Các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra một xác ướp Inca được bảo quản cực kỳ tốt trên đỉnh núi Ampato. Đây là xác ướp nữ đóng băng đầu tiên trên thế giới. Trong khi đó, núi Ampato, nằm ở dãy Andes của Peru, là một ngọn núi linh thiêng trong thần thoại Inca, mang đến bối cảnh văn hóa sâu sắc hơn cho phát hiện khảo cổ này.

Xác ướp có mái tóc đen dài, óng ả, cổ dài và cánh tay đầy đặn; khuôn mặt vẫn giữ nguyên vẻ ngoài như thể vừa mới được chôn cất. Cô nằm yên lặng trên đỉnh núi Ampato, được phủ một chiếc khăn choàng len alpaca nhiều màu sắc, trạng thái đóng băng cho thấy cô đã tồn tại ít nhất 500 năm.

Cô gái đóng băng này được đặt tên là Juanita. Không giống như các xác ướp nhân tạo truyền thống, thi thể của Juanita không được bảo quản bằng sự can thiệp nhân tạo mà là nhờ môi trường đóng băng tự nhiên của núi Ampato. Theo báo cáo trên tạp chí Scientific American, mặc dù Juanita không được ướp xác nhân tạo, nhưng những khám phá về cô đã cung cấp những hiểu biết quan trọng cho nền khoa học hiện đại.

Sự tinh xảo trong từng chi tiết trang phục của xác ướp Juanita đã thu hút sự quan tâm lớn của các chuyên gia dệt may. Bộ trang phục của cô mặc đều có màu sắc rực rỡ và hoa văn phức tạp, đặc biệt là chiếc khăn choàng đỏ trắng, một trong những minh chứng về nghề dệt may của người Inca. Trang phục của cô cũng được trang trí bằng những chạm khắc gỗ nhỏ, bao gồm dạng hộp, bình uống nước và đồ trang trí giống chó và cáo.

Khi các nhà khoa học mở trang phục của Juanita ra, họ phát hiện ra rằng, bím tóc của cô được buộc vào thắt lưng bằng một sợi chỉ lông lạc đà đen, một chi tiết cho thấy Juanita có thể đã trải qua một nghi lễ phức tạp nào đó, trước hoặc sau khi chết. Phân tích ADN đã xác nhận dân tộc của Juanita, cô thuộc về người Inca, một nhóm người đã tiến vào khu vực này vào khoảng năm 1450 và bị Tây Ban Nha chinh phục vào năm 1532.

Dựa trên hài cốt, người ta ước tính rằng Juanita đã chết cách đây khoảng hơn 500 năm. Juanita sống trong thời kỳ đỉnh cao của Đế chế Inca, câu chuyện cuộc đời của cô đã được các nhà sử học và khảo cổ học làm sáng tỏ thêm.

Vào thời điểm đó, khu vực xung quanh Lima ở Peru là trung tâm của Đế chế Inca. Các bộ lạc Inca đã chinh phục lẫn nhau, cuối cùng hình thành nên Vương quốc Inca hùng mạnh. Juanita là một phần của đế chế rộng lớn này. Một số học giả suy đoán rằng, cô có thể đã được chọn làm vật tế thần cho thần núi trong một nghi lễ tôn giáo. Đối với người Inca, thần núi Ampato là vị thần cung cấp nước và thức ăn cho người dân. Nếu người dân muốn thần ngăn chặn tuyết lở, họ phải dâng lễ vật để được thần bảo hộ. Do đó, Juanita có thể là một vật tế được chọn và vinh quang.

Các nhà khoa học đã phát hiện ra nhiều vật phẩm tế lễ xung quanh hài cốt của Juanita, bao gồm vàng, bạc và đồ gốm, càng củng cố thêm giả thuyết cô là vật tế. Tư thế của cô cũng rất đặc biệt, cô quỳ trên tuyết, một tư thế có liên quan mật thiết đến các nghi lễ tế lễ của người Inca.

Thi thể và các cơ quan nội tạng của Juanita được bảo quản rất tốt, do quá trình khô và đóng băng tự nhiên, tình trạng thể chất của cô gần như còn nguyên vẹn, như thể cô là một cơ sở dữ liệu sinh học sống. Quan trọng hơn, các nhà khoa học bằng cách phân tích hài cốt trong dạ dày của cô, đã tiết lộ nguyên nhân cái chết thực sự. Bữa ăn cuối cùng của Juanita là một ít rau, sau đó cô quỳ xuống trước đền thờ và uống lễ vật.

Về nguyên nhân cái chết của cô, một số người suy đoán rằng, cô có thể đã chết vì nhiễm trùng do vi khuẩn. Tuy nhiên, phân tích khoa học kết luận rằng, nguyên nhân thực sự là do bị ép uống đồ uống có cồn và ăn lá coca, khiến cô rơi vào trạng thái hôn mê, cuối cùng chết cóng trong điều kiện cực lạnh. Phát hiện này đã gây chấn động toàn bộ cộng đồng khảo cổ học.