Những ngày gần đây, mạng xã hội xuất hiện dày đặc những bức ảnh mang màu sắc hoài cổ, từ kiểu tóc, trang phục, màu ảnh đến bối cảnh đều gợi nhớ thập niên 1980. Chỉ với một bức ảnh chân dung và vài dòng mô tả, người dùng có thể nhanh chóng tạo ra phiên bản “thập niên 80” của chính mình bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Sự đơn giản, nhanh chóng và khả năng tạo ra những hình ảnh mới lạ khiến trào lưu nhanh chóng thu hút nhiều người dùng, đặc biệt là giới trẻ. Những bức ảnh sau khi được tạo thường tiếp tục được chia sẻ trên Facebook, TikTok và các nền tảng mạng xã hội khác, góp phần khiến xu hướng lan rộng.

Tuy nhiên, phía sau một bức ảnh mang tính giải trí là câu chuyện về dữ liệu cá nhân mà không phải người dùng nào cũng chú ý. Để tạo ra hình ảnh, người dùng thường phải tải ảnh chân dung lên một ứng dụng hoặc nền tảng AI. Với những ứng dụng không rõ nguồn gốc, hành động tưởng như đơn giản này có thể khiến người dùng vô tình cung cấp dữ liệu khuôn mặt cho bên thứ ba.

Theo cảnh báo của Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Quảng Ninh, hình ảnh khuôn mặt có thể liên quan đến dữ liệu sinh trắc học. Khi được đưa lên các nền tảng không rõ nguồn gốc, dữ liệu có nguy cơ bị thu thập, lưu trữ hoặc sử dụng vào những mục đích nằm ngoài khả năng kiểm soát của người dùng.

Điều đáng lưu ý là dữ liệu được đưa lên một công cụ AI không chỉ dừng lại ở khuôn mặt. Một bức ảnh có thể đồng thời chứa nhiều thông tin khác như căn cước công dân, ngày tháng năm sinh, địa chỉ nơi ở, nơi làm việc, trường học hoặc biển số xe. Nếu những thông tin này bị thu thập và kết hợp với các nguồn dữ liệu khác, nguy cơ bị khai thác để phục vụ những mục đích không mong muốn có thể gia tăng.

Rủi ro cũng không chỉ nằm ở việc một bức ảnh bị lưu trữ. Theo cảnh báo của cơ quan chức năng, hình ảnh cá nhân có thể bị lợi dụng để tạo ảnh, video giả mạo danh tính, từ đó phục vụ các hoạt động lừa đảo hoặc những hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Dù vậy, cũng cần hiểu đúng rằng việc sử dụng AI để tạo ảnh không đồng nghĩa với việc dữ liệu của người dùng chắc chắn bị thu thập hoặc sử dụng sai mục đích. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào từng nền tảng, nhà cung cấp, cách thức xử lý dữ liệu và chính sách bảo mật mà người dùng chấp thuận. Vấn đề nằm ở chỗ, nhiều người thường quan tâm đến việc bức ảnh tạo ra có đẹp hay không hơn là tìm hiểu dữ liệu mình vừa tải lên sẽ được xử lý như thế nào.

Trong khi đó, dữ liệu khuôn mặt khác với một mật khẩu thông thường. Nếu mật khẩu bị lộ, người dùng có thể thay đổi; nhưng khuôn mặt là đặc điểm nhận diện gắn với một cá nhân và không thể đơn giản “đổi” sang một khuôn mặt khác. Vì vậy, việc đưa ảnh chân dung lên một nền tảng không rõ nguồn gốc cần được cân nhắc thận trọng.

Từ thực tế này, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Quảng Ninh khuyến cáo người dân không tùy tiện cung cấp ảnh chân dung, dữ liệu khuôn mặt cho các ứng dụng AI không rõ nguồn gốc; hạn chế chia sẻ hình ảnh, thông tin, dữ liệu cá nhân và giấy tờ tùy thân trên mạng xã hội.

Trước khi cài đặt và sử dụng một ứng dụng AI, người dùng được khuyến cáo kiểm tra những quyền mà ứng dụng yêu cầu, kiểm soát quyền truy cập và đọc kỹ điều khoản, yêu cầu của nhà cung cấp dịch vụ. Việc lựa chọn các nền tảng có nguồn gốc rõ ràng, chính sách bảo mật minh bạch cũng là một bước cần thiết để hạn chế rủi ro.

Đặc biệt, người dùng không nên sử dụng hình ảnh riêng tư, nhạy cảm của trẻ em để chạy theo các trào lưu trên mạng xã hội. Với những bức ảnh có nhiều thông tin nhận diện, việc loại bỏ các chi tiết như giấy tờ tùy thân, địa chỉ, biển số xe hoặc những thông tin riêng tư trước khi tải lên cũng giúp giảm lượng dữ liệu có thể bị khai thác.

AI đang khiến việc chỉnh sửa và sáng tạo hình ảnh trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Một bức ảnh có thể được biến đổi chỉ trong vài phút, nhưng dữ liệu được đưa lên nền tảng để tạo ra bức ảnh ấy có thể không chỉ tồn tại trong vài phút.

Vì vậy, trước khi tham gia một “trend” đang gây chú ý trên mạng xã hội, người dùng không chỉ nên hỏi bức ảnh có đẹp hay không, mà còn cần cân nhắc mình đang chia sẻ những dữ liệu gì, với nền tảng nào và dữ liệu đó sẽ được xử lý ra sao. Sự thận trọng này có thể giúp những trải nghiệm giải trí với AI không trở thành một rủi ro đối với chính thông tin cá nhân của người dùng.