Dự án đường nông thôn vắng bóng cạnh tranh

Những ngày cuối năm 2025, bức tranh đầu tư công tại xã Nam Cam Ranh (tỉnh Khánh Hòa) ghi nhận một điểm nhấn đáng chú ý từ công tác lựa chọn nhà thầu dự án Khắc phục, sửa chữa đường vào khu sản xuất Đồng Gốc, thôn Hiệp Mỹ. Đây là dự án có ý nghĩa thiết thực nhằm đảm bảo cơ sở hạ tầng giao thông, phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân địa phương.

Theo Quyết định số 1571/QĐ-UBND ngày 09/12/2025 do Chủ tịch UBND xã Nam Cam Ranh Hà Thế Ân ký phê duyệt, dự án có tổng mức đầu tư 5.000.000.000 đồng, sử dụng nguồn vốn từ Ngân sách tỉnh hỗ trợ. Trong đó, chi phí xây dựng chiếm phần lớn với giá trị 4.485.183.123 đồng. Chỉ vài ngày sau, ngày 12/12/2025, Kế hoạch lựa chọn nhà thầu chính thức được ban hành thông qua Quyết định số 1615/QĐ-UBND, vạch ra lộ trình thực hiện các gói thầu của dự án.

Điều đáng quan tâm nằm ở phương thức lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu thi công xây dựng. Mặc dù có giá trị không hề nhỏ đối với cấp ngân sách xã, gói thầu này không trải qua quá trình đấu thầu rộng rãi trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia để tìm kiếm mức giá cạnh tranh nhất từ nhiều ứng viên, mà được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn.

Kết quả không nằm ngoài dự đoán đối với những người thường xuyên theo dõi hoạt động đấu thầu tại khu vực. Ngày 31/12/2025, Chủ tịch UBND xã Nam Cam Ranh Hà Thế Ân đã đặt bút ký Quyết định số 1696/QĐ-UBND, chính thức phê duyệt kết quả chỉ định thầu. Đơn vị được "chọn mặt gửi vàng" là Công ty TNHH Lê Huỳnh CR. Giá trị trúng chỉ định thầu là 4.126.364.000 đồng, thực hiện theo loại hợp đồng trọn gói với thời gian thi công 90 ngày.

Nhìn vào những con số, việc chỉ định thầu này mang lại một điểm sáng về mặt tài chính: ngân sách nhà nước đã tiết kiệm được hơn 358 triệu đồng so với giá dự toán, tương đương tỷ lệ tiết kiệm khoảng 7,9%. Trong bối cảnh các gói thầu chỉ định thường có tỷ lệ tiết kiệm khá khiêm tốn (chỉ từ 1% - 3%), con số 7,9% tại dự án đường Đồng Gốc là một nỗ lực đáng ghi nhận của chủ đầu tư trong việc thương thảo, giảm giá thành. Tuy nhiên, đằng sau bề mặt của những con số tiết kiệm, dư luận và giới chuyên môn vẫn đặt ra những câu hỏi về tính minh bạch, sự công bằng và năng lực thực sự của nhà thầu.

Hồ sơ năng lực của nhà thầu

Công ty TNHH Lê Huỳnh CR, doanh nghiệp có mã số thuế 4201357864. Dữ liệu lịch sử đấu thầu cho thấy, đây là một cái tên không hề xa lạ trong giới nhà thầu xây lắp tại khu vực.

Trích xuất hồ sơ năng lực của doanh nghiệp này bộc lộ những đặc điểm mang tính "nhận diện" rất rõ nét. Tính đến thời điểm hiện tại, Công ty TNHH Lê Huỳnh CR đã tham gia tổng cộng 25 gói thầu, giành chiến thắng tại 13 gói, trượt 12 gói. Tỷ lệ trúng thầu đạt mức trên 50%, một con số cho thấy bề dày kinh nghiệm và khả năng tiếp cận các dự án của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, đi sâu vào phân tích 13 gói thầu đã trúng, những dữ liệu thu thập được lại mở ra một góc nhìn đa chiều hơn. Thứ nhất, 100% các gói thầu mà Công ty TNHH Lê Huỳnh CR giành chiến thắng đều dưới tư cách nhà thầu độc lập. Doanh nghiệp này chưa từng ghi nhận bất kỳ lịch sử liên danh nào để bổ trợ năng lực hoặc tài chính trong các dự án đã thực hiện. Việc một mình "bao sân" toàn bộ các dự án cho thấy sự tự tin về nguồn lực, nhưng đồng thời cũng phản ánh quy mô các gói thầu mà đơn vị này nhắm tới chủ yếu nằm ở phân khúc vừa và nhỏ, vừa vặn với năng lực tự có.

Thứ hai, và cũng là điểm đáng lưu tâm nhất, trong số 13 gói thầu đã trúng, có tới 07 gói thầu (chiếm tỷ lệ hơn 53%) là được nhận qua hình thức chỉ định thầu. Các gói thầu còn lại thuộc về hình thức đấu thầu rộng rãi hoặc chào hàng cạnh tranh. Việc một doanh nghiệp liên tục trở thành "ứng cử viên sáng giá" và được các chủ đầu tư trực tiếp chỉ định thực hiện các dự án sửa chữa, nâng cấp, xây dựng cơ bản làm dấy lên những băn khoăn về tính cạnh tranh trong môi trường đấu thầu tại địa phương.

Góc nhìn chuyên gia

Chiếu theo quy định hiện hành, hoạt động đấu thầu và đầu tư công đang chịu sự điều chỉnh của hệ thống pháp luật ngày càng chặt chẽ và đồng bộ. Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) quy định rất rõ các trường hợp được phép áp dụng chỉ định thầu tại Điều 23 nhằm giải quyết các tình huống cấp bách, khắc phục sự cố thiên tai, dịch bệnh hoặc các gói thầu có giá trị trong hạn mức quy định.

Phân tích dưới lăng kính pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết: "Quy định của pháp luật về chỉ định thầu là một công cụ linh hoạt giúp các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ thực hiện dự án trong những trường hợp đặc thù. Tuy nhiên, đây không phải là một đặc quyền để lạm dụng. Việc một gói thầu xây lắp có giá trị hơn 4 tỷ đồng được áp dụng chỉ định thầu cần phải được xem xét kỹ lưỡng dựa trên tính cấp bách của dự án Khắc phục, sửa chữa đường Đồng Gốc. Hồ sơ quyết định phê duyệt dự án và kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải thể hiện rõ căn cứ pháp lý, chứng minh được tình thế không thể chần chừ, buộc phải bỏ qua quy trình đấu thầu rộng rãi để trực tiếp giao thầu".

Luật sư Hương cũng nhấn mạnh, tinh thần của Luật sửa đổi số 90/2025/QH15 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP đặt ra yêu cầu cực kỳ khắt khe về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cơ quan, đơn vị làm chủ đầu tư. Mọi quyết định lựa chọn nhà thầu, đặc biệt là chỉ định thầu, phải lấy nguyên tắc cạnh tranh, công bằng, minh bạch và hiệu quả kinh tế làm kim chỉ nam.

Đồng tình với quan điểm trên, chuyên gia đấu thầu Lê Hân đánh giá: "Việc gói thầu đạt tỷ lệ tiết kiệm 7,9% qua thương thảo chỉ định thầu là một kết quả tích cực. Dẫu vậy, hiệu quả kinh tế không chỉ đo đếm bằng số tiền giảm trừ trên giấy tờ, mà còn phải được chứng minh qua chất lượng công trình khi đưa vào sử dụng, tiến độ thi công thực tế và tuổi thọ của dự án. Thực tiễn cho thấy, không ít gói thầu chỉ định có tỷ lệ giảm giá khá tốt nhưng trong quá trình thi công lại phát sinh chi phí, chậm tiến độ do năng lực nhà thầu không đáp ứng".

Chuyên gia Lê Hân cũng lưu ý thêm về sự chuyển mình của môi trường đấu thầu dưới tác động của Thông tư 79/2025/TT-BTC. Các quy định mới yêu cầu việc đăng tải thông tin, báo cáo kết quả và quản lý hợp đồng phải được thực hiện đồng bộ, minh bạch trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Sự tham gia giám sát của cộng đồng và các cơ quan truyền thông là một kênh thông tin quan trọng để nhận diện những điểm nghẽn, những dấu hiệu thiếu tính cạnh tranh nhằm kịp thời chấn chỉnh.

Sự việc Công ty TNHH Lê Huỳnh CR trúng gói thầu hơn 4 tỷ đồng tại xã Nam Cam Ranh thông qua hình thức chỉ định thầu là một ví dụ điển hình cho thấy cần có cái nhìn sâu sát hơn đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách tại cơ sở. Tính đúng đắn của việc áp dụng hình thức chỉ định thầu sẽ do các cơ quan chức năng có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra và đưa ra kết luận. Quá trình thi công và chất lượng của con đường vào khu sản xuất Đồng Gốc trong thời gian tới sẽ là câu trả lời xác đáng nhất cho năng lực thực sự của nhà thầu Lê Huỳnh CR cũng như tầm nhìn quản lý của chủ đầu tư.