an sinh xã hội khác.

Bày tỏ góc nhìn chuyên môn về vấn đề chỉ định thầu và hiệu quả kinh tế, chuyên gia đấu thầu Lê Hân đánh giá trên tinh thần xây dựng: "Pháp luật đấu thầu hiện hành cho phép áp dụng chỉ định thầu đối với các gói thầu trong hạn mức quy định hoặc trong các trường hợp đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, chỉ định thầu luôn mang trong mình một điểm yếu cố hữu là triệt tiêu tính cạnh tranh về giá. Khi chủ đầu tư giao thầu trực tiếp thông qua đơn nhận thầu, mức giá thường sẽ bám sát hoặc bằng chính xác dự toán ban đầu, dẫn đến tỷ lệ tiết kiệm ngân sách tiệm cận 0%. Trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư công, đặc biệt là ở cấp cơ sở còn nhiều hạn hẹp, việc lạm dụng hoặc ưu tiên chỉ định thầu thay vì tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng sẽ làm giảm đi cơ hội lựa chọn được những nhà thầu có công nghệ tốt hơn, giá thành rẻ hơn. Các chủ đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng bài toán giữa 'nhanh' và 'hiệu quả' để bảo vệ từng đồng vốn của nhà nước".

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cũng chia sẻ quan điểm sâu sắc: "Mục tiêu tối thượng của pháp luật đấu thầu được khẳng định rõ là Cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Việc một gói thầu có kết quả tiết kiệm 0 đồng không tự động đồng nghĩa với sự sai phạm, bởi nó có thể đã tuân thủ đúng định mức, đơn giá nhà nước ban hành. Dẫu vậy, trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư ở đây chính là việc chứng minh được rằng, nhà thầu được chỉ định thực sự là lựa chọn tối ưu nhất, có năng lực vượt trội nhất để hoàn thành công trình đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng. Về lâu dài, để thực sự kiến tạo một môi trường đầu tư công lành mạnh, các địa phương cần hạn chế tối đa việc chỉ định thầu, mạnh dạn đưa các gói thầu, dù là quy mô cấp xã, lên hệ thống đấu thầu rộng rãi qua mạng theo đúng định hướng khuyến khích của Thông tư 79/2025/TT-BTC".

Dự án đường giao thông từ làng Mun đến làng Phung mang ý nghĩa thiết thực trong việc thay đổi diện mạo nông thôn, hỗ trợ bà con nhân dân xã Ia Ly giao thương, phát triển kinh tế. Trách nhiệm lúc này thuộc về Công ty TNHH Việt Phú An trong việc thi công đảm bảo chất lượng, đúng thiết kế và tiến độ đã cam kết. Đồng thời, qua những con số đọng lại từ quá trình lựa chọn nhà thầu, các cơ quan chức năng, đơn vị quản lý vốn tại địa phương cũng cần có cái nhìn tổng quan hơn để tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý đấu thầu, đảm bảo nguyên tắc cạnh tranh minh bạch, mang lại giá trị thực chất nhất cho ngân sách và xã hội.