Vừa qua, Phòng kinh tế xã Vĩnh Hưng (tỉnh Tây Ninh) đã chính thức công bố kết quả lựa chọn nhà thầu cho công trình Quảng trường Trung tâm xã Vĩnh Hưng (giai đoạn 2). Đây là dự án hạ tầng trọng điểm, mang tính biểu tượng văn hóa - xã hội của địa phương. Tuy nhiên, đằng sau kết quả này là những diễn biến đáng chú ý về tỉ lệ tiết kiệm ngân sách và sự "ngã ngựa" bất ngờ của nhà thầu bỏ giá thấp nhất tại bước đánh giá kỹ thuật.

Tỉ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức "nhỏ giọt"

Theo Quyết định số 711/QĐ-PKT ngày 02/04/2026 do ông Phan Thành Gẩm – Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Hưng ký phê duyệt, đơn vị trúng thầu là Liên danh 2 thành viên Vĩnh Hưng. Liên danh này bao gồm Công ty TNHH Phát triển Giao thông Minh Cường và Công ty TNHH Một thành viên Tường Tộ.

Giá trúng thầu được phê duyệt là 16.109.632.228 đồng. So với giá gói thầu ban đầu là 16.285.082.000 đồng, số tiền tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước chỉ đạt khoảng 175 triệu đồng. Như vậy, tỉ lệ tiết kiệm tại gói thầu xây lắp quy mô hơn 16 tỷ đồng này chỉ dừng lại ở con số vỏn vẹn khoảng 1,07%.

Trong bối cảnh Chính phủ và các cơ quan trung ương luôn nhấn mạnh việc tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công, tăng cường hiệu quả kinh tế trong đấu thầu, thì tỉ lệ giảm giá chưa tới 1,1% tại một gói thầu đấu thầu rộng rãi qua mạng đang thu hút sự quan tâm của dư luận. Theo tinh thần của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, đấu thầu không chỉ là hình thức lựa chọn nhà thầu mà còn phải đảm bảo tính cạnh tranh thực chất để mang lại lợi ích tốt nhất cho ngân sách Nhà nước.

Cuộc thầu "vắng bóng" sự cạnh tranh về giá?

Đi sâu vào phân tích Báo cáo đánh giá E-HSDT số 12/2026/BCDG-ATP ngày 28/03/2026 của đơn vị tư vấn – Công ty TNHH Phát triển và Xây dựng An Thành Phát, diễn biến cuộc thầu lộ rõ những chi tiết bất ngờ. Gói thầu thu hút 02 nhà thầu tham dự. Trong đó, Công ty Cổ phần đầu tư xây dựng Nghiệp Phát đã đưa ra mức giá dự thầu đầy cạnh tranh là 15.808.088.423 đồng. Mức giá này thấp hơn giá của liên danh trúng thầu tới 301.543.805 đồng.

Nếu nhà thầu Nghiệp Phát đáp ứng được các yêu cầu về năng lực kỹ thuật, ngân sách Nhà nước đã có thể tiết kiệm thêm một khoản tiền đáng kể. Tuy nhiên, cơ hội này đã bị đóng lại khi nhà thầu Nghiệp Phát bị loại ngay từ bước đánh giá kỹ thuật.

Cụ thể, tại Mục 2.1 và 2.2 của Báo cáo đánh giá kỹ thuật, tổ chuyên gia chỉ ra hàng loạt lỗi "cơ bản" của nhà thầu này. Đáng chú ý là việc nhà thầu sao chép lại bản vẽ thiết kế của chủ đầu tư để nộp vào hồ sơ mà không trình bày được giải pháp tổ chức thi công thực tế; thiếu thuyết minh trách nhiệm của từng thành viên trong bộ máy quản lý và đặc biệt là không đạt yêu cầu tại các nội dung về an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy. Những sai sót này được đánh giá là lỗi kỹ thuật không thể bổ sung hoặc làm rõ theo quy định tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP, dẫn đến việc nhà thầu bị loại một cách chóng vánh.

Sự việc này đặt ra câu hỏi về năng lực thực chất của các nhà thầu khi tham dự thầu. Phải chăng nhà thầu bỏ giá thấp chưa có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ kỹ thuật, hay đây là biểu hiện của tình trạng hồ sơ dự thầu chỉ mang tính chất "làm nền"? Điều này vô hình trung đã tạo điều kiện cho Liên danh 2 thành viên Vĩnh Hưng về đích với mức giá sát nút giá gói thầu.

Năng lực của liên danh trúng thầu

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, cả hai thành viên đều là những cái tên khá quen thuộc trong lĩnh vực xây lắp tại khu vực.

Thành viên đứng đầu liên danh – Công ty TNHH Phát triển Giao thông Minh Cường: (MSDN: vn1101939119) có địa chỉ trụ sở tại số 113, đường Tỉnh Lộ 831, ấp Rạch Bùi, xã Vĩnh Hưng, Tây Ninh, được thành lập năm 2020 do Trần Thanh Phương Nghi là người đại diện pháp luật. Trong lịch sử đấu thầu tính đến tháng 04/2026 nhà thầu này đã tham gia khoảng 29 gói thầu, trong đó trúng 17 gói, trượt 11 gói, 1 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh): 106.704.320.228 đồng (Trong đó, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập: 31.171.788.000 đồng, tổng giá trị các gói thầu đã tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh: 75.532.532.228 đồng).

Trong giai đoạn 2025-2026 Công ty Minh Cường đã trúng một số gói thầu có giá trị lớn như:

Gói thầu: Thi công xây dựng + Lắp đặt thiết bị tại Phòng kinh tế xã Vĩnh Hưng, trị giá 16.109.632.228 đồng (tháng 04/2026);

Gói thầu: Thi công xây dựng Sửa chữa Trường TH và THCS Thái Trị (điểm cấp 2, điểm Thái Hoà) tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thái Trị, trị giá 2.476.175.000 đồng (tháng 06/2025);

Gói thầu: Thi công Nâng cấp láng nhựa đường giao thông nhánh tẻ ấp Tà Nu, xã Hưng Điền A tại UBND xã Hưng Điền A, trị giá 2.029.994.000 đồng (tháng 06/2025);

Gói thầu xây lắp Trường TH&THCS Thạnh Hưng tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Tân Hưng, trị giá 5.580.000.000 đồng (tháng 04/2025).

Thành viên còn lại – Công ty TNHH Một thành viên Tường Tộ (MSDN: vn1101373641), có địa chỉ tại Ấp Kinh Mới, Xã Vĩnh Hưng, Tây Ninh, được thành lập năm 2011 do ông Trương Văn Mứng là người đại diện pháp luật. Trong lịch sử đấu thầu tính đến tháng 04/2026 doanh nghiệp này đã tham gia khoảng 30 gói thầu, trong đó trúng 21 gói, trượt 6 gói, 3 gói đã bị huỷ. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh): 83.905.320.016 đồng (Trong đó, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập: 23.659.920.058 đồng, tổng giá trị các gói thầu đã tham gia và trúng thầu với vai trò liên danh: 60.245.399.958 đồng). Doanh nghiệp này cũng thường xuyên góp mặt trong các liên danh thực hiện các dự án hạ tầng cấp xã, tỉnh.

Các gói thầu đã trúng phải kể đến:

Gói 1 (đoạn từ cầu kênh Hưng Điền đến kênh T4) tại Ban Quản lý dự án xã Khánh Hưng, trị giá 5.553.699.058 đồng (tháng 12/2025);

Gói thầu: Thi công xây dựng tại Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, trị giá 1.207.176.000 đồng (tháng 10/2025);

Gói thầu: Thi công xây dựng Sửa chữa đường bờ tây kênh Măng Đa - Cả Môn (từ cầu Măng Đa - Cả Môn đến kênh Ông Mười) tại Phòng kinh tế xã Vĩnh Hưng, trị giá 8.500.352.062 đồng (tháng 09/2025).

Góc nhìn chuyên gia

Nhận định về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 214/2025/NĐ-CP luôn đặt mục tiêu tối thượng là đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng và hiệu quả kinh tế. Khi một gói thầu có tỉ lệ tiết kiệm chỉ đạt quanh mức 1%, chủ đầu tư cần có trách nhiệm giải trình rõ ràng về tính cạnh tranh của hồ sơ mời thầu. Nếu tiêu chuẩn kỹ thuật đưa ra quá cứng nhắc hoặc có những rào cản vô hình khiến chỉ có một nhà thầu vượt qua, thì ý nghĩa của việc đấu thầu rộng rãi sẽ bị giảm sút."

Đồng quan điểm, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cũng nhấn mạnh: "Việc loại nhà thầu bỏ giá thấp vì lỗi kỹ thuật là đúng quy định nếu lỗi đó thuộc danh mục không thể làm rõ. Tuy nhiên, cơ quan quản lý Nhà nước và đơn vị thanh tra cần giám sát xem liệu các tiêu chí kỹ thuật đó có được xây dựng một cách khách quan hay nhắm đến một nhà thầu cụ thể. Hiệu quả kinh tế phải được nhìn nhận cả về giá trị tiền tệ lẫn chất lượng công trình."

Dư luận tại Tây Ninh kỳ vọng rằng, dù tỉ lệ tiết kiệm không cao, nhưng với kinh nghiệm và năng lực của mình, Liên danh 2 thành viên Vĩnh Hưng sẽ triển khai dự án Quảng trường Trung tâm xã Vĩnh Hưng đảm bảo chất lượng, đúng tiến độ, xứng đáng với sự tin tưởng của chủ đầu tư và nguồn ngân sách từ Nhân dân.

Công tác đấu thầu tại xã Vĩnh Hưng nói riêng và các địa phương đang thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính nói chung cần được tiếp tục đẩy mạnh tính công khai, minh bạch. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là thước đo niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào sự công tâm của chính quyền trong việc quản lý tài sản công.