Phát hiện bất ngờ dưới nền ngôi chùa cổ

Chùa Tĩnh Trụ, còn được gọi là Tịnh Trụ Luật tự, nằm tại khu vực Đức Hưng, tỉnh Giang Tây (Trung Quốc). Đây là một ngôi chùa có lịch sử lâu đời, được cho là hình thành từ thời Đường - Tống và từng là một địa điểm Phật giáo có vai trò nhất định trong khu vực. Theo tư liệu địa phương, chùa Tĩnh Trụ nằm cách khu vực trung tâm huyện Đức Hưng cổ khoảng bốn dặm về phía đông.

Nhiều năm trước ngôi chùa gần như bị lãng quên. Một sự cố liên quan đến hệ thống thoát nước đã vô tình đưa di tích này trở thành tâm điểm chú ý.

Năm 2018, khu vực Đức Hưng xuất hiện những đợt mưa kéo dài. Do địa hình thấp và nằm trong thung lũng, nước mưa tích tụ trong khuôn viên chùa, gây nguy cơ ảnh hưởng đến nền móng công trình. Nhà chùa vì vậy quyết định thuê người đào rãnh để cải thiện khả năng thoát nước.

Trong quá trình thi công, một người dân địa phương đang đào đất thì bất ngờ chạm phải vật cứng. Ban đầu, mọi người cho rằng đó chỉ là một tảng đá hoặc cấu kiện xây dựng thông thường. Tuy nhiên, càng đào sâu, họ càng phát hiện nhiều dấu hiệu bất thường.

Sau khi lớp đất được dọn đi, một cấu trúc bằng đá dần lộ ra. Những trận mưa tiếp tục khiến đường nét của công trình dưới lòng đất hiện rõ hơn. Khi kiểm tra kỹ, người ta nhận thấy đây không phải một cấu trúc thông thường mà là một địa cung (cung điện dưới lòng đất) được xây dựng dưới nền chùa.

Nhận thấy sự việc có thể liên quan đến di tích cổ, nhà chùa nhanh chóng báo cáo cơ quan chức năng. Các chuyên gia bảo tàng và khảo cổ địa phương sau đó tới hiện trường, tiến hành bảo vệ khu vực, khảo sát và ghi chép trước khi mở rộng công tác kiểm tra.

Địa cung hé lộ câu chuyện cách đây gần một thiên niên kỷ

Điểm đáng chú ý nhất của phát hiện không chỉ nằm ở bản thân địa cung mà còn ở những văn bia được tìm thấy bên trong. Các văn bia ghi lại quá trình xây dựng Tịnh Trụ Thiền viện, nguyên nhân chôn cất xá lợi cũng như nguồn gốc của số xá lợi được lưu giữ tại đây.

Theo nội dung văn bia, câu chuyện bắt đầu từ thời Bắc Tống.

Năm Hy Ninh thứ 8, tức năm 1075, con trai thứ tư của một gia đình giàu có tại Đức Hưng là Dư Tuân Văn sau khi vượt qua kỳ thi cấp châu đã tới kinh đô để tham dự kỳ thi của triều đình. Người anh cả Dư Tuân Mỹ cũng đi cùng.

Trong thời gian ở kinh thành, hai người tới thăm Như Ý Bồ Tát Giới đàn. Tại đây, vị tăng chủ trì giới đàn là Sùng Giáo đại sư đã trao cho họ hàng trăm viên xá lợi để mang về phụng thờ.

Sau khi trở về Đức Hưng, gia đình Dư Tuân Văn từng bước thực hiện kế hoạch xây dựng các công trình Phật giáo. Theo tư liệu được phát hiện, Dư Sĩ Long, một phú hộ địa phương, đã cho xây dựng Tịnh Trụ Thiền viện và một số công trình khác.

Đến năm Nguyên Phong thứ 3 đời Bắc Tống, tức năm 1080, khi Tịnh Trụ Thiền viện được xây dựng, 200 viên xá lợi được đặt trong một chiếc hộp sắt rồi chôn xuống địa cung dưới nền công trình.

Mục đích của việc này, theo văn bia, là để phụng thờ và cầu phúc cho gia đình, đồng thời gửi gắm mong muốn bảo hộ cơ nghiệp. Sau khi được chôn xuống, số xá lợi nằm dưới lòng đất suốt gần 1.000 năm mà không được biết đến.

Chiếc hộp nhiều lớp và 200 viên xá lợi

Cấu trúc bên trong địa cung cho thấy người xưa đã có sự sắp đặt tương đối cẩn trọng để bảo quản những vật phẩm được xem là linh thiêng.

Theo các tư liệu được công bố, bên trong địa cung có nhiều cấu kiện đá, văn bia và một chiếc hộp sắt. Trong hộp sắt lại có một hộp gốm men trắng xanh thời Tống. Bên trong hộp gốm tiếp tục có một chiếc bình pha lê. Chính trong chiếc bình này là các hạt được xác định là xá lợi.

Điều gây chú ý là số lượng lên tới 200 viên. Các viên xá lợi có hình dạng và màu sắc khác nhau, nhiều viên vẫn giữ được trạng thái tương đối nguyên vẹn sau nhiều thế kỷ.

Sau khi phát hiện, số xá lợi cùng các di vật liên quan được đưa tới cơ quan chuyên môn để bảo quản và giám định. Kết quả được công bố cho thấy 200 viên được xác định là xá lợi; hộp gốm men trắng xanh có núm hình hoa được xếp hạng di vật văn hóa cấp quốc gia II, trong khi hai văn bia liên quan đến xá lợi được xếp di vật văn hóa cấp quốc gia III.

Hai văn bia giúp giải mã nguồn gốc kho báu

Giá trị của phát hiện không chỉ nằm ở 200 viên xá lợi mà còn ở hệ thống văn bia đi kèm. Những văn bản khắc trên đá đã cung cấp thông tin quan trọng về niên đại, quá trình xây dựng địa cung và nguồn gốc số xá lợi.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với nghiên cứu khảo cổ. Nếu chỉ phát hiện một tập hợp hạt tinh thể mà không có văn bản đi kèm, việc xác định niên đại, nguồn gốc và quá trình lưu truyền sẽ khó khăn hơn nhiều. Trong trường hợp này, văn bia đóng vai trò như một nguồn tư liệu trực tiếp, giúp kết nối hiện vật với lịch sử của ngôi chùa và gia đình đã thờ phụng chúng.

Các tư liệu được công bố cũng cho rằng Đức Hưng thời Bắc Tống là một khu vực có hoạt động kinh tế và Phật giáo đáng kể. Khu vực này được biết tới với hoạt động khai thác kim loại, đồng thời Thiền tông cũng phát triển. Trong bối cảnh đó, việc một gia đình giàu có bỏ công sức xây dựng thiền viện và phụng thờ xá lợi phản ánh một phần đời sống tôn giáo, xã hội của địa phương thời Bắc Tống.