Những năm qua, hoạt động đấu thầu mua sắm, xây lắp từ nguồn vốn đầu tư công luôn được các cơ quan quản lý nhà nước đặc biệt quan tâm nhằm đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế. Tại dự án Hệ thống đèn chiếu sáng xã Phước Hà (tỉnh Khánh Hòa), việc đẩy nhanh tiến độ hạ tầng cơ sở là điều cần thiết. Thế nhưng, đằng sau Gói thầu số 06 vừa được phê duyệt theo hình thức chỉ định thầu rút gọn, câu chuyện tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách đang thu hút sự chú ý.

Chỉ định thầu hơn 1,7 tỷ đồng, tiết kiệm 0%

Theo hồ sơ trích xuất, ngày 02/03/2026, Chủ tịch UBND xã Phước Hà đã ban hành Quyết định số 110/QĐ-UBND phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng công trình Hệ thống đèn chiếu sáng xã Phước Hà. Ngay sau đó, ngày 04/03/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Phước Hà ban hành Quyết định số 59/QĐ-PKT phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Trong đó, Gói thầu số 06: Thi công xây dựng công trình có giá trị 1.725.444.461 đồng, áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn.

Đến ngày 12/03/2026, căn cứ các tờ trình và báo cáo thẩm định, Trưởng phòng Kinh tế xã Phước Hà đã đặt bút ký ban hành Quyết định số 70/QĐ-PKT phê duyệt kết quả chỉ định thầu Gói thầu số 06. Đơn vị được "chọn mặt gửi vàng" là Công ty TNHH Phức Chân (địa chỉ tại số 10 Ngô Thời Nhiệm, phường Tân Lập, tỉnh Khánh Hòa).

Đáng chú ý, giá trúng thầu của Công ty TNHH Phức Chân được phê duyệt là 1.725.444.461 đồng. Đối chiếu với giá gói thầu ban đầu, con số này trùng khớp hoàn toàn. Điều này đồng nghĩa với việc, thông qua quá trình lựa chọn nhà thầu, tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu này nằm ở mức 0 đồng (0%).

Nguồn vốn thực hiện gói thầu này là vốn bổ sung có mục tiêu từ ngân sách tỉnh năm 2025, được chuyển nguồn sang năm 2026 và bố trí trong kế hoạch đầu tư công năm 2026 theo Nghị quyết số 30/NQ-HĐND của HĐND xã Phước Hà. Đối với nguồn vốn ngân sách, tiêu chí hiệu quả kinh tế luôn được đặt lên hàng đầu bên cạnh năng lực thi công.

Dấu ấn năng lực của Công ty TNHH Phức Chân

Tìm hiểu hồ sơ năng lực cho thấy, Công ty TNHH Phức Chân (MST: 4201983526) do bà Vũ Thị Thu Hiền làm Giám đốc là doanh nghiệp không xa lạ trong lĩnh vực xây lắp. Dữ liệu ghi nhận doanh nghiệp này có lịch sử quan hệ với 7 bên mời thầu khác nhau trên mạng đấu thầu quốc gia.

Thực tế, việc áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn đối với một số gói thầu đặc thù hoặc thuộc hạn mức quy định là hoàn toàn được pháp luật cho phép nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị, đưa công trình sớm vào phục vụ dân sinh. Tuy nhiên, việc liên tiếp trúng thầu hoặc được chỉ định thầu với mức giá "sát nút" hoặc bằng tuyệt đối giá dự toán thường đặt ra nhiều góc nhìn đa chiều về việc thương thảo giá trước khi ký kết hợp đồng.

Theo khoản 6 Điều 10 và Điều 23 Nghị định số 214/2025/NĐ-CP ngày 04/08/2025 của Chính phủ, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu đã có những hướng dẫn rất rõ ràng về quy trình, điều kiện chỉ định thầu. Dù đúng quy trình, nhưng mục tiêu cốt lõi của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (sửa đổi bởi Luật 57/2024/QH15, Luật 90/2025/QH15) vẫn là: "Cạnh tranh, Công bằng, Minh bạch, Hiệu quả kinh tế và Trách nhiệm giải trình".

Góc nhìn chuyên gia: Đúng quy trình đã đủ tối ưu?

Nhìn nhận sự việc trên tinh thần xây dựng và góp ý chính sách, chuyên gia đấu thầu Lê Hân nhận định: "Pháp luật cho phép chỉ định thầu, nhưng chỉ định thầu không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn yếu tố tiết kiệm ngân sách. Cơ quan quản lý, chủ đầu tư khi tiến hành đánh giá năng lực, thương thảo hợp đồng hoàn toàn có quyền và có trách nhiệm yêu cầu nhà thầu tối ưu hóa chi phí để mang lại phần dôi dư cho ngân sách. Một gói thầu hơn 1,7 tỷ đồng nhưng tiết kiệm 0 đồng, dù có thể đúng về quy trình thủ tục, nhưng xét về góc độ 'hiệu quả kinh tế' thì chưa thực sự đáp ứng được kỳ vọng của người dân".

Đồng quan điểm về khía cạnh pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) phân tích thêm: "Luật Đấu thầu hiện hành và các văn bản hướng dẫn như Thông tư 79/2025/TT-BTC luôn đề cao tính trách nhiệm của người đứng đầu, chủ đầu tư. Khi một gói thầu được giao theo hình thức chỉ định, trách nhiệm giám sát tiến độ, chất lượng và giá thành nguyên vật liệu càng phải khắt khe hơn. Trong trường hợp giá trúng thầu bằng 100% giá gói thầu, các cơ quan chức năng cần thiết lập cơ chế kiểm tra, hậu kiểm kỹ lưỡng chất lượng vật tư đưa vào công trình để đảm bảo 'tiền nào của nấy', tránh thất thoát ngân sách trong quá trình thi công".

Việc hạ tầng cơ sở được đầu tư là một tín hiệu đáng mừng đối với diện mạo xã Phước Hà. Tuy nhiên, để nguồn lực đầu tư công thực sự phát huy tối đa giá trị, thiết nghĩ các đơn vị có thẩm quyền cần tiếp tục nâng cao tính hiệu quả kinh tế trong các bước phê duyệt và thương thảo hợp đồng trong tương lai, đúng theo tinh thần của Luật Đấu thầu hiện hành.

Được biết, Xã Phước Hà nằm trong danh sách 12 xã đặc biệt khó khăn của tỉnh Khánh Hòa (giai đoạn 2026-2030), đây là xã miền núi rộng lớn với diện tích tự nhiên hơn 23.000 ha, nhưng mật độ dân số lại khá thưa thớt với khoảng 8.900 nhân khẩu. Về mặt kinh tế, đây vẫn là khu vực đang trong giai đoạn chuyển mình đầy thách thức, nơi sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi gia súc vẫn đóng vai trò chủ đạo. Sự khó khăn của Phước Hà thể hiện rõ nét qua tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn cao, chủ yếu do địa hình chia cắt, hạ tầng giao thông kết nối dù đã được cải thiện nhưng chưa đồng bộ, dẫn đến việc giao thương hàng hóa gặp nhiều rào cản. Thêm vào đó, điều kiện khí hậu khắc nghiệt và trình độ canh tác của một bộ phận người dân còn hạn chế đã khiến việc bứt phá kinh tế trở thành một bài toán nan giải.