Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, việc tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công, đặc biệt là các nguồn kinh phí có mục tiêu chuyên biệt, luôn là đòi hỏi cấp thiết đối với mọi chính quyền địa phương. Tại tỉnh Tây Ninh, Phòng Kinh tế xã Hưng Điền vừa qua đã hoàn thành công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu cho một dự án hạ tầng nông nghiệp quan trọng, ghi nhận những điểm sáng về hiệu quả tiết kiệm ngân sách nhưng đồng thời cũng bộc lộ những khía cạnh đáng chú ý về thực trạng cạnh tranh giữa các doanh nghiệp xây lắp trên địa bàn.

Điểm sáng tiết kiệm ngân sách

Căn cứ Quyết định số 1199/QĐ-PKT do Trưởng phòng Lê Quang Vinh ký ban hành vào ngày 05/06/2026, Phòng Kinh tế xã Hưng Điền đã chính thức phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho công trình Đê bao bờ bắc kênh T5. Gói thầu xây lắp này có giá dự toán được duyệt ban đầu là 2.632.332.000 đồng, sử dụng nguồn vốn từ kinh phí thu tiền bảo vệ đất trồng lúa. Việc sử dụng nguồn quỹ bảo vệ đất trồng lúa mang ý nghĩa dân sinh to lớn, đòi hỏi chủ đầu tư phải giám sát chặt chẽ nhằm bảo đảm công trình phát huy tối đa công năng ngăn lũ, điều tiết nước và bảo vệ diện tích canh tác nông nghiệp của người dân địa phương.

Thông qua hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, quá trình chào hàng cạnh tranh đã khép lại với việc Công ty TNHH Xây dựng Kỹ thuật Phước Hưng được xướng tên trúng thầu. Mức giá trúng thầu được xác định là 2.442.000.000 đồng. Sau đấu thầu, ngân sách nhà nước đã tiết kiệm được khoảng 189.791.664 đồng, tương đương tỷ lệ 7,2%. Trong bối cảnh nhiều gói thầu xây lắp ở khu vực phía Nam chỉ đạt mức giảm giá mang tính tượng trưng dưới 1%, con số 7,2% tại Phòng Kinh tế xã Hưng Điền thực sự là một điểm sáng đáng ghi nhận, phản ánh nỗ lực của chủ đầu tư trong việc quản trị chi phí đầu tư công. Đơn vị trúng thầu được yêu cầu thực hiện hợp đồng trọn gói với thời gian thi công kéo dài 150 ngày.

Lỗi trượt thầu của đối thủ

Hành trình đi đến quyết định trúng thầu của Công ty TNHH Xây dựng Kỹ thuật Phước Hưng trải qua bước cạnh tranh trực tiếp với một doanh nghiệp cùng ngành là Công ty TNHH MTV Bảo Lộc Tân Hưng. Dữ liệu từ biên bản mở thầu ghi nhận vào ngày 30/05/2026 cho thấy, cả hai nhà thầu đều nộp hồ sơ hợp lệ trên hệ thống điện tử và không có bất kỳ đề xuất giảm giá thương mại nào. Mức giá dự thầu ban đầu của Công ty Phước Hưng là 2.442.540.336 đồng, trong khi Công ty Bảo Lộc Tân Hưng bỏ giá cao hơn, ở mức 2.484.088.203 đồng.

Những tưởng gói thầu sẽ chứng kiến một cuộc so kè quyết liệt về mặt biện pháp thi công và kỹ thuật, song bước ngoặt đã nhanh chóng xuất hiện tại khâu đánh giá năng lực và kinh nghiệm. Theo Báo cáo đánh giá hồ sơ dự thầu do Công ty TNHH TM DV Thủy Mộc lập ngày 01/06/2026, tổ chuyên gia gồm hai thành viên đã chỉ ra những lỗ hổng nghiêm trọng trong hồ sơ của Công ty TNHH MTV Bảo Lộc Tân Hưng. Cụ thể, nhà thầu này đính kèm cam kết cấp tín dụng của Ngân hàng TMCP Thịnh Vượng và Phát triển chi nhánh Long An nhưng tài liệu này không đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe được quy định trong hồ sơ mời thầu.

Tại phần kê khai nguồn lực tài chính hàng tháng dành cho các hợp đồng đang thực hiện, Công ty TNHH MTV Bảo Lộc Tân Hưng lại khẳng định doanh nghiệp không có bất kỳ hợp đồng nào đang triển khai. Sự thiếu hụt trầm trọng về minh chứng dòng tiền và cam kết tín dụng hợp lệ đã buộc tổ chuyên gia phải ra kết luận không đạt đối với nhà thầu này. Việc một doanh nghiệp xây lắp bị loại vì những lỗi hồ sơ tài chính quá đỗi sơ đẳng đã dọn đường cho Công ty TNHH Xây dựng Kỹ thuật Phước Hưng tiến vào vòng đánh giá kỹ thuật và tài chính.

Năng lực của đơn vị trúng thầu

Công ty TNHH Xây dựng Kỹ thuật Phước Hưng (MSDN: vn1100122282), có địa chỉ tại số 119 Trần Văn Nam, Phường Long An, Tỉnh Tây Ninh, được thành lập năm 2000 và tham gia mạng đấu thầu quốc gia năm 2016, người đại diện pháp luật là Phương Bảo Quốc, lĩnh vực hoạt động chủ yếu là xây lắp.

Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến tháng 06/2026 nhà thầu này đã tham gia khoảng 37 gói thầu, trong đó trúng 22 gói, trượt 14 gói, 1 chưa có kết quả. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng (bao gồm liên danh) khoảng 92.133.213.497 đồng. Trong đó, với vai trò độc lập khoảng 42.895.012.497 đồng, với vai trò liên danh khoảng 49.238.201.000 đồng. Tỷ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán: 96.29%.

Trong giai đoạn 2026 ngoài gói thầu đã trúng nêu trên, trước đó nhà thầu này cũng đã trúng 2 gói thầu có giá trị trên địa bàn Tây Ninh. Cụ thể: Gói thầu: Thi công xây dựng tại Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng xã Nhơn Ninh, trị giá 7.837.320.000 đồng, trúng tháng 06/2026, với vai trò liên danh phụ; Gói thầu: Nạo vét, hoàn thiện và kết hợp trải đá đê kênh KT2 (Đoạn từ kênh Gò Thuyền đến kênh Lâm Trường) tại Ban Quản lý dự án xã Vĩnh Thạnh, trị giá 1.963.000.000 đồng, trúng tháng 03/2026.

Góc nhìn chuyên gia

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Quốc Vũ "Hệ thống đấu thầu qua mạng được thiết kế nhằm tối đa hóa sự minh bạch và triệt tiêu các rào cản hành chính. Việc một chủ đầu tư đạt tỷ lệ tiết kiệm bảy phần trăm là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của hệ thống này. Dù vậy, cơ quan quản lý nhà nước vẫn cần duy trì cơ chế hậu kiểm chặt chẽ đối với năng lực thực thi thực tế của nhà thầu trúng thầu, đặc biệt là khi họ vượt qua các đối thủ có dấu hiệu tự thua từ vòng ngoài do lỗi hồ sơ tài chính".

Đồng thuận với quan điểm trên, Luật sư Nguyễn Thị Hương thuộc Đoàn Luật sư phân tích "Pháp luật đấu thầu hiện hành, đặc biệt là sau khi Luật Đấu thầu mới có hiệu lực, đã bổ sung nhiều chế tài nghiêm khắc đối với các hành vi gian lận hoặc thông thầu. Trách nhiệm của các tổ chuyên gia và chủ đầu tư không chỉ dừng lại ở việc chấm thầu dựa trên giấy tờ nhà thầu nộp, mà còn phải bao gồm công tác xác minh tính xác thực của các cam kết tín dụng, hợp đồng tương tự. Nếu phát hiện sự bất thường có tính hệ thống, việc báo cáo cơ quan thanh tra để làm rõ động cơ của các bên tham gia là điều cần thiết để bảo vệ tính thượng tôn pháp luật".

​