Sáng 29/9, tiếp tục chương trình Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, các đại biểu Quốc hội thảo luận, cho ý kiến về nhóm dự án luật thuộc lĩnh vực hành chính, tư pháp, gồm: Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi) và Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Cân nhắc việc tăng đồng loạt mức phạt tối đa

Góp ý về mức phạt tiền tại dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), ĐBQH Mai Thị Phương Hoa (đoàn Ninh Bình) cho biết, dự thảo quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Như vậy, mức tối đa này tăng 1,5 lần so với luật hiện hành.

So sánh với dự thảo Bộ luật Hình sự, bà Hoa cho biết mức phạt tiền tối đa lên tới 12 tỷ đồng đối với cá nhân, tăng 1,2 lần và 40 tỷ đồng đối với pháp nhân.

Theo đại biểu, việc tăng mức tiền xử phạt như dự thảo là khá cao so với khả năng tài chính, khả năng chi trả của cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay.

Trong khi đó, dự thảo luật còn quy định một loạt biện pháp cưỡng chế như ngừng cung cấp điện, nước, Internet; tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, tổ chức chây ì không chấp hành quyết định xử phạt. Cùng với đó là các biện pháp khắc phục hậu quả như khôi phục tình trạng ban đầu, buộc tháo dỡ công trình và các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động.

Do đó, bà Hoa cho rằng cần cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng nhiều mặt về mức xử phạt vi phạm hành chính, trong đó có mức phạt tiền tối đa.

“Để làm sao vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, nhưng cũng không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất kinh doanh của người dân, doanh nghiệp. Nhất là trong giai đoạn hiện nay, Nhà nước đang thực hiện các biện pháp để khoan sức dân nhằm thúc đẩy tăng trưởng 2 con số”, đại biểu Hoa nêu.

Từ đó, đại biểu đề nghị trước mắt chỉ tập trung tăng mức phạt tiền đối với những vi phạm liên quan đến sức khỏe cộng đồng, an toàn thực phẩm và môi trường theo đúng tinh thần chỉ đạo của Đảng trong thời gian gần đây.

Góp ý về hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả, ĐBQH Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cũng đề nghị chưa tăng đồng loạt nếu chưa có đánh giá tác động theo lĩnh vực và nhóm chịu tác động.

Theo đại biểu, mức phạt cần gắn với tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả, lợi ích bất hợp pháp thu được và khả năng khắc phục. Trong đó, cần ưu tiên áp dụng thực chất các biện pháp khôi phục tình trạng ban đầu, tháo dỡ công trình sai phạm, khắc phục ô nhiễm, nộp lại khoản lợi bất hợp pháp; đồng thời xác định rõ khi nào cần tước giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động.

Đối với điểm a khoản 1 Điều 25, đại biểu Bình đề nghị giữ trong luật mức phạt tối đa theo lĩnh vực đã được xác định. Trường hợp phát sinh lĩnh vực mới, có thể giao Chính phủ đề xuất mức phạt sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý, kèm tiêu chí xác định lĩnh vực mới và trách nhiệm báo cáo.

“Mức trần chế tài tác động trực tiếp đến quyền tài sản và nghĩa vụ của người dân, doanh nghiệp nên cần giới hạn rõ trong luật”, ông Bình nêu.

Đề nghị bảo vệ người thứ ba không vi phạm

Về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị chỉ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh khi có căn cứ cụ thể cho thấy cần ngăn chặn việc trốn tránh.

Theo ông Bình, phải thông báo cho người bị áp dụng, trừ trường hợp có lý do chính đáng để chưa thông báo trước. Quyết định cần nêu rõ căn cứ, thời hạn, đầu mối yêu cầu xem xét lại và việc hủy bỏ ngay khi không còn căn cứ.

Đối với người đại diện pháp luật của tổ chức, đại biểu cho rằng không nên hạn chế quyền đi lại chỉ dựa vào chức danh nếu chưa xác định trách nhiệm cá nhân hoặc nguy cơ trốn tránh.

Đồng thời, đại biểu đề nghị tách bạch việc ngừng cung cấp điện, nước nhằm ngăn chặn nguy cơ đang diễn ra với cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt. Cần loại trừ hoặc bảo vệ người thứ ba không có lỗi cùng sử dụng hạ tầng, đồng thời quy định cách khoanh vùng để không ảnh hưởng quá mức đến khu dân cư, cơ sở dùng chung hoặc dịch vụ thiết yếu.

Đại biểu cũng đề nghị chỉ áp dụng biện pháp tạm dừng đăng kiểm, đăng ký hoặc cấp giấy phép điều khiển phương tiện khi đã xác định rõ mối liên hệ giữa phương tiện, người vi phạm và quyết định chưa thi hành.

“Cần có ngoại lệ cho phương tiện cho thuê, cho mượn hoặc đã chuyển nhượng hợp pháp trước khi áp dụng cưỡng chế, bảo đảm trích xuất dữ liệu đăng ký sai trước khi áp dụng cưỡng chế”, ông Bình nêu.

Đối với biện pháp ngừng dịch vụ Internet, viễn thông, đại biểu đề nghị xác định đây là biện pháp cuối cùng, giới hạn vào chủ thể, dịch vụ hoặc tài khoản liên quan trực tiếp đến hành vi vi phạm. Đồng thời, cần quy định thời hạn thông báo, rà soát và khôi phục dịch vụ.

“Không nên để biện pháp tác động rộng đến người dùng hoặc hoạt động của bên thứ ba không có lỗi. Các biện pháp cưỡng chế mới được nêu trong thảo luận Quốc hội gần đây thì cũng được nhiều đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ do ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức”, ông Bình nói.

Biện pháp cưỡng chế cần được thiết kế thận trọng

Tham gia góp ý, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP Hải Phòng) thống nhất cao với mục tiêu sửa đổi, bổ sung các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt nhằm khắc phục tình trạng có quyết định xử phạt nhưng không thi hành được.

Tuy nhiên, theo bà Nga, dự thảo bổ sung những biện pháp có phạm vi tác động rất rộng như ngừng cung cấp điện, nước, dịch vụ Internet, viễn thông; niêm phong địa điểm; tạm hoãn xuất cảnh.

Đại biểu cho rằng đây là những biện pháp cần được thiết kế thận trọng bởi nếu không, hậu quả có thể vượt ra ngoài cá nhân, tổ chức phải chấp hành quyết định.

Bà Nga dẫn ví dụ, việc ngừng cung cấp điện, nước tại một địa điểm có thể ảnh hưởng đến người thuê cùng tòa nhà hoặc những người cùng sử dụng hạ tầng nhưng không liên quan đến vi phạm.

Việc ngừng dịch vụ viễn thông, Internet có thể làm gián đoạn giao dịch, học tập và hoạt động kinh doanh của nhiều chủ thể khác.

“Khi cân nhắc một biện pháp cưỡng chế, chúng ta phải trả lời được cả hai câu hỏi: biện pháp đó có giúp thi hành quyết định hay không, và ai sẽ phải gánh chịu tác động?”, đại biểu nêu.

Tán thành với việc nghiên cứu, xem xét các biện pháp mới để mang lại hiệu quả cao hơn, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị dự thảo luật quy định chặt chẽ các giới hạn áp dụng.

“Cần xác định rõ loại nghĩa vụ nào có thể dùng từng biện pháp cưỡng chế; điều kiện chứng minh biện pháp ít ảnh hưởng hơn không đạt hiệu quả; phạm vi, thời hạn áp dụng; người có thẩm quyền quyết định; trách nhiệm thông báo; quyền yêu cầu dừng biện pháp và cách khôi phục quyền lợi khi áp dụng sai”, bà Nga nêu rõ.

Đại biểu đồng thời nhấn mạnh cần có quy định bảo vệ người thứ ba không vi phạm.