Hàng nghìn trường phải sắp xếp lại

Hà Nội thực hiện đợt sắp xếp, tổ chức lại mạng lưới gần 3.000 trường công lập (hoàn thành trước 10/8) nhằm tinh gọn bộ máy và tối ưu hóa nguồn lực. Hà Nội lựa chọn phương án sắp xếp theo nguyên tắc tinh gọn bộ máy quản lí hành chính nhưng không thu hẹp quy mô trường lớp với ba nguyên tắc.

Thứ nhất, Hà Nội giữ nguyên 124 trường THPT công lập hiện có. Thứ hai, đối với khối mầm non, tiểu học, và THCS (cấp xã/phường quản lí), không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông; không sáp nhập trường phổ thông với các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; không sắp xếp các cơ sở giáo dục chuyên biệt với trường phổ thông đại trà; không thực hiện sắp xếp các trường chất lượng cao hiện có và các trường đã đăng kí, được công nhận trường chất lượng cao trước ngày 30/7.

Thứ ba, hai trường mầm non trực thuộc Sở GD&ĐT được bàn giao nguyên trạng mô hình tổ chức, bộ máy và nhân lực về UBND phường nơi trường đóng. Sở tiếp tục quản lí trường phổ thông chuyên biệt và được tổ chức lại phù hợp với nhu cầu học tập của người khuyết tật trên địa bàn thành phố. Bốn trường chuyên biệt hiện trực thuộc UBND cấp xã, phường sẽ được bàn giao nguyên trạng về trực thuộc Sở GD&ĐT Hà Nội quản lí.

Hà Nội sẽ đề ra các tiêu chí quy mô sau sắp xếp. Trường mầm non có tối thiểu 30 lớp; trường tiểu học tối thiểu 40 lớp; trường THCS tối thiểu 45 lớp; trường nhiều cấp học tối thiểu 50 lớp, đồng thời bảo đảm quy mô học sinh theo quy định đối với từng cấp học.

Thành phố đặt mục tiêu thực hiện tinh gọn tối thiểu 50% đầu mối quản lí hành chính. Như vậy, các phường/xã trên toàn thành phố đều phải triển khai sắp xếp lại mạng lưới trường lớp.

Ghi nhận của phóng viên Tiền Phong tại một số phường, xã của thành phố cho thấy, quy mô trường lớp nhỏ lẻ khá nhiều. Ví dụ, tại phường Hoàn Kiếm, ở bậc THCS, các trường thuộc diện sắp xếp chiếm tới 3/4 trường và 2 trường tiểu học cũng nằm trong diện này. Ở phường Cửa Nam, có hai trường tiểu học là Quang Trung và Võ Thị Sáu và hai trường phải sắp xếp lại mới đủ quy định số lớp theo kế hoạch. Tại phường Hồng Hà, các trường THCS đều thuộc diện sắp xếp lại.

Nhiều trường ở Hà Nội chỉ có từ 5 đến 8 lớp học. Ví dụ: Trường THCS Phú Mãn, xã Phú Cát chỉ có 5 lớp; Trường Mầm non Huyện, xã Đan Phượng có 8 lớp; THCS Vân Hà và Tiểu học Vân Hà, xã Phúc Lộc đều chỉ có 5 lớp. Một số trường gặp khó khăn trong tuyển sinh dẫn đến số học sinh rất ít, sĩ số không đảm bảo như Trường THCS Hồng Hà (phường Sơn Tây) hay các trường mầm non tại phường Cửa Nam.

Sở GD&ĐT Hà Nội cho biết, nhiều trường có diện tích quá nhỏ, đan xen trong khu dân cư, nằm sâu trong ngõ hẹp. Có thể kể đến Trường Mầm non Chim Non, phường Ngọc Hà chỉ có 252,2m2; nhiều trường tại phường Hai Bà Trưng. Một số trường có cơ sở vật chất cũ, xuống cấp trầm trọng, vị trí giao thông không thuận tiện như Mầm non Bắc Cầu, phường Bồ Đề.

Nhiều trường không đủ điều kiện đạt chuẩn quốc gia do thiếu diện tích để xây dựng các phòng học tối thiểu, phòng chức năng, phòng bộ môn, hoặc sân chơi. Đơn cử như Trường Mẫu giáo số 8 và THCS Phúc Xá, phường Hồng Hà; các trường chưa đạt chuẩn tại phường Hà Đông.

Một số trường khoảng cách địa lí quá gần, gây chồng chéo địa bàn nên cần được sắp xếp. Có những trường mầm non hoặc tiểu học chỉ cách nhau từ 200m đến dưới 1,5km. Ví dụ Trường Mầm non Đinh Tiên Hoàng và Trường Mầm non Hoa Sen, phường Hồng Hà cách nhau chưa đến 200m; Trường Mầm non Thị trấn Phùng và Trường Mầm non Huyện, xã Đan Phượng cách nhau 250m.

Bà Nguyễn Thị Vân Hồng, Hiệu trưởng Trường THCS Chương Dương cho biết, nhà trường đang đợi kế hoạch của phường. Theo bà, các sắp xếp của trường hiện nay thuận tiện cho phụ huynh nhất là thành lập trường liên cấp tiểu học-trung học cơ sở. Vì các trường của phường Hồng Hà có đặc điểm là chạy dọc hai bên bờ sông Hồng.

Giải đồng bộ nhiều bài toán

Hà Nội đặt mục tiêu tinh gọn tối thiểu 50% đầu mối quản lí hành chính (giảm số lượng hiệu trưởng, hiệu phó, kế toán, văn thư...). Điều này giúp tiết kiệm ngân sách chi cho bộ máy gián tiếp để tập trung đầu tư trực tiếp vào chuyên môn dạy học. Sau khi sắp xếp thành các trường đa cơ sở hoặc liên cấp, việc điều phối giáo viên giữa các phân hiệu sẽ linh hoạt hơn.

Hiện tượng “thừa thiếu cục bộ” giáo viên môn học (đặc biệt là các môn đặc thù như Mĩ thuật, Âm nhạc, Tin học, Ngoại ngữ theo chương trình giáo dục phổ thông mới) sẽ được giải quyết tốt hơn mà không cần tuyển mới ồ ạt. Các phân hiệu cận kề có thể chia sẻ phòng chức năng, nhà thể chất, thư viện hoặc phòng thí nghiệm.

Tuy nhiên, các nhà giáo dục cũng đặt ra những bài toán cần giải quyết khi triển khai kế hoạch. Đó là áp lực quản lí tại các “siêu trường”. Sau khi sắp xếp, quy mô tối thiểu của các trường rất lớn. Một ban giám hiệu (1 hiệu trưởng và các hiệu phó) phải quản lí hàng nghìn học sinh phân bổ ở nhiều cơ sở khác nhau sẽ đối mặt với rủi ro quá tải quản trị, khó bám sát chất lượng dạy và học chi tiết.

Việc dôi dư cán bộ quản lí dễ dẫn đến những tâm tư, xung đột ngầm hoặc giảm động lực làm việc nếu công tác tư tưởng và chính sách đãi ngộ không được thực hiện thấu đáo.

Các xã, phường cũng cần có lộ trình 1-3 năm để giải quyết nhân sự gián tiếp dôi dư thông qua hình thức về hưu trước tuổi, luân chuyển sang các vị trí việc làm khác phù hợp hoặc đào tạo lại để chuyển sang làm công tác giảng dạy, hỗ trợ học đường sau khi sắp xếp lại hệ thống trường lớp.

Mỗi trường học đều có lịch sử, phong cách làm việc và văn hóa riêng. Khi sắp xếp lại thành các phân hiệu của một trường lớn, việc hòa nhập đội ngũ giáo viên, thống nhất các quy chế chi tiêu nội bộ, thi đua khen thưởng sẽ đòi hỏi thời gian và dễ phát sinh bất đồng, khiếu nại, kiện tụng khiến môi trường giáo dục không ổn định.

Tại các xã ngoại thành, địa bàn rộng, khoảng cách giữa các điểm trường xa, việc quản lí một trường có các phân hiệu cách nhau 3-5 km sẽ gây trở ngại lớn cho công tác điều động giáo viên dạy liên tiết và quản lí bán trú.

Một thách thức nữa cần giải quyết đó là bài toán chất lượng. Nhiều chuyên gia dự báo sẽ có xu hướng phụ huynh chạy cho con được học ở phân hiệu chính (nơi thường có cơ sở vật chất tốt hơn, có ban giám hiệu trực tiếp làm việc) thay vì các phân hiệu phụ đúng tuyến như hiện nay. Nếu không đảm bảo đồng đều về chất lượng giáo viên giữa các cơ sở, sự bất bình đẳng trong cùng một nhà trường sẽ xuất hiện.