Bức tranh đầu tư công và bài toán tối ưu hóa ngân sách

Hoạt động đấu thầu mua sắm công, đầu tư công luôn đóng vai trò huyết mạch trong việc phát triển cơ sở hạ tầng và kinh tế - xã hội tại các địa phương. Song song với mục tiêu thúc đẩy tiến độ, yêu cầu về hiệu quả kinh tế, tiết kiệm ngân sách nhà nước luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, qua lăng kính của công tác theo dõi, giám sát thông tin đấu thầu, nhiều gói thầu áp dụng hình thức chỉ định thầu đang cho thấy những con số tiết kiệm ở mức khiêm tốn, đơn cử như gói thầu vừa được phê duyệt tại xã Tân Thành, Tây Ninh.

Cận cảnh gói thầu 1,9 tỷ đồng với mức tiết kiệm 25 nghìn đồng

Theo hồ sơ công khai, ngày 29/04/2026, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Thành - Trần Hữu Tiến đã ký Quyết định số 1786/QĐ-UBND phê duyệt dự án Đường Tân Thành 53 (Đoạn đầu khu dân cư). Dự án có tổng mức đầu tư 2.309.896.000 đồng, sử dụng nguồn vốn tỉnh bổ sung có mục tiêu cho ngân sách xã và vốn đầu tư xây dựng cơ bản ngân sách xã. Dự án được đầu tư nhằm phục vụ nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa, góp phần đảm bảo an toàn giao thông và an ninh trật tự trên địa bàn.

Đến ngày 20/05/2026, Q. Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Thành Dương Quốc Đạt đã ký Quyết định số 41/QĐ-PKT phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho dự án này. Trong đó, Gói thầu số 01: Thi công xây dựng có giá gói thầu được phê duyệt là 1.910.571.780 đồng, áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu là chỉ định thầu rút gọn.

Chỉ 5 ngày sau, vào ngày 25/05/2026, Q. Trưởng phòng Kinh tế xã Tân Thành Dương Quốc Đạt tiếp tục ký Quyết định số 53/QĐ-PKT phê duyệt kết quả chỉ định thầu cho Gói thầu số 01. Doanh nghiệp được chọn để thi công dự án là Công ty TNHH xây dựng - cầu đường Nam Phát. Mức giá trúng thầu được phê duyệt là 1.910.546.000 đồng, thực hiện theo loại hợp đồng trọn gói trong thời gian 120 ngày kể từ ngày có lệnh khởi công. So với giá dự toán gói thầu này tiết kiệm cho ngân sách nhà nước số tiền là 25.780 đồng, tương đương với tỷ lệ tiết kiệm là 0,0013%

Chân dung nhà thầu Cầu đường Nam Phát

Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, Công ty TNHH xây dựng - cầu đường Nam Phát (Mã số thuế 3901243483), có địa chỉ đăng ký kinh doanh tại Tổ 13, ấp 6, xã Tân Hòa, Tây Ninh, được thành lập năm 2017, do bà Vũ Thị Hồng Phượng làm người đại diện pháp luật, hoạt động mạnh trong lĩnh vực xây lắp và tư vấn.

Trong lịch sử hoạt động đấu thầu tính đến cuối tháng 05/2026, Công ty TNHH xây dựng - cầu đường Nam Phát đã tham gia khoảng 53 gói thầu trên hệ thống, trong đó trúng 19 gói và trượt 34 gói. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng của doanh nghiệp này lên tới 35.459.768.047 đồng. Trong đó, giá trị trúng thầu với vai trò độc lập chiếm phần lớn với 32.130.478.047 đồng, và trúng thầu với vai trò liên danh là 3.329.290.000 đồng.

Chỉ tính riêng trong giai đoạn 2025-2026, doanh nghiệp này cũng đã trúng một số gói thầu tại nhiều dự án xây lắp trên địa bàn Tây Ninh. Điển hình, vào tháng 9/2025, công ty trúng Gói thầu số 1: Thi công Công trình “Cải tạo, sửa chữa đường nhựa tại NTCS Xa Mát" do Công ty cổ phần cao su Tân Biên mời thầu với giá trị 1.212.688.374 đồng. Trước đó, vào tháng 7/2025, công ty trúng gói thầu Thi công xây dựng do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng Khu vực 3 mời thầu với giá 2.444.622.202 đồng. Tới tháng 4/2025, đơn vị này tiếp tục trúng gói thầu Xây lắp do Công ty TNHH tư vấn và đầu tư xây dựng Đại Hưng mời thầu trị giá 1.796.383.000 đồng.

Góc nhìn chuyên gia: Minh bạch pháp lý và hiệu quả kinh tế

Nhìn nhận sự việc dưới lăng kính pháp lý và thực tiễn, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: “Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15, được ban hành với tinh thần cốt lõi là đề cao tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình. Pháp luật hiện hành luôn tạo hành lang pháp lý thông thoáng để các chủ đầu tư, bên mời thầu thực hiện việc mua sắm, đầu tư công một cách nhanh chóng, đáp ứng tiến độ dự án. Tuy nhiên, việc áp dụng các hình thức lựa chọn nhà thầu không có tính cạnh tranh cao như chỉ định thầu cần được thực hiện cẩn trọng, đảm bảo không chỉ đúng luật mà còn phải đáp ứng tiêu chí tối ưu hóa nguồn lực tài chính quốc gia.”

Đồng quan điểm này, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho biết thêm: “Theo quy định tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP, cụ thể tại Điều 78 và Điều 80, gói thầu xây lắp có giá không quá 02 tỷ đồng thuộc hạn mức được phép áp dụng chỉ định thầu rút gọn. Do đó, việc Phòng Kinh tế xã Tân Thành thực hiện chỉ định thầu gói thầu 1,9 tỷ đồng là hoàn toàn có cơ sở pháp lý. Dù vậy, điểm đáng bàn ở đây là tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước. Tiết kiệm hơn 25 nghìn đồng cho một gói thầu gần 2 tỷ đồng phản ánh đúng bản chất của phương thức chỉ định thầu là thiếu sự cọ xát, cạnh tranh về giá giữa các doanh nghiệp.”