Tạ Thị Cẩm Vân (SN 1987, trú tại Hà Nội) cùng 9 người khác vừa bị Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Nghệ An khởi tố về tội Lừa dối khách hàng, theo khoản 2 Điều 196 Bộ luật Hình sự.

Thủ đoạn phạm tội hết sức tinh vi, táo bạo, bất chấp pháp luật

Điều tra cho thấy, khoảng tháng 9/2024, Vân cùng một số người thành lập Phòng khám đa khoa Y học Nghệ An (pháp nhân là Công ty TNHH Y học Nghệ An) tại đường Lê Lợi, phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An.

Nhóm này tuyển một số bác sĩ, nhân viên y tế, đồng thời thuê bằng bác sĩ và sử dụng cả những người không có chuyên môn để khám, tư vấn. Dưới danh nghĩa khám nam khoa và sản phụ khoa, Vân cùng các đồng phạm cố tình "vẽ bệnh" để thu tiền. Nhóm đối tượng bố trí nhiều nhân viên tư vấn thổi phồng mức độ nghiêm trọng của bệnh, đưa ra thông tin sai sự thật như người bệnh có nguy cơ vô sinh, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe sinh sản, thậm chí mắc ung thư nếu không điều trị ngay. Từ đó, tạo áp lực tâm lý buộc bệnh nhân phải lựa chọn các gói điều trị với chi phí cao gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần giá trị thực.

Đáng chú ý, Phòng khám còn dùng nhiều thủ thuật tạo dấu hiệu bệnh lý giả, như bơm sữa đậu nành vào niệu đạo rồi hút ngược lại để giống dịch mủ, sau đó thông báo bệnh nhân bị viêm nhiễm nặng; bôi thuốc mỡ Acyclovir lên cổ tử cung, dùng máy soi tạo hình ảnh mưng mủ và kết luận mắc bệnh phụ khoa nghiêm trọng; thậm chí dùng dụng cụ kim loại tác động vào tử cung gây đau để tạo tâm lý hoang mang.

Việc tư vấn thường diễn ra khi khách đang khám hoặc nằm trên bàn điều trị. Lợi dụng tâm lý lo sợ, nhóm của Vân yêu cầu khách quyết định điều trị ngay với chi phí cao. Thực tế, các can thiệp chỉ là vệ sinh, súc rửa hoặc thủ thuật đơn giản nhưng được thu tiền theo nhiều "gói" khác nhau, có trường hợp phải trả hàng chục triệu đồng mỗi lần.

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống dưới góc độ pháp lý, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, thông tin ban đầu từ Cơ quan điều tra về vụ việc xảy ra tại Phòng khám đa khoa Y học Nghệ An cho thấy đây là phương thức, thủ đoạn phạm tội hết sức tinh vi, táo bạo, bất chấp pháp luật và vượt xa những thủ đoạn gian dối thông thường trong hoạt động khám, chữa bệnh.

Nếu kết quả điều tra xác định các đối tượng sử dụng sữa đậu nành bơm vào niệu đạo người bệnh để tạo ra dấu hiệu giả của tình trạng viêm nhiễm nhằm lừa người bệnh phải điều trị với chi phí cao. Đây không chỉ là hành vi gian dối để chiếm đoạt tiền của khách hàng mà còn xâm phạm trực tiếp đến sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của người bệnh, vi phạm nghiêm trọng đạo đức xã hội, y đức của nghề thầy thuốc và pháp luật hình sự.

Nghề y là nghề đặc biệt, liên quan trực tiếp đến tính mạng, sức khỏe con người, đòi hỏi người hành nghề phải đặt y đức lên hàng đầu. Người bệnh tìm đến cơ sở y tế với niềm tin rằng mình sẽ được khám chữa bệnh bằng chuyên môn, bằng trách nhiệm và bằng lương tâm nghề nghiệp. Nếu lợi dụng chính niềm tin đó để dựng lên bệnh, tạo ra bệnh hoặc cố tình làm sai lệch kết quả khám nhằm thu lợi bất chính, hành vi này không chỉ gây thiệt hại về tài sản mà còn làm suy giảm nghiêm trọng niềm tin của người dân đối với hệ thống y tế.

Lừa dối khách hàng bị xử lý thế nào?

Luật sư Cường dẫn quy định của Điều 198 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017 cho biết, trong vụ việc này, nếu cơ quan điều tra chứng minh được các đối tượng đã cố ý tạo ra tình trạng bệnh giả, đưa ra thông tin sai sự thật về sức khỏe người bệnh, buộc người bệnh phải sử dụng các gói khám chữa bệnh không cần thiết nhằm thu tiền, hành vi đó có dấu hiệu của tội lừa dối khách hàng.

Tội danh này có hình phạt cao nhất có thể tới 5 năm tù, cụ thể điều 198 Bộ luật Hình sự quy định: “Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm: Có tổ chức; Có tính chất chuyên nghiệp; Dùng thủ đoạn xảo quyệt; Thu lợi bất chính 50.000.000 đồng trở lên”.

Ngoại hình phạt tù tới 5 năm tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. Toàn bộ tài sản do phạm tội mà có sẽ bị tịch thu để bồi thường thiệt hại cho người bị hại và sung vào công quỹ nhà nước.

Theo luật sư Cường, để cấu thành tội phạm này, cơ quan tiến hành tố tụng cần phải thu thập các chứng cứ để chứng minh, cần xem xét đầy đủ các yếu tố về khách thể, chủ thể, mặt khách quan và mặt chủ quan của tội phạm.

Theo đó, về khách thể, lừa dối khách hàng là hành vi xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế trong hoạt động cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh.

Về mặt khách quan, người phạm tội sử dụng thủ đoạn gian dối trong quá trình cung cấp dịch vụ nhằm làm cho khách hàng tin tưởng sai sự thật để phải thanh toán tiền hoặc sử dụng dịch vụ với chi phí cao hơn thực tế. Về mặt chủ quan, lỗi của người phạm tội là lỗi cố ý trực tiếp, người thực hiện nhận thức rõ hành vi gian dối của mình nhưng vẫn thực hiện nhằm mục đích thu lợi bất chính. Về chủ thể, là người có năng lực trách nhiệm hình sự và đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Ngoài tội Lừa dối khách hàng, cơ quan điều tra cũng sẽ tiếp tục làm rõ các hành vi vi phạm khác trong quá trình hoạt động của phòng khám. Nếu có căn cứ xác định việc sử dụng người không đủ điều kiện hành nghề, thuê chứng chỉ hành nghề, vi phạm các quy định về khám chữa bệnh, sử dụng giấy tờ giả, trốn thuế hoặc có các hành vi vi phạm khác, các cá nhân có liên quan còn có thể bị xem xét xử lý về các tội danh tương ứng theo quy định của Bộ luật Hình sự và các quy định pháp luật chuyên ngành.

Đồng thời, cơ quan chức năng cũng sẽ xem xét trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động của phòng khám để xử lý nghiêm nếu phát hiện có dấu hiệu buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm hoặc có hành vi bao che, tiếp tay cho vi phạm.

Giải pháp phòng ngừa từ vụ án trên

Luật sư Cường cho biết, vụ việc có dấu hiệu lừa dối khách hàng bằng những thủ đoạn đặc biệt tinh vi trên cho thấy một bộ phận người hành nghề đã đánh mất chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp vì lợi ích vật chất. Nếu không được phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm minh sẽ ảnh hưởng rất lớn đến niềm tin của nhân dân đối với ngành y tế.

Để phòng ngừa những vụ việc tương tự, theo luật sư Cường cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các cơ sở khám chữa bệnh, đặc biệt là các phòng khám tư nhân có dấu hiệu bất thường về doanh thu, phản ánh của người dân hoặc quảng cáo quá mức.

Thứ hai, cần siết chặt điều kiện cấp phép hoạt động, điều kiện hành nghề, quản lý chặt chẽ việc sử dụng chứng chỉ hành nghề, xử lý nghiêm tình trạng thuê, mượn chứng chỉ hoặc sử dụng người không đủ trình độ chuyên môn tham gia khám chữa bệnh.

Thứ ba, cần đặc biệt coi trọng công tác giáo dục đạo đức nghề nghiệp, y đức, xây dựng văn hóa liêm chính trong ngành y, coi đây là yêu cầu bắt buộc trong đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá đội ngũ cán bộ y tế.

Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý hoạt động khám chữa bệnh như kết nối dữ liệu bệnh án điện tử, hóa đơn điện tử, camera tại các khu vực khám và thực hiện thủ thuật, tăng cường giám sát trực tuyến để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường.

Thứ năm, cần xây dựng cơ chế tiếp nhận, bảo vệ người tố giác, khuyến khích người dân phản ánh các hành vi vi phạm trong hoạt động khám chữa bệnh; đồng thời công khai kết quả xử lý để nâng cao tính răn đe và phòng ngừa chung.

“Quan trọng nhất là phải xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật đối với mọi hành vi vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Chỉ khi những người lợi dụng nghề y để trục lợi bị xử lý thích đáng thì mới góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người bệnh, giữ gìn sự tôn nghiêm của nghề thầy thuốc và củng cố niềm tin của xã hội đối với hệ thống y tế”, luật sư Cường nêu ý kiến.

>>> Mời độc giả xem thêm video miền Bắc khát điện: