Nguyễn Minh Hiếu (SN 2003, trú tại phường Từ Liêm, TP Hà Nội) mới đây bị Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Phú Thọ khởi tố về tội Hiếp dâm quy định tại khoản 1 Điều 141 Bộ luật Hình sự.
Hiếu bị chị N.T.Q.T. (SN 2002, quốc tịch Hoa Kỳ) tố giác về hành vi giao cấu trái ý muốn với nữ Việt kiều này vào ngày 5/7 tại căn hộ SK125, khách sạn Lynn Times Thanh Thủy, thôn 5, xã Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ.
Vụ việc có tính chất nghiêm trọng
Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp cho rằng, đây là vụ việc có tính chất nghiêm trọng, xâm phạm trực tiếp đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể, danh dự, nhân phẩm…của nạn nhân.
Theo luật sư Cường, dù nạn nhân có quốc tịch nước ngoài nhưng vụ việc xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam nên việc điều tra, truy tố, xét xử sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật Việt Nam. Đây không chỉ là vụ việc liên quan đến quyền con người, quyền công dân được pháp luật bảo vệ mà còn tác động đến tình hình an ninh trật tự, môi trường du lịch, đầu tư và hình ảnh của Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế.
Điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực, lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc sử dụng thủ đoạn khác để giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội hiếp dâm.
Trong vụ việc này, việc khởi tố bị can mới là bước đầu của quá trình tố tụng. Cơ quan điều tra sẽ tiếp tục thu thập chứng cứ để làm rõ nguyên nhân, điều kiện phát sinh vụ việc, mối quan hệ giữa các bên, diễn biến hành vi, phương thức thực hiện hành vi phạm tội, mức độ chống cự của nạn nhân, hậu quả về thể chất và tâm lý đối với người bị hại cũng như các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự nếu có.
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, không được dùng duy nhất lời nhận tội của bị can làm căn cứ kết tội. Việc buộc tội phải dựa trên hệ thống chứng cứ hợp pháp, khách quan và toàn diện.
Một điểm đáng chú ý là tội hiếp dâm có cấu thành hình thức. Do đó, việc xác định trách nhiệm hình sự không hoàn toàn phụ thuộc vào việc đối tượng đã thực hiện trọn vẹn hành vi giao cấu hay chưa, mà quan trọng là đã có hành vi tấn công nhằm thực hiện việc quan hệ tình dục trái ý muốn của nạn nhân hay không. Đây là nội dung cần được cơ quan điều tra đánh giá trên cơ sở toàn bộ chứng cứ thu thập được.
Khung hình phạt mà bị can có thể phải đối mặt
Luật sư Cường cho biết, thông tin ban đầu, bị can Nguyễn Minh Hiếu bị khởi tố theo khoản 1 Điều 141 Bộ luật Hình sự.
Khoản 1 Điều 141 quy định: Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân thì bị phạt tù từ 2 năm đến 7 năm. Như vậy, nếu hành vi phạm tội được chứng minh theo nội dung khởi tố hiện nay, bị can sẽ phải đối mặt với mức hình phạt từ 2 năm đến 7 năm tù.
Trong trường hợp quá trình điều tra phát hiện thêm các tình tiết định khung tăng nặng như phạm tội nhiều lần, gây thương tích, làm nạn nhân có thai, gây rối loạn tâm thần hoặc các hậu quả nghiêm trọng khác thì cơ quan tiến hành tố tụng có thể xem xét thay đổi quyết định khởi tố sang khung hình phạt nghiêm khắc hơn theo khoản 2 hoặc khoản 3 Điều 141 Bộ luật Hình sự.
Theo quy định tại Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, tội hiếp dâm quy định tại khoản 1 Điều 141 Bộ luật Hình sự thuộc nhóm tội danh được khởi tố theo yêu cầu của người bị hại. Bởi vậy, trong trường hợp người bị hại có yêu cầu xử lý hình sự, cơ quan điều tra sẽ xem xét khởi tố vụ án, khởi tố bị can và tiến hành các hoạt động điều tra theo quy định pháp luật.
Trong quá trình giải quyết vụ án, nếu người bị hại tự nguyện rút yêu cầu khởi tố và việc rút đơn không do bị ép buộc, cưỡng ép, vụ án có thể bị đình chỉ theo quy định của pháp luật. Tuy nhiên, việc người bị hại có tiếp tục yêu cầu xử lý hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tổn thương, hậu quả thực tế, thái độ của người phạm tội, khả năng bồi thường thiệt hại, quan hệ giữa các bên và các yếu tố tâm lý khác.
Theo luật sư Cường, tội phạm xâm hại tình dục thường để lại những hậu quả rất nặng nề đối với nạn nhân. Ngoài những tổn thương về sức khỏe, nạn nhân còn có thể phải chịu các sang chấn tâm lý kéo dài như sợ hãi, hoảng loạn, mất niềm tin, mặc cảm, trầm cảm, rối loạn stress sau sang chấn, ảnh hưởng đến học tập, công việc, hôn nhân và các mối quan hệ xã hội.
Đối với người nước ngoài, những vụ việc như vậy còn làm gia tăng tâm lý lo ngại về an toàn cá nhân khi sinh sống, học tập hoặc du lịch tại Việt Nam. Vì vậy, việc điều tra, xử lý khách quan, kịp thời và nghiêm minh là yêu cầu cần thiết nhằm bảo vệ quyền con người và củng cố niềm tin vào hệ thống tư pháp.
Để hạn chế các vụ án xâm hại tình dục trong thời gian tới, luật sư Cường cho rằng, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp như tăng cường giáo dục pháp luật về quyền con người, quyền tự do tình dục và nguyên tắc đồng thuận trong các mối quan hệ; đẩy mạnh tuyên truyền kỹ năng phòng vệ, kỹ năng nhận diện nguy cơ và kỹ năng xử lý tình huống cho thanh thiếu niên, phụ nữ và người nước ngoài sinh sống tại Việt Nam.
Đồng thời, nâng cao hiệu quả quản lý các cơ sở lưu trú, khu vui chơi giải trí, địa điểm có nguy cơ phát sinh tội phạm. Cùng với việc xử lý nghiêm minh các hành vi xâm hại tình dục để nâng cao tính răn đe và phòng ngừa chung, cần xây dựng cơ chế hỗ trợ pháp lý, y tế và tâm lý cho nạn nhân ngay từ giai đoạn đầu nhằm bảo vệ quyền lợi của họ và hạn chế những tổn thương kéo dài.
“Vụ án đang trong giai đoạn điều tra nên mọi kết luận cuối cùng phải chờ kết quả xác minh, thu thập chứng cứ của cơ quan tiến hành tố tụng. Tuy nhiên, những thông tin bước đầu cho thấy đây là vụ việc có tính chất nghiêm trọng, liên quan đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể và quyền tự do tình dục của con người. Do đó, nếu đủ căn cứ chứng minh hành vi phạm tội, việc xử lý nghiêm minh theo quy định của Bộ luật Hình sự là cần thiết”, ông Cường nêu ý kiến.
>>> Mời độc giả xem thêm video Khởi tố Huấn Hoa Hồng:
