70-80% lượt khám tâm lý liên quan lạm dụng màn hình ở trẻ

Tại Phòng khám Tâm lý, Bệnh viện Nhi đồng 2, BSCKII Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, từng tiếp nhận nhiều trường hợp trẻ có biểu hiện đáng lo liên quan đến việc sử dụng thiết bị điện tử quá mức.

Một bé gái 10 tuổi được cha mẹ để ở nhà một mình trong thời gian dài do bận mưu sinh. Điện thoại dần trở thành người bạn duy nhất của em. Khi gia đình phát hiện vấn đề, trẻ đã suy giảm nghiêm trọng khả năng ngôn ngữ, ánh mắt lờ đờ và mất kết nối với bạn bè.

Một bé trai 7 tuổi khác được trang bị máy tính riêng từ nhỏ. Trẻ ngày càng thu mình, thường lặp lại các kịch bản trong video, tự cười nói một mình và giảm khả năng tiếp thu bài học. Trẻ được chẩn đoán rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD).

Với bé M., 6 tuổi, ban đầu gia đình nghi ngờ ADHD. Tuy nhiên, qua đánh giá chuyên sâu, bác sĩ nhận thấy trẻ có biểu hiện suy giảm chức năng tập trung, trong bối cảnh cha mẹ ít có thời gian tương tác và thường sử dụng điện thoại để dỗ con.

Đáng chú ý, bé N., 14 tuổi, sử dụng game khoảng 5 giờ mỗi ngày. Khi bị hạn chế thiết bị, trẻ cáu gắt, đập phá đồ đạc, có hành vi bạo lực với người thân và rơi vào trạng thái hoảng loạn tinh thần.

BSCKII Nguyễn Thanh Sang cho biết, trẻ đến khám do các vấn đề liên quan đến lạm dụng màn hình chiếm khoảng 70-80% trong tổng số khoảng 100 lượt khám mỗi ngày tại khoa. Nếu không được nhận diện và can thiệp sớm, những ảnh hưởng đến hành vi, giao tiếp và khả năng thích nghi có thể kéo dài.

Cha mẹ cũng cần nhìn lại thói quen dùng điện thoại

Theo bác sĩ, trước khi trách trẻ, cha mẹ cần xem lại chính cách sử dụng thiết bị điện tử của mình.

Không ít phụ huynh biến điện thoại thành “bảo mẫu công nghệ”, dùng thiết bị để trẻ ngồi yên, ăn ngoan hoặc nghe lời. Trong khi đó, 56% phụ huynh cũng sử dụng điện thoại khi đang ở bên con. Một số gia đình còn để thiết bị điện tử ngay trong phòng ngủ của trẻ, khiến thời gian sử dụng, đặc biệt trước giờ đi ngủ, khó kiểm soát.

Việc dành quá nhiều thời gian trước màn hình có thể làm giảm thời gian trẻ dành cho vận động, vui chơi, giao tiếp trực tiếp và các hoạt động phát triển kỹ năng. Ánh sáng từ màn hình vào buổi tối cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình tiết melatonin và giấc ngủ.

Lạm dụng thiết bị điện tử còn có thể kéo theo nhiều hệ quả về sức khỏe thể chất và tâm lý nếu thay thế các hoạt động cần thiết trong quá trình phát triển của trẻ.

Nhận diện sớm để không để màn hình “nuôi” trẻ

BSCKII Nguyễn Thanh Sang cảnh báo, phụ huynh cần lưu ý khi trẻ có những biểu hiện bất thường như hung hăng, bồn chồn, tăng động, đi lại không mục đích hoặc thường xuyên tự cười nói một mình.

Về giao tiếp, trẻ có thể né tránh ánh mắt, ngại tiếp xúc trực tiếp, vốn từ nghèo nàn hoặc gọi tên nhưng không quay đầu. Về nhận thức, trẻ khó duy trì sự tập trung, tiếp thu chậm hoặc khó ghi nhớ những kiến thức cơ bản.

Các biểu hiện về sinh hoạt như khó ngủ, mệt mỏi, uể oải, thiếu năng lượng cũng cần được quan tâm, nhất là khi xuất hiện đồng thời với việc sử dụng màn hình kéo dài.

Tuy nhiên, theo BSCKII Nguyễn Thanh Sang, thay vì chỉ cấm đoán, cha mẹ cần đồng hành và thiết lập kỷ luật công nghệ cho cả gia đình. Khi người lớn chủ động đặt điện thoại xuống, dành thời gian chơi và trò chuyện với con, trẻ sẽ có thêm cơ hội trở lại với những tương tác thực tế – vốn là nền tảng quan trọng cho sự phát triển ngôn ngữ, cảm xúc và kỹ năng xã hội.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Làm việc tại nhà vòng xoáy cô lập và trầm cảm đằng sau màn hình