Ngày 6/3, Bộ Y tế đã thông tin cho báo chí về việc xin ý kiến dự thảo Thông tư quy định đối tượng, nội dung giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần.

Theo đó, ngày 5/3/2026, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đăng tải dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh để xin ý kiến các cơ quan, tổ chức, đơn vị và người dân trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Bộ Y tế; trong đó có nội dung về đối tượng, nội dung giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần.

Đây là nội dung mới được quy định trong Luật Phòng bệnh, hiện đang được các nhà khoa học, chuyên gia trong lĩnh vực y tế thảo luận, góp ý.

Ngay sau khi đăng tải dự thảo để xin ý kiến, Cục Phòng bệnh đã nhận được một số phản hồi từ cơ quan báo chí và người dân. Cục đã tiếp thu các ý kiến, tiếp tục làm việc với các đơn vị chuyên môn về tâm thần và cơ quan quản lý liên quan để hoàn thiện dự thảo.

Việc hoàn thiện dự thảo nhằm xây dựng văn bản hướng dẫn Luật Phòng bệnh có tính khả thi, phù hợp với thực tiễn, không tạo gánh nặng trong tổ chức thực hiện; đồng thời xây dựng bộ công cụ hỗ trợ cơ sở y tế và người dân tự đánh giá các yếu tố nguy cơ, chủ động phòng ngừa, giảm nguy cơ gia tăng các rối loạn tâm thần trong cộng đồng.

Cục Phòng bệnh mong tiếp tục nhận được ý kiến đóng góp của các cơ quan, tổ chức, đơn vị và người dân đối với dự thảo hướng dẫn Luật Phòng bệnh cũng như các văn bản chuyên môn liên quan nhằm tạo sự đồng thuận xã hội và bảo vệ tốt hơn sức khỏe người dân khi triển khai.

Theo thông tin trước đó, Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh, trong đó lần đầu tiên đề xuất đưa các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài,... vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần.

Theo dự thảo, phạm vi giám sát không chỉ dừng lại ở người đã được chẩn đoán mắc bệnh, mà cả người có nguy cơ, nhằm phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.

Ba nhóm đối tượng cần giám sát

Tại mục 2 của dự thảo, đối tượng giám sát bao gồm ba nhóm chính. Nhóm thứ nhất là người mắc rối loạn tâm thần, trong đó có các rối loạn phổ biến như tâm thần phân liệt, động kinh, trầm cảm, rối loạn lo âu, sa sút trí tuệ và các rối loạn khác theo danh mục chuyên môn.

Nhóm thứ hai là người tử vong do rối loạn tâm thần, được xác định theo phân loại bệnh quốc tế. Đây là hoạt động theo dõi có hệ thống các ca tử vong mà rối loạn tâm thần được xác định là nguyên nhân chính, dựa trên tiêu chuẩn chẩn đoán và mã hóa bệnh quốc tế, nhằm phục vụ công tác y tế công cộng. Từ việc theo dõi này có thể biết được những bệnh lý rối loạn tâm thần nguy cơ dẫn đến tử vong, nhằm sớm có biện pháp can thiệp phù hợp.

Nhóm thứ ba là người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần. Theo định nghĩa trong dự thảo, người có nguy cơ là người từng có tiền sử mắc rối loạn tâm thần hoặc có ít nhất một yếu tố nguy cơ về sinh học, tâm lý, xã hội hoặc các yếu tố khác liên quan.

Trong đó dự thảo nêu bốn nhóm yếu tố nguy cơ liên quan mắc rối loạn tâm thần.

Thứ nhất, là yếu tố sinh học và di truyền, bao gồm tiền sử gia đình có người thân mắc rối loạn tâm thần; tổn thương não như chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não; mắc bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS, động kinh; các giai đoạn sinh lý đặc biệt như dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh - mãn kinh và người cao tuổi.

Thứ hai, là yếu tố tâm lý, trong đó đáng chú ý là stress kéo dài, sang chấn tâm lý do mất người thân, ly hôn, thất nghiệp; bạo lực gia đình, xâm hại, tai nạn, thảm họa; đặc điểm nhân cách nhạy cảm, dễ lo âu, tự ti hoặc cầu toàn quá mức; kỹ năng đối phó kém với stress và cảm xúc tiêu cực; tiền sử có ý nghĩ hoặc hành vi tự sát.

Thứ ba, là yếu tố xã hội như tình trạng cô lập, thiếu hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng; kỳ thị, phân biệt đối xử, nhất là với nhóm yếu thế; môi trường sống không an toàn, có bạo lực, tội phạm, thiên tai; lạm dụng chất kích thích như rượu, bia, ma túy, thuốc an thần.

Thứ tư, là các yếu tố khác, trong đó nhấn mạnh áp lực cao và kéo dài về học tập, lao động và kinh tế.

Theo đó, với người mắc rối loạn tâm thần, cơ quan chuyên môn sẽ thu thập thông tin chung như họ tên, giới tính, ngày sinh, mã định danh cá nhân hoặc thẻ bảo hiểm y tế, nghề nghiệp, dân tộc, địa chỉ cư trú.

>>> Mời quý độc giả xem video: Loạt dự án giao thông trọng điểm được xây dựng ở TP Cần Thơ