Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, báo cáo thống kê về hoạt động lựa chọn nhà thầu năm 2026 tại Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Tân Thạnh, tỉnh Đồng Tháp phơi bày những con số đặc trưng về phân bổ dòng vốn công. Tổng dự toán khảo sát của 9 gói thầu công bố kết quả đạt hơn 7,1 tỷ đồng, tổng giá trị trúng thầu thực tế là hơn 6,75 tỷ đồng, số tiền tiết kiệm chi phí cho ngân sách địa phương đạt mức hơn 348 triệu đồng. Tuy nhiên, việc đi sâu phân tích, bóc tách từng gói thầu cụ thể lại phát hiện những điểm nghẽn lớn về tính hiệu quả kinh tế và rào cản tính cạnh tranh lành mạnh cần làm rõ.

Điểm nghẽn bao trùm lên toàn bộ hoạt động của đơn vị này trong năm 2026 chính là việc vắng bóng hoàn toàn các hình thức đấu thầu công khai qua mạng. Theo quy định của hành lang pháp lý hiện hành, đấu thầu rộng rãi là cơ chế cơ bản và tối ưu nhất nhằm tiết kiệm tốt nhất nguồn lực tài chính công thông qua tính cạnh tranh bình đẳng trên thị trường. Việc 100% gói thầu đều được giao thầu trực tiếp thông qua cơ chế chỉ định rút gọn đã triệt tiêu hoàn toàn tính cạnh tranh, vô hình trung ngăn cản sự tiếp cận dự án của các doanh nghiệp độc lập khác.

Bí ẩn từ sự trùng khớp kỳ lạ ở ngưỡng giảm giá 5%

Một đặc trưng xuất hiện đồng loạt tại toàn bộ các gói thầu xây lắp quy mô lớn của chủ đầu tư này chính là con số giảm giá thương thảo đạt chính xác 5%. Hồ sơ phê duyệt của 5 gói thầu xây lắp trọng điểm đều thể hiện một kết quả trùng khớp kỳ lạ thông qua quy trình thương thảo hợp đồng:

Gói thầu số 05: Xây lắp thuộc dự án Đầu tư hệ thống phòng cháy chữa cháy UBND xã Tân Thạnh: Giá dự toán 1.167.215.000 đồng, trúng thầu 1.108.854.000 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm 5% theo Quyết định số 200/QĐ-TTCUDVC do nhà thầu Công ty TNHH Thành Vinh thực hiện.

Gói thầu số 05: Xây lắp thuộc công trình Đường Kênh Kháng Chiến: Giá dự toán 1.696.656.000 đồng, trúng thầu 1.611.823.000 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm 5% theo Quyết định số 319/QĐ-TTCUDVC do Công ty TNHH Xây dựng Công Thuận TM thực hiện.

Gói thầu số 05: Xây lắp thuộc công trình Đường Ven Sông Tiền (Bãi cả vạn): Giá dự toán 1.996.965.000 đồng, trúng thầu 1.897.117.000 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm 5% theo Quyết định số 316/QĐ-TTCUDVC do Công ty TNHH Sáu Phát Đạt thực hiện.

Gói thầu số 05: Xây lắp thuộc dự án Nâng cấp, cải tạo đường nội bộ chợ: Giá dự toán 1.810.403.000 đồng, giá giá trị trúng thầu thực tế đạt 1.719.883.000 đồng, đạt tỷ lệ giảm giá thương thảo 5% theo Quyết định số 205/QĐ-TTCUDVC do Công ty TNHH MTV Xây dựng và Thương mại Trung Thiết đảm nhiệm.

Gói thầu số 01: Xây lắp thuộc dự án Cụm tiểu cảnh trước UBND - Phú Lợi: Giá dự toán 275.935.000 đồng, trúng thầu 262.138.000 đồng, đạt tỷ lệ giảm giá thương thảo qua đàm phán đúng 5% theo Quyết định số 66/QĐ-TTCUDVC do Công ty TNHH Xây dựng Công Thuận TM thực hiện.

Cần làm rõ, các gói thầu xây lắp nêu trên đều được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn theo hạn mức quy định tại khoản 4 Điều 78 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP (dưới 2 tỷ đồng đối với gói thầu xây lắp thuộc dự án đầu tư công), chứ không thuộc trường hợp chỉ định thầu xây lắp tương tự quy định tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định này (vốn bắt buộc tỷ lệ tiết kiệm tối thiểu 5%). Do đó, mức giảm giá 5% của cả 5 gói thầu hoàn toàn là kết quả của quá trình thương thảo thực tế giữa chủ đầu tư và các nhà thầu nhằm hướng tới mục tiêu tiết kiệm nguồn vốn ngân sách địa phương.

Tuy nhiên, sự trùng hợp tuyệt đối ở con số giảm giá 5% qua đàm phán tại toàn bộ các công trình xây lắp lớn này lại đặt ra dấu hỏi lớn cho dư luận: Liệu chủ đầu tư và các nhà thầu quen thầu tại địa phương đã thực sự nỗ lực đàm phán dựa trên giá thị trường thực tế để tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách xã Tân Thạnh, hay mức tiết kiệm 5% chỉ là một "ngưỡng ước lệ" đồng loạt được thống nhất nhằm hợp thức hóa hồ sơ thương thảo và các thủ tục hành chính?

Nghịch lý tiết kiệm đúng "0 đồng" ở loạt gói thầu quy mô nhỏ

Trái ngược hoàn toàn với nhóm công trình xây lắp lớn, tại các gói thầu dịch vụ tư vấn kỹ thuật và thi công hạ tầng có quy mô dưới 100 triệu đồng, công tác thương thảo hợp đồng tại xã Tân Thạnh lại bộc lộ dấu hiệu mang tính hình thức với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách đúng bằng 0%.

Điển hình là Gói thầu số 01: Tư vấn lập Báo cáo kinh tế - kỹ thuật thuộc dự án Sửa chữa Nhà văn hóa ấp Tây. Giá dự toán của công việc này và giá trị chỉ định thầu thực tế đồng khớp khít khao ở con số 40.476.000 đồng, đạt tỷ lệ tiết kiệm tuyệt đối 0%. Đơn vị được chủ đầu tư chỉ định thực hiện trọn gói là Công ty TNHH Phúc Lâm TB theo Quyết định số 20/QĐ-TTCUDVC do Phó Giám đốc Nông Văn Tiện ký phê duyệt.

Nghịch lý này tiếp tục lặp lại tại gói thầu thi công công trình Lắp vách ngăn làm việc hội trường thuộc Trung tâm Văn hóa học tập cộng đồng xã Tân Thạnh, sử dụng nguồn vốn Sự nghiệp Kinh tế xã. Giá dự toán được duyệt và giá trị giao thầu trực tiếp cho Công ty TNHH MTV Xây dựng và Thương mại Trung Thiết đồng khớp y án ở mức 68.071.000 đồng, mang lại mức tiết kiệm 0 đồng cho nguồn ngân sách sự nghiệp địa phương theo Quyết định phê duyệt kết quả chỉ định thầu rút gọn số 338/QĐ-TTCUDVC ngày 29/06/2026.

Việc trúng thầu sát giá trần tuyệt đối ở nhóm gói thầu nhỏ bộc lộ sự thiếu hiệu quả, đi ngược lại tinh thần hướng dẫn hành chính của Công văn số 5557/BTC-QLĐT, vốn yêu cầu chủ đầu tư phải chủ động đứng ra đàm phán, thương thảo mức giảm giá linh hoạt sao cho mang lại hiệu quả kinh tế tốt nhất cho nguồn vốn nhà nước.

Bình luận dưới lăng kính chuyên môn, Luật sư Võ Quang Vinh (Đoàn Luật sư Vĩnh Long) phân tích: “Theo Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và hướng dẫn thực hiện của Bộ Tài chính, chỉ định thầu rút gọn tuy rút ngắn thời gian thủ tục hành chính nhưng nghĩa vụ tối ưu hóa dòng vốn chi tiêu công là nguyên tắc bất di bất dịch. Việc các gói xây lắp lớn đồng loạt giảm giá khít khao đúng mức sàn 5% và các gói thầu nhỏ có tỷ lệ tiết kiệm bằng không đặt ra nghĩa vụ chủ đầu tư bắt buộc phải giải trình chi tiết về cơ sở đơn giá thị trường, tránh việc phương án thương thảo mang tính hình thức để hợp thức hóa hồ sơ”.

Luật sư Vinh nhấn mạnh thêm, Chỉ thị số 12/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định rất nghiêm khắc về việc kiểm soát chặt chẽ công tác đấu thầu, đặc biệt quy trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu cơ quan phê duyệt thầu nếu để xảy ra hiện tượng chi tiêu kém hiệu quả kinh tế. Hồ sơ pháp lý thể hiện, người đại diện pháp luật trực tiếp ký kế hoạch và phê duyệt kết quả tại đây là ông Nông Văn Tiện, Phó Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công xã Tân Thạnh. Trong bối cảnh địa phương đang thực hiện mô hình hành chính địa phương mới bãi bỏ cấp huyện, hoạt động chi tiêu ngân sách xã càng phải chịu sự giám sát chặt chẽ và yêu cầu trách nhiệm giải trình cao độ từ các cơ quan thanh tra cấp tỉnh.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin:

[Kỳ 3] Đồng Tháp: Hệ sinh thái đối tác liên tiếp trúng thầu tại xã Tân Thạnh