Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác quản lý và phân bổ dòng vốn đầu tư công tại hạ tầng cấp cơ sở luôn đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa tính tuân thủ pháp lý và hiệu quả kinh tế. Gói thầu thi công hạ tầng giao thông nông thôn vừa hoàn thành lựa chọn nhà thầu tại xã Phú Trung là một minh chứng cụ thể cho việc vận hành cơ chế đấu thầu qua mạng, đồng thời phản ánh rõ nét thực trạng biên độ tiết kiệm ngân sách ở mức hạn chế tại địa phương.
Kết quả lựa chọn nhà thầu tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Trung
Dự án nâng cấp láng nhựa đường giao thông nông thôn xóm Đất Đội thuộc thôn Đồng Tiến (đoạn từ đất ô Dung đến đất ông Hiền) được triển khai nhằm hoàn thiện mạng lưới giao thông nội bộ, phục vụ nhu cầu đi lại và giao thương của người dân địa phương. Dự án bước đầu được định hình pháp lý thông qua Quyết định số 577/QĐ-UBND ngày 28/5/2026 do Chủ tịch UBND xã Phú Trung - Lê Văn Chung ban hành. Ngay sau đó, ngày 29/5/2026, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Trung - Trần Xuân Huy đã đặt bút ký Quyết định số 133/QĐ-TTDVTH để phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu, xác lập hình thức đấu thầu rộng rãi qua mạng cho gói thầu xây lắp chính của dự án.
Gói thầu được phát hành mời thầu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia dưới mã số E-TBMT: IB2600271745-00. Chủ đầu tư đưa ra mức giá dự toán cho gói thầu xây lắp là 2.599.519.680 đồng, áp dụng loại hợp đồng trọn gói với thời gian triển khai thi công thực địa trong vòng 120 ngày.
Đến ngày 01/7/2026, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Phú Trung - Trần Xuân Huy đã phê duyệt Quyết định số 157/QĐ-TTDVTH, công nhận kết quả lựa chọn nhà thầu. Theo đó, đơn vị được lựa chọn trúng thầu là Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Cầu đường Bình Thắng với giá trúng thầu chính thức được xác lập ở mức 2.572.224.702 đồng. Đối chiếu giữa giá dự toán và giá trúng thầu, gói thầu này ghi nhận giá trị tiết kiệm cho ngân sách nhà nước là 27.294.978 đồng, tương đương tỷ lệ tiết kiệm xấp xỉ 1,05%. Đây là chỉ số tiết kiệm thuộc nhóm thấp trong thang phân loại hiệu quả kinh tế đối với hoạt động đấu thầu công sản.
Năng lực và lịch sử hoạt động của đơn vị trúng thầu
Xét về khía cạnh năng lực và lịch sử hoạt động, đơn vị vừa được phê duyệt trúng thầu là một doanh nghiệp có vị thế hoạt động lâu năm trên địa bàn. Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Cầu đường Bình Thắng, mang mã số doanh nghiệp 3801210269, được thành lập từ ngày 16/10/2019. Trụ sở chính của đơn vị tọa lạc tại Thôn 2A, xã Đa Kia, TP Đồng Nai.
Dữ liệu khai thác từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, tính đến thời điểm hiện tại, công ty đã tham gia tổng cộng 17 gói thầu trên phạm vi toàn quốc. Trong số các gói thầu đã có kết quả rõ ràng, doanh nghiệp được ghi nhận trúng tới 15 gói thầu và hiện còn 2 gói thầu đang ở trạng thái chờ công bố kết quả. Tổng giá trị trúng thầu lũy kế bao gồm cả các gói thầu liên danh đạt khoảng 54.137.149.045 đồng, trong đó giá trị trúng thầu với tư cách độc lập chiếm xấp xỉ 24.270.661.940 đồng.
Địa bàn hoạt động của nhà thầu cũng mang tính tập trung cao độ khi có tới 15 trên tổng số 17 gói thầu tham gia diễn ra ngay tại thị trường TP Đồng Nai, thiết lập mối quan hệ công việc liên tục với khoảng 12 chủ đầu tư tại địa phương.
Tính cạnh tranh và góc nhìn tối ưu hóa dòng vốn công
Đi sâu vào diễn biến thực tế tại biên bản mở thầu ngày 29/6/2026, gói thầu xây lắp tại xã Phú Trung ghi nhận sự tham gia của hai đơn vị nộp hồ sơ dự thầu. Ngoài đơn vị trúng thầu, Công ty TNHH Xuất nhập khẩu 368 cũng tham gia nộp hồ sơ với giá dự thầu được công khai là 2.589.399.285 đồng. Do áp dụng phương pháp đánh giá giá thấp nhất, hồ sơ của Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Cầu đường Bình Thắng với mức giá thấp hơn đã được xếp hạng thứ nhất và lựa chọn trúng thầu.
Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập thuộc Đoàn Luật sư TP HCM, việc một gói thầu quy mô cấp cơ sở thu hút được từ hai nhà thầu tham gia nộp hồ sơ độc lập là điểm tích cực, chứng minh tính công khai của hệ thống đấu thầu qua mạng đã bước đầu tiếp cận được các doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc tỷ lệ tiết kiệm chỉ dừng lại ở mức xấp xỉ 1,05% đối với một gói thầu cạnh tranh rộng rãi đặt ra bài toán về việc tối ưu hóa dự toán ban đầu.
Theo chuyên gia Đào Giang, tinh thần Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ đòi hỏi các chủ đầu tư phải tăng cường trách nhiệm giải trình và nâng cao chất lượng công tác khảo sát giá thị trường khi lập hồ sơ mời thầu. Việc các gói thầu xây lắp giao thông nông thôn liên tục có biên độ tiết kiệm thấp đặt ra yêu cầu cho các cơ quan quản lý nhà nước tại TP Đồng Nai cần tăng cường công tác hậu kiểm, rà soát quy trình lập dự toán nhằm bảo đảm mọi đồng vốn ngân sách khi giải ngân đều mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất cho cộng đồng.
QUY ĐỊNH VỀ TỶ LỆ TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRONG ĐẤU THẦU
Hiệu quả kinh tế là một trong những mục tiêu cốt lõi của hoạt động đấu thầu, được định nghĩa rõ tại Khoản 8 Điều 4 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15. Để đạt được mục tiêu này, việc xác định giá gói thầu và kiểm soát giá trúng thầu được quy định chặt chẽ từ khâu lập kế hoạch đến khi thực hiện hợp đồng.
Theo quy định tại Điều 18 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, giá gói thầu phải được tính đúng, tính đủ toàn bộ chi phí, kể cả chi phí dự phòng, phí, lệ phí và thuế. Đặc biệt, chủ đầu tư có trách nhiệm cập nhật giá gói thầu trong thời hạn 28 ngày trước ngày mở thầu nếu cần thiết để đảm bảo giá gói thầu sát với giá thị trường, tránh thất thoát ngân sách hoặc gây khó khăn cho nhà thầu. Căn cứ xác định giá gói thầu bao gồm dự toán được duyệt, kết quả lựa chọn nhà thầu của các gói thầu tương tự trong 12 tháng trước đó hoặc các báo giá thị trường (tối thiểu 01 báo giá, khuyến khích nhiều hơn).
Về chỉ số đánh giá, Điểm b Khoản 2 Điều 17 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định "tỷ lệ tiết kiệm trung bình" là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá năng lực, nguồn lực và kết quả thực hiện công tác đấu thầu của chủ đầu tư trong kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu. Đối với hình thức chỉ định thầu, tính hiệu quả kinh tế được siết chặt hơn:
- Tại quy trình chỉ định thầu thông thường, chủ đầu tư phải quy định mức tỷ lệ tiết kiệm của giá đề nghị trúng thầu trong hồ sơ yêu cầu để làm cơ sở cho nhà thầu chuẩn bị hồ sơ đề xuất.
- Tại quy trình chỉ định thầu rút gọn, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá để bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả. Riêng với gói thầu xây lắp quy định tại Điểm e Khoản 2 Điều 78, quá trình thương thảo phải đảm bảo tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu.
Trong quá trình thực hiện hợp đồng, để duy trì hiệu quả kinh tế, Điểm a Khoản 5 Điều 70 Luật Đấu thầu nhấn mạnh việc sửa đổi hợp đồng về giá, khối lượng không được vượt giá gói thầu đã ghi trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu hoặc dự toán gói thầu được phê duyệt. Việc tuân thủ nghiêm các quy định này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn vốn đầu tư công tại các địa phương mà còn là thước đo trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền trước pháp luật.