Ban quản lý dự án xã Bác Ái Tây (tỉnh Khánh Hòa) vừa hoàn tất phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu số 05 thuộc dự án Nâng cấp, mở rộng hệ thống thoát nước dọc thôn Ma Ty. Đáng chú ý, gói thầu này chỉ ghi nhận sự góp mặt của duy nhất một nhà thầu tham dự và trúng thầu sát nút so với giá dự toán.
Mức tiết kiệm "nhỏ giọt"
Theo Quyết định số 122/QĐ-BQL ngày 24/03/2026 do Giám đốc Ban quản lý dự án xã Bác Ái Tây phê duyệt, đơn vị trúng thầu là Liên danh Công ty Tân Phát - Hòa Bình (gồm Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Tân Phát và Công ty Cổ phần Xây dựng Hòa Bình Ninh Thuận).
Giá trúng thầu của liên danh này là 4.195.145.135 đồng. So với giá gói thầu được phê duyệt tại Kế hoạch lựa chọn nhà thầu là 4.200.388.540 đồng, số tiền tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước sau đấu thầu chỉ đạt khoảng 5.243.405 đồng, tương ứng tỷ lệ tiết kiệm cực kỳ khiêm tốn là 0,12%.
Trước đó, tại biên bản mở thầu ngày 19/03/2026, hệ thống mạng đấu thầu quốc gia ghi nhận chỉ có duy nhất Liên danh Tân Phát - Hòa Bình nộp hồ sơ dự thầu. Việc không có đối thủ cạnh tranh khiến liên danh này nghiễm nhiên bước vào giai đoạn đánh giá và dễ dàng giành trọn gói thầu thi công xây dựng trong vòng 150 ngày.
Năng lực của những "người quen"
Theo tìm hiểu, hai doanh nghiệp trong liên danh trúng thầu đều là những cái tên khá quen thuộc trong lĩnh vực xây lắp tại khu vực. Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng Tân Phát (địa chỉ tại phường Bảo An, tỉnh Khánh Hòa) là nhà thầu có lịch sử tham gia thầu ấn tượng với 92 gói thầu, trong đó tỷ lệ trúng lên tới hơn 84%.
Thành viên còn lại, Công ty Cổ phần Xây dựng Hòa Bình Ninh Thuận (trụ sở tại tòa nhà Hacom Galacity, phường Phan Rang, tỉnh Khánh Hòa) cũng cho thấy sự hiện diện thường xuyên trong các hoạt động đầu tư công tại địa phương. Dữ liệu ghi nhận hai đơn vị này đã từng có các mối quan hệ liên danh thực hiện dự án trước đó, cho thấy sự gắn kết chặt chẽ trong việc tham gia các gói thầu xây dựng.
Dưới góc nhìn pháp lý và chuyên gia
Phân tích về hiện tượng "một nhà thầu tham dự", Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Mặc dù Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 214/2025/NĐ-CP không cấm việc chỉ có một nhà thầu tham dự, tuy nhiên, việc thường xuyên xuất hiện kịch bản 'độc diễn' với tỷ lệ tiết kiệm thấp sẽ làm giảm tính cạnh tranh, minh bạch – những mục tiêu cốt lõi mà Luật Đấu thầu hướng tới."
Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Lê Hân cho rằng, các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần xem xét lại khâu lập hồ sơ mời thầu (E-HSMT) để đảm bảo không có các rào cản kỹ thuật làm hạn chế sự tham gia của các nhà thầu khác. Theo tinh thần của Luật số 90/2025/QH15 và Thông tư 79/2025/TT-BTC, việc tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư là yếu tố kiên quyết để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.
Việc triển khai dự án nâng cấp hệ thống thoát nước thôn Ma Ty là hết sức cần thiết để ổn định đời sống nhân dân. Tuy nhiên, dư luận và các cơ quan quản lý chuyên ngành có quyền kỳ vọng vào những cuộc đấu thầu sôi nổi hơn, mang lại giá trị tiết kiệm cao hơn cho ngân sách, thay vì những gói thầu mà kết quả dường như đã được định hình ngay từ khi mở thầu.
NHÀ THẦU LIÊN DANH VÀ TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ RÀNG BUỘC
Nhà thầu liên danh là hình thức hợp tác giữa các tổ chức hoặc cá nhân để cùng tham dự thầu, đứng tên dự thầu và thực hiện hợp đồng. Theo Khoản 26 Điều 4 Luật Đấu thầu, văn bản thỏa thuận liên danh là tài liệu bắt buộc, trong đó phải quy định rõ trách nhiệm của thành viên đứng đầu liên danh và trách nhiệm chung, trách nhiệm riêng của từng thành viên đối với toàn bộ phạm vi gói thầu. Tư cách hợp lệ của nhà thầu liên danh được quy định tại Điều 5, yêu cầu tất cả các thành viên phải đáp ứng các điều kiện về đăng ký kinh doanh, hạch toán độc lập và không trong quá trình giải thể.
Về bảo đảm dự thầu, Khoản 7 Điều 14 Luật Đấu thầu cho phép các thành viên thực hiện bảo đảm riêng hoặc thỏa thuận để một thành viên chịu trách nhiệm thực hiện cho cả liên danh. Tuy nhiên, nếu một thành viên vi phạm quy định dẫn đến không được hoàn trả bảo đảm dự thầu (như rút hồ sơ sau thời điểm đóng thầu hoặc gian lận), thì bảo đảm dự thầu của tất cả các thành viên trong liên danh đều sẽ bị tịch thu.
Khi ký kết hợp đồng, Khoản 3 Điều 67 Luật Đấu thầu và Khoản 3 Điều 26 Nghị định 214/2025/NĐ-CP nhấn mạnh: Tất cả các thành viên trong liên danh phải trực tiếp ký và đóng dấu vào văn bản hợp đồng. Việc phân chia công việc trong liên danh phải căn cứ vào bảng giá dự thầu hoặc các hạng mục công việc cụ thể, không được phân chia các phần việc không thuộc phạm vi gói thầu. Năm 2026, tại các dự án cấp tỉnh và xã, cơ chế liên danh giúp các doanh nghiệp địa phương hợp tác với các tập đoàn lớn để nâng cao năng lực thực hiện, nhưng đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ về tính độc lập pháp lý theo Điều 6 Luật Đấu thầu.