Sáng 30/9, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 6, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi).

Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian

Trình bày tóm tắt tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo Luật sửa đổi toàn diện Luật Đấu thầu hiện hành và tập trung vào 4 nhóm vấn đề:

Nhóm thứ nhất, theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo luật bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất của pháp luật. Phân định hoạt động áp dụng đấu thầu và pháp luật liên quan; không áp dụng luật này với các lĩnh vực, vấn đề đặc thù đã được pháp luật chuyên ngành quy định; xác định nguyên tắc áp dụng khi có sự khác biệt giữa các luật.

Nhóm thứ hai gồm các quy định nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động đấu thầu. Bổ sung chính sách, nguyên tắc cơ bản, áp dụng nhà thầu quản lý, trao quyền chủ động cho nhà thầu gắn với trách nhiệm toàn diện về chất lượng, tiến độ, chi phí, hiệu quả.

Xây dựng cơ sở dữ liệu, giá, tích hợp dữ liệu thuế, hải quan để tham chiếu giá thị trường, ngăn nâng khống giá gói thầu.

Hoàn thiện về cơ chế ưu tiên, ưu đãi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế nhà nước, doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chỉ đấu thầu quốc tế lựa chọn nhà đầu tư đối với các dự án có yêu cầu đặc thù cần nhà đầu tư nước ngoài.

Yêu cầu nhà đầu tư nước ngoài liên danh với nhà thầu Việt Nam và sử dụng nhà thầu phụ Việt Nam. Cùng với đó, cho phép nêu nhãn hiệu hàng hóa theo nhóm nhãn hiệu, chú trọng đánh giá kỹ thuật, tránh lựa chọn chỉ theo giá thấp mà không đảm bảo chất lượng.

Nhóm thứ ba, về đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Dự thảo luật trao chủ đầu tư tự quyết định hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp, gắn với trách nhiệm.

Cùng với đó, bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh khi chưa xác định đầy đủ yêu cầu về kỹ thuật, giải pháp công nghệ hoặc giá gói thầu.

Mở rộng chỉ định thầu, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt, đặt hàng, giao Chính phủ quy định chi tiết các trường hợp áp dụng; mở rộng áp dụng đấu thầu trước để đẩy nhanh tiến độ dự án.

Về quy định về hợp đồng, chỉ nêu khung nguyên tắc và điều kiện, thủ tục ký kết, thực hiện; nội dung khác do các bên thỏa thuận phù hợp với pháp luật. Cắt giảm sơ tuyển, mời quan tâm, kế hoạch tổng thể lựa chọn nhà thầu là phương thức đấu thầu hai giai đoạn.

Nhóm thứ tư, về nâng cao hiệu lực quản lý, tăng cường kiểm tra, giám sát. Dự thảo luật bổ sung hành vi bị cấm như nâng khống giá gói thầu. Hoàn thiện quy định về sử dụng thầu phụ bất hợp pháp, ngăn chuyển nhượng thầu trái phép. Thống nhất đầu mối giám sát, tăng phân tích dữ liệu, cảnh báo và xử lý vi phạm trên hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Làm rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của người có thẩm quyền, chủ đầu tư, bên mời thầu, nhà thầu và tổ chuyên gia.

Tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Uỷ ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với định hướng chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình, thủ tục sang quản lý chất lượng, hiệu quả và kết quả đầu ra; tăng phân cấp, phân quyền, tăng quyền tự chủ gắn với trách nhiệm.

Việc sửa đổi Luật cần hướng tới thiết kế quy trình đơn giản, giảm chi phí tuân thủ, giảm các khâu trung gian, hình thức và làm cho đấu thầu trở thành công cụ quản trị minh bạch, hiệu quả, để ngay cả chủ thể không bắt buộc cũng có động lực lựa chọn áp dụng vì lợi ích mà cơ chế này mang lại.

Về phạm vi điều chỉnh, áp dụng pháp luật và quyền tự chủ trong mua sắm, đấu thầu, đa số ý kiến đề nghị rà soát, phân định rõ phạm vi điều chỉnh và mối quan hệ giữa Luật Đấu thầu với pháp luật ngành, lĩnh vực, xác định nguyên tắc áp dụng khi có quy định khác nhau, tránh chồng chéo, nhiều quy trình hoặc cách hiểu khác nhau.

Đồng thời, làm rõ phạm vi, giới hạn của quyền tự quyết và các nguyên tắc vẫn cần tuân thủ tại Luật, xác định rõ thẩm quyền và chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng đối với từng quyết định; gắn với công khai, trách nhiệm giải trình và hậu kiểm.

Về các hành vi bị cấm, đề nghị rà soát để các hành vi thông thầu, gian lận, không bảo đảm công bằng, minh bạch được xác định rõ, bao quát đầy đủ chủ thể và hành vi có khả năng làm sai lệch cạnh tranh, kết quả lựa chọn.

Cần phòng ngừa xung đột lợi ích từ thời điểm tham dự thầu; rà soát việc bỏ hạn chế đối với nhà thầu có người từng giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý tại chủ đầu tư, bên mời thầu trong thời hạn 12 tháng, chỉ bỏ khi pháp luật có liên quan đã có cơ chế điều chỉnh tương ứng.

Đồng thời, bảo đảm việc sử dụng nhà thầu phụ không làm thay đổi thực chất vai trò, năng lực, trách nhiệm của nhà thầu chính.

Về mua thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, thiết bị y tế, đa số ý kiến cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế đặc thù phù hợp với thực tiễn mua sắm y tế, đồng thời bảo đảm cạnh tranh, kiểm soát giá và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đối với cơ chế nhà thầu cung cấp hóa chất, vật tư kèm quyền sử dụng thiết bị, cần xác định rõ phạm vi áp dụng; đồng thời nghiên cứu cơ chế áp dụng phù hợp để cơ sở y tế có thể lựa chọn phương thức đáp ứng nhu cầu, đặc thù chuyên môn và sự thay đổi công nghệ; rà soát quy định chuyển tiếp để không làm mất hiệu lực thực tế của cơ chế được quy định tại Luật.