Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, bức tranh đấu thầu tại địa bàn phường Minh Hưng và khu vực lân cận thuộc TP Đồng Nai trong năm 2026 không chỉ gây chú ý bởi các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp, mà còn xuất hiện những kịch bản trượt thầu đầy bất thường của các đối thủ cạnh tranh. Đặc biệt, sự góp mặt thường xuyên của một nhà thầu trong vai trò "kẻ lót đường" với những lỗi sai hành chính cơ bản đang đặt ra câu hỏi lớn về tính cạnh tranh thực chất, tính công bằng và sự minh bạch trong các quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đầu tư công.

Điệp khúc trượt thầu khó tin của đối thủ đầy duyên nợ

Dữ liệu công khai nguyên bản trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy một sự trùng hợp lặp đi lặp lại có hệ thống giữa Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Cầu đường Gia Khang và đối thủ duyên nợ là Công ty TNHH Một thành viên Thương mại Dịch vụ Tâm Thái Hòa. Xét về lịch sử đối đầu, Tâm Thái Hòa không phải là một tân binh non trẻ khi từng trực tiếp đụng độ với Gia Khang tại 4 gói thầu với tỷ số thắng - thua chia đều 2 - 2. Điều này minh chứng cho việc Tâm Thái Hòa sở hữu một bộ máy làm thầu chuyên nghiệp, thừa năng lực để hoàn thiện một bộ Hồ sơ dự thầu (E-HSDT) chuẩn chỉnh pháp lý.

Thế nhưng, bước sang năm tài chính 2026, tại các dự án hạ tầng giáo dục lớn thuộc Trường Tiểu học Minh Hưng A mà hai đơn vị này cùng nộp hồ sơ tham gia, Tâm Thái Hòa lại bất ngờ liên tiếp bị loại ngay từ vòng đánh giá tính hợp lệ bởi những lý do đặc biệt sơ đẳng:

Tại Gói thầu xây dựng + Thiết bị (Dự án: Xây dựng 10 phòng học lầu Trường Tiểu học Minh Hưng A - Mã TBMT: IB2600094138): Tâm Thái Hòa nộp giá dự thầu là 8.915.333.192 đồng nhưng bị Tổ chuyên gia kết luận "Không đạt" ở bước đánh giá tính hợp lệ của E-HSDT. Thuyết minh chi tiết chỉ rõ: Bảo lãnh dự thầu của nhà thầu không hợp lệ do chứa điều khoản gây bất lợi cho chủ đầu tư quy định tại Mục 18.3 E-CDNT (chi tiết kết quả phê duyệt tại Quyết định số 11/QĐ-QLDA ngày 15/04/2026).

Tại Gói thầu Thi công xây dựng (Dự án: Cải tạo, sửa chữa 24 phòng học và 02 phòng giáo viên... Trường tiểu học Minh Hưng A - Mã TBMT: IB2600231616): Tâm Thái Hòa tiếp tục bị loại trực tiếp vì đính kèm thư bảo lãnh số BLDT.CHT.55701.061025 ngày 06/10/2025 của Ngân hàng ACB (Chi nhánh Chơn Thành) có thời hạn hiệu lực ngắn hơn so với yêu cầu quy định tại Mục 18.2 E-BDL, đồng thời không ghi đúng tên đơn vị thụ hưởng theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu (E-HSMT) (đối chiếu Báo cáo đánh giá E-HSDT và Quyết định phê duyệt kết quả số 73/QĐ-PVHXH ngày 11/06/2026).

Những lỗi hành chính cơ bản liên quan đến bảo lãnh dự thầu — vốn là điều kiện tiên quyết bắt buộc phải nằm lòng đối với bất kỳ bộ phận làm thầu chuyên nghiệp nào — lại liên tiếp xảy ra một cách hệ thống tại các gói thầu đối đầu trực tiếp. Sự trượt chân khó tin này của đối thủ đã trực tiếp dọn đường cho các liên danh do Gia Khang làm thành viên chính dễ dàng trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách ở mức siêu thấp (lần lượt đạt 1,47% cho gói xây dựng 10 phòng học và 1,99% cho gói cải tạo 24 phòng học). Dấu hiệu bất thường này đặt ra nghi vấn lớn về tính minh bạch và sự cạnh tranh thực chất của các gói thầu theo quy định nghiêm cấm hành vi thông đồng thầu tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15.

Kịch bản lặp lại tại các gói thầu trường học tiền tỷ

Cụ thể, tại gói thầu thi công cải tạo, sửa chữa 24 phòng học Trường tiểu học Minh Hưng A (Mã số TBMT: IB2600231616) do Phòng Văn hóa - Xã hội phường Minh Hưng làm Chủ đầu tư, bà Trần Thị Lệ Hằng (Trưởng phòng Phòng VH-XH) đã ký Quyết định số 73/QĐ-PVHXH phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. (Lưu ý: Dự thảo cũ ghi nhận nhầm thành Quyết định số 52/QĐ-PVHXH, thực chất QĐ số 52 chỉ là Quyết định phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu được ban hành trước đó vào ngày 15/05/2026). Tại gói thầu quy mô 6.365.629.162 đồng này, Công ty TNHH Một thành viên Xây dựng Cầu đường Gia Khang (đại diện Liên danh Minh Hưng A) đã trúng thầu với giá 6.238.952.000 đồng. Áp dụng công thức tính toán tỷ lệ tiết kiệm pháp quy, gói thầu này đạt tỷ lệ tiết kiệm cực kỳ khiêm tốn là 1,99% (tương đương tiết kiệm 126.677.162 đồng cho ngân sách).

Hồ sơ rà soát cho thấy, đối thủ cạnh tranh duy nhất đối đầu trực tiếp ở bước giá với Công ty Gia Khang tại gói thầu này là Công ty TNHH Một thành viên Thương mại Dịch vụ Tâm Thái Hòa đã bị loại trực tiếp ngay từ bước đánh giá tính hợp lệ của E-HSDT. Tổ chuyên gia xác định đơn vị này đã đính kèm thư bảo lãnh dự thầu số BLDT.CHT.55701.061025 ngày 06/10/2025 của Ngân hàng ACB (Chi nhánh Chơn Thành) có thời hạn hiệu lực ngắn hơn so với yêu cầu bắt buộc của hồ sơ mời thầu (E-HSMT), đồng thời không ghi đúng tên đơn vị thụ hưởng theo yêu cầu.

Kịch bản trượt thầu hành chính này không phải diễn ra lần đầu. Trước đó không lâu, tại gói thầu xây dựng + thiết bị thuộc dự án Xây dựng 10 phòng học lầu Trường Tiểu học Minh Hưng A (Mã số TBMT: IB2600094138) do Ban Quản lý dự án khu vực Chơn Thành làm Chủ đầu tư, một kịch bản tương tự đã được thiết lập. Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu số 11/QĐ-QLDA do Giám đốc Lý Duy Thanh ký phê duyệt (ngày đăng tải chính thức là 15/04/2026 trên cơ sở quyết định gốc ngày 13/04/2026). Gói thầu này có giá gói thầu được duyệt là 8.915.333.192 đồng, và Công ty Gia Khang (đại diện Liên danh Trường Minh Hưng A) tiếp tục được xướng tên trúng thầu với giá 8.784.354.544 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm của gói thầu quy mô lớn này chỉ đạt mức vỏn vẹn 1,47% (tương đương tiết kiệm 130.978.648 đồng).

Tại cuộc thầu quy mô gần 9 tỷ đồng này, có tổng cộng 5 nhà thầu nộp hồ sơ tham gia. Trong khi 3 nhà thầu khác bị loại ở bước đánh giá kỹ thuật do không đáp ứng các tiêu chuẩn về vật tư sử dụng và biện pháp thi công (bao gồm Công ty CP Công nghiệp Xây dựng Toàn Thành, Công ty CP Đầu tư Xây dựng Gia Thắng, và Công ty TNHH MTV Đầu tư Thương mại Xây dựng Bảo An), thì Công ty Tâm Thái Hòa lại một lần nữa gục ngã ngay từ bước đánh giá tính hợp lệ hồ sơ. Lý do loại được Tổ chuyên gia ghi nhận chi tiết: Bảo lãnh dự thầu của Công ty Tâm Thái Hòa không hợp lệ do chứa điều khoản đính kèm gây bất lợi cho chủ đầu tư quy định tại Mục 18.3 E-CDNT.

Góc nhìn pháp lý về dấu hiệu dàn xếp hồ sơ

Việc một doanh nghiệp dày dạn kinh nghiệm liên tiếp tốn chi phí mua bảo lãnh ngân hàng, dành thời gian xây dựng hồ sơ kỹ thuật nhưng lại để trượt thầu liên tục vì những lỗi bảo lãnh sơ đẳng khi đối đầu với cùng một nhà thầu duy nhất là một dấu hiệu bất thường cao độ. Dư luận và các nhà thầu chân chính tại địa phương có quyền đặt nghi vấn về tính trung thực, lành mạnh và công bằng của các cuộc thầu này.

Phân tích chuyên sâu về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh) nhận định: Việc một đối thủ quen thuộc liên tục tham gia dự thầu nhưng luôn bị loại ở bước đánh giá tính hợp lệ bởi những lỗi sơ đẳng — như thời hạn bảo lãnh ngắn hơn yêu cầu của E-HSMT hoặc thư bảo lãnh chứa điều khoản gây bất lợi cho chủ đầu tư là một trong những chỉ báo đặc trưng của hoạt động thông đồng, dàn xếp hồ sơ. Trong hoạt động mua sắm công, khoản 4 Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) nghiêm cấm hành vi một nhà thầu cố ý nộp hồ sơ không hợp lệ (như cố tình làm sai lệch bảo lãnh dự thầu - một lỗi kỹ thuật cơ bản nhất mà nhà thầu kinh nghiệm không bao giờ mắc) nhằm tạo điều kiện cho nhà thầu được định trước dễ dàng chiến thắng và trúng thầu sát giá trần, triệt tiêu tính cạnh tranh thực tế của dòng vốn đầu tư công.

Chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhấn mạnh thêm về trách nhiệm giải trình của đơn vị tư vấn và Tổ chuyên gia chấm thầu. Chiếu theo khoản 5 Điều 32 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, Tổ chuyên gia có trách nhiệm nhận xét rõ ràng về tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế trong quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu. Khi liên tục đánh giá các hồ sơ dự thầu lặp lại cùng một kịch bản lỗi hành chính từ cùng một doanh nghiệp tại nhiều dự án khác nhau của cùng một hệ sinh thái nhà thầu, Tổ chuyên gia và Chủ đầu tư không thể chỉ ghi nhận lý do loại một cách máy móc rồi đặt bút phê duyệt kết quả. Họ phải thể hiện sự nhạy bén chuyên môn để báo cáo bằng văn bản, đề xuất với người có thẩm quyền các biện pháp xác minh, làm rõ mối quan hệ liên kết ngầm giữa các doanh nghiệp này nhằm bảo vệ dòng vốn ngân sách.

Việc buông lỏng công tác giám sát, thẩm định tại các gói thầu này không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn vốn đầu tư công, gây lãng phí ngân sách, mà còn làm xói mòn niềm tin của dư luận vào môi trường đấu thầu qua mạng. Trách nhiệm của bà Trần Thị Lệ Hằng (Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Minh Hưng, Thành phố Đồng Nai) và ông Lý Duy Thanh (Giám đốc Ban Quản lý dự án khu vực Chơn Thành, Thành phố Đồng Nai) trong khâu kiểm tra, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cần sớm được làm rõ trước các cơ quan thanh tra quản lý tài chính địa phương

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 3:] Hệ sinh thái Gia Khang tại TP Đồng Nai: Điểm nghẽn chỉ định thầu và trách nhiệm Chủ đầu tư