Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, trong năm 2026, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Phường Diên Hồng (TP HCM) đã tổ chức lựa chọn nhà thầu cho hàng loạt dự án sửa chữa, cải tạo cơ sở vật chất trường học trên địa bàn. Việc chú trọng rót vốn đầu tư công vào hệ thống hạ tầng giáo dục là một chủ trương hoàn toàn đúng đắn, đáp ứng nhu cầu học tập và giảng dạy của địa phương. Tuy nhiên, khi đi sâu bóc tách các hồ sơ thầu, dữ liệu thu thập được từ 6 gói thầu trọng điểm lại vẽ nên một bức tranh phân hóa rõ rệt về hiệu quả tiết kiệm ngân sách nhà nước, đồng thời hé lộ sự lặp lại của một số doanh nghiệp quen thuộc trong hệ sinh thái đấu thầu tại đơn vị này.

Những con số biết nói từ loạt hồ sơ đấu thầu công

Dữ liệu công khai trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, công tác tổ chức lựa chọn nhà thầu tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Phường Diên Hồng có sự hiện diện đa phần của Công ty TNHH Tư vấn - Thiết kế Thái An trong vai trò tư vấn lập hồ sơ mời thầu và đánh giá hồ sơ dự thầu. Dưới sự thẩm định kỹ thuật của đơn vị tư vấn này, kết quả của các gói thầu bộc lộ những thông số rất đáng chú ý về hiệu quả giảm giá.

Điểm sáng hiếm hoi về mặt số liệu tài chính thuộc về Gói thầu số 4: Xây lắp và thiết bị thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Trung học cơ sở Nguyễn Tri Phương, Phường Diên Hồng, TP HCM. Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu Xây lắp và thiết bị thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Trung học cơ sở Nguyễn Tri Phương ngày 17/06/2026 do Giám đốc Trà Đức An ký duyệt, giá gói thầu được duyệt là 5.061.810.883 đồng. Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế và Xây dựng Nguyên Phúc đã trúng thầu với giá 4.798.652.156 đồng. Với tỷ lệ tiết kiệm đạt 5,20%, gói thầu này được đánh giá là có hiệu quả giảm giá tốt so với mặt bằng chung các gói thầu xây lắp quy mô tương tự.

Tuy nhiên, khi lật mở hồ sơ kỹ thuật, cuộc đua tại gói thầu này lại ghi nhận sự tham gia của Công ty TNHH Xây dựng Phú Thiên Lộc, đơn vị trượt thầu với mức giá chào chẵn tròn trịa đến mức khó tin là 5.000.000.000 đồng. Trong lĩnh vực dự toán xây dựng vốn được cấu thành từ hàng nghìn đầu mục vật tư, nhân công chi ly, một con số chẵn hoàn hảo như vậy đặt ra dấu hỏi lớn về tính thực chất và tính cạnh tranh của hồ sơ dự thầu.

Ở một thái cực hoàn toàn khác, bức tranh tối ưu hóa ngân sách lại trở nên mờ nhạt tại Gói thầu số 5: Xây lắp và thiết bị thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Mầm non Măng non II, Phường Diên Hồng, TP HCM. Tại Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu Xây lắp và thiết bị thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Mầm non Măng non II do Giám đốc Trà Đức An ký duyệt, giá gói thầu được duyệt là 5.963.470.178 đồng, nhưng giá trúng thầu của Công ty TNHH Tư vấn Xây dựng Phú Long lên tới 5.899.999.999 đồng. Mức tỷ lệ tiết kiệm chỉ đạt 1,06%, bám rất sát giá trần dự toán này tạo ra những nghi ngại lớn về tính cạnh tranh thực chất của cuộc thầu, khi ngân sách nhà nước chưa được hưởng lợi tối đa từ quá trình đấu thầu rộng rãi qua mạng. Đáng chú ý, đối thủ Phú Thiên Lộc tại gói thầu này cũng nộp giá dự thầu ở mức sát trần là 5.920.010.157 đồng, tạo biên độ chênh lệch siêu nhỏ chỉ 0,34%.

Điểm nghẽn từ tiêu chí kỹ thuật phụ và bài toán hiệu quả ngân sách

Đáng bàn hơn cả là tình trạng diễn ra tại Gói thầu số 1: Xây lắp thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Mầm non 2/9, Phường Diên Hồng, TP HCM. Theo Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu Xây lắp thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Mầm non 2/9 ngày 25/06/2026 do Giám đốc Trà Đức An ký duyệt, giá gói thầu là 2.952.491.934 đồng, đơn vị trúng thầu là Liên danh nhà thầu Nam Thiên với giá 2.693.977.084 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm 8,76%.

Điểm nghẽn lớn nhất tại gói thầu này là việc đơn vị có giá dự thầu thấp nhất, mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp cho ngân sách, lại không được lựa chọn. Biên bản mở thầu ghi nhận Công ty TNHH Thiết kế Xây dựng Thương mại Hoàng Dũng nộp mức giá sau giảm giá là 2.610.624.184,50 đồng, thấp hơn đơn vị trúng thầu khoảng 83,3 triệu đồng. Tuy nhiên, nhà thầu này đã bị Tổ chuyên gia của đơn vị tư vấn Công ty TNHH Tư vấn - Thiết kế Thái An đánh trượt ngay từ vòng kỹ thuật vì các lỗi chi tiết phụ trợ liên quan đến tiêu chí thiếu thuyết minh biện pháp thi công sơn dầu và thuyết minh vệ sinh môi trường bị chấm chưa hợp lý. Ngoài ra, một nhà thầu khác là TATE POLI cũng bị loại thẳng tay ở khâu kỹ thuật vì thiếu các bản vẽ mặt bằng tạm.

Bên cạnh đó, tại Gói thầu số 6 mang mã số thông báo mời thầu IB2600237312 thuộc dự án Sửa chữa cải tạo Trường Mầm non Hoa Hướng Dương, Phường Diên Hồng, TP HCM, CTCP Đông Đô 18 tiếp tục là cái tên được xướng lên trúng thầu thông qua Quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu ngày 17/06/2026 với giá thầu bám sát dự toán, sau quá trình đánh giá hồ sơ do đơn vị tư vấn Công ty TNHH Tư vấn - Thiết kế Thái An thực hiện.

Việc trúng thầu của Nguyên Phúc, Phú Long, Đông Đô 18, Liên danh nhà thầu Nam Thiên, cùng sự đồng hành của đơn vị tư vấn Công ty TNHH Tư vấn - Thiết kế Thái An và Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư Xây dựng Hiệp Hòa đang tạo ra một lăng kính đa chiều về sự minh bạch và tính hiệu quả kinh tế tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Phường Diên Hồng.

Góc nhìn pháp lý về tính cạnh tranh và trách nhiệm giải trình

Đánh giá về bức tranh dữ liệu này dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích: Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15) và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP được ban hành với tinh thần cốt lõi là thượng tôn tính minh bạch, bảo đảm cạnh tranh công bằng và đạt hiệu quả kinh tế cao nhất cho ngân sách. Khi một loạt các gói thầu cùng do một chủ đầu tư mời thầu, cùng một đơn vị tư vấn đánh giá lại có tỷ lệ tiết kiệm biến thiên bất thường từ mức khá tốt 5,20% đến mức nhỏ giọt 1,06%, cơ quan quản lý nhà nước cần nhìn nhận đây là dấu hiệu cần làm rõ về năng lực khảo sát lập dự toán và chất lượng xây dựng tiêu chí hồ sơ mời thầu.

Theo quan điểm của Luật sư Hương, Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Công văn số 5557/BTC-QLĐTV của Bộ Tài chính đã quán triệt rất rõ yêu cầu nâng cao kỷ cương, trách nhiệm giải trình của Người có thẩm quyền và Chủ đầu tư. Việc một số gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm rất thấp đòi hỏi Chủ đầu tư phải có sự kiểm tra, giám sát thực chất đối với đơn vị tư vấn lập và đánh giá hồ sơ. Câu hỏi đặt ra là liệu các tiêu chí đánh giá kỹ thuật có thực sự rộng mở để thu hút đông đảo nhà thầu có năng lực cạnh tranh lành mạnh, hay đang vô tình trở thành bộ lọc khép kín chỉ vừa vặn cho một số ít doanh nghiệp thân quen?

Dư luận đang đặt dấu hỏi về quy trình kiểm soát rủi ro và chất lượng hoạt động của Tổ thẩm định nội bộ tại Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng Phường Diên Hồng. Trách nhiệm của người đứng đầu Chủ đầu tư không chỉ dừng lại ở thủ tục hành chính là đặt bút ký quyết định phê duyệt kết quả, mà còn phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về hiệu quả sử dụng từng đồng vốn công. Việc xuất hiện các hồ sơ dự thầu có mức giá chẵn tròn trịa bất thường tạo ra những dấu hiệu cần làm rõ về tính cạnh tranh lành mạnh, hay việc nhà thầu giá thấp nhất bị gạt bỏ bởi các lỗi kỹ thuật siêu nhỏ mà không qua bước yêu cầu làm rõ theo Điều 30 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, cần được Tổ thẩm định nội bộ làm rõ một cách khách quan. Cơ quan chức năng cần có biện pháp thanh kiểm tra chéo dữ liệu để đảm bảo dòng vốn đầu tư giáo dục tại địa phương được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và thượng tôn pháp luật.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 2] BQLDA Phường Diên Hồng TP HCM: Tiêu chí sơn dầu loại nhà thầu giá thấp Hoàng Dũng