Theo số liệu của Chính phủ Venezuela, hai trận động đất mạnh 7,2 và 7,5 độ Richter xảy ra vào ngày 24/6 đã khiến hơn 5.000 người thiệt mạng, gần 17.000 người bị thương và gần 18.000 người mất nhà cửa.

Ngoài ra, số nạn nhân mất tích có thể lên đến hàng chục nghìn người. Ngân hàng Thế giới ước tính thiệt hại vật chất trực tiếp do các trận động đất gây ra lên tới 19,6 tỷ đô la.

Theo AP, hơn 1 tháng sau khi trận động đất kép ở Venezuela xảy ra, tiếng ồn ào của máy móc hạng nặng vẫn vang vọng khắp các khu phố bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cơn địa chấn ở La Guaira.

Các chuyên gia về sức khỏe cộng đồng và môi trường nói với hãng AP rằng những tuần tới rất quan trọng để ngăn ngừa các cuộc khủng hoảng thứ cấp do chất gây ô nhiễm từ đống đổ nát và quá trình tái thiết gây ra.

Những người sống sót hiện đang phải gánh chịu hậu quả về môi trường tại một khu vực mà hệ thống y tế của Venezuela vốn đã suy yếu do nhiều năm khủng hoảng kinh tế.

"Có hy vọng, nhưng cũng có áp lực rất lớn về những gì sẽ xảy ra trong tương lai", Carolina de Jesús, Giám đốc dự án Venezuela của Project HOPE, cho biết.

Người dân đối mặt với các mối nguy sức khỏe, môi trường

Trong số những người vẫn đang tìm kiếm người thân yêu mất tích trong cơn địa chấn có Mary Cruz Andueza. Tòa nhà nơi mẹ cô sinh sống, thuộc một chương trình nhà ở của Chính phủ được khởi xướng dưới thời cố Tổng thống Hugo Chávez, đã bị sập.

“Tôi không biết mẹ tôi còn sống hay đã qua đời, đang ở bệnh viện hay vẫn còn nằm dưới đống đổ nát”, Andueza, 35 tuổi, buồn rầu nói.

Andueza chia sẻ cô bị ốm sau khi ở gần đống đổ nát nhiều ngày

“Bụi khiến tôi bị ốm nặng. Chúng tôi bị ho, dị ứng, sốt và đau đầu vì ngày nào cũng làm việc gần những tòa nhà đổ nát”, Andueza cho biết.

Việc xử lý khoảng 1,2 triệu tấn mảnh vỡ do động đất gây ra là một thách thức lớn về môi trường. Phần lớn đống đổ nát có thể bị ô nhiễm bởi nhiên liệu, dầu nhớt, sơn, dung môi, nhựa và các vật liệu nguy hiểm khác được giải phóng khi các tòa nhà sụp đổ.

Điều đó làm dấy lên lo ngại rằng chất gây ô nhiễm có thể lan rộng nếu rác thải không được phân loại và xử lý đúng cách. Tại La Guaira, những ngọn núi dốc đứng sừng sững phía sau các khu dân cư đông đúc, khiến không gian trở nên chật hẹp.

"Các nhà chức trách đang phân loại rác thải ô nhiễm khỏi vật liệu có thể tái sử dụng. Bê tông và các chất thải có thể tái chế khác sẽ được sử dụng trong quá trình tái thiết, trong khi vật liệu ô nhiễm chẳng hạn như amiăng, hóa chất, cặn nhiên liệu và các chất thải nguy hại khác,...sẽ cần được xử lý tại cơ sở chuyên dụng", theo ông Joaquín Benítez đến từ Đại học Công giáo Andrés Bello ở Caracas.

Ông Benítez cho biết có báo cáo rằng một số lượng mảnh vỡ có thể đã bị đổ dọc bờ biển hoặc xuống biển trong quá trình ứng phó khẩn cấp ban đầu với trận động đất khi chính quyền gấp rút dọn dẹp các tuyến đường bị tắc nghẽn.

Nếu các mảnh vỡ chứa nhiên liệu hoặc các vật liệu nguy hiểm khác trôi dạt ra vùng biển ven bờ, chất gây ô nhiễm có thể ảnh hưởng đến chất lượng nước và hệ sinh thái biển. Khối lượng lớn chất thải xây dựng có thể làm thay đổi hình dạng đường bờ biển và gây thiệt hại cho môi trường sống ven biển.

Diego Díaz Martín, chủ tịch tổ chức môi trường Vitalis, cho biết mưa theo mùa có thể gây ra sạt lở đất trên các sườn đồi bị suy yếu do động đất. Ông cũng cảnh báo rằng thiệt hại đối với các hệ sinh thái nhạy cảm có thể không được phát hiện vì nhiều khu vực bị ảnh hưởng vẫn chưa được đánh giá.

"Nỗ lực phục hồi cần bao gồm các biện pháp giảm thiểu rủi ro môi trường trong tương lai", ông Martín nói, đồng thời kêu gọi chính quyền xây dựng lại các công trình bên ngoài những khu vực dễ xảy ra sạt lở.

Thách thức lớn nhất

Việc tiếp cận nước uống an toàn trở thành một trong những thách thức lớn nhất. "Ngay cả khi xe bồn chở nước đang cung cấp cho các cộng đồng, điều đó không nhất thiết có nghĩa là nước đã được xử lý đúng cách", bà de Jesús cho biết.

Theo bà de Jesús, nguồn nước không an toàn và điều kiện vệ sinh không đầy đủ góp phần dẫn tới các bệnh tiêu chảy, nhiễm trùng đường tiết niệu, nhiễm trùng da và tạo điều kiện cho muỗi truyền bệnh.

“Động đất không tự gây ra dịch bệnh. Nguy cơ đến từ các điều kiện sau thảm họa”, Tiến sĩ Mauricio Cerpa, một nhà dịch tễ học thuộc Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của Tổ chức Y tế Liên Mỹ (PAHO), cho biết.

Ông Cerpa nói thêm rằng, các khu tạm trú quá tải, hệ thống cấp nước và vệ sinh bị gián đoạn, dịch vụ chăm sóc sức khỏe bị ảnh hưởng và tỷ lệ tiêm chủng giảm tạo ra những điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh lây lan. Tỷ lệ tiêm chủng ở Venezuela đã giảm xuống dưới mức khuyến nghị trước khi xảy ra động đất, làm gia tăng lo ngại về điều kiện sống đông đúc.

Các quan chức y tế cho biết việc giám sát dịch bệnh tại các khu tạm trú đã trở thành ưu tiên hàng đầu. PAHO cho hay các đội y tế đang hỗ trợ chiến dịch tiêm chủng và cải thiện điều kiện nước sạch và vệ sinh.

Theo AP, hàng nghìn tình nguyện viên và nhân viên nhân đạo đã tham gia vào các nỗ lực cứu trợ. Một số người đã mắc các bệnh về đường hô hấp sau nhiều tuần hít phải bụi silica và xi măng phát tán khi dọn dẹp các tòa nhà bị sập. Một số khác bị mất nước trong những ngày dài làm việc dưới trời nắng nóng,...

“Một trong những thách thức chính là làm thế nào để khôi phục lại tất cả dịch vụ chăm sóc thiết yếu”, Cerpa cho biết.

Alycia Clark, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc dược phẩm của Direct Relief, cho biết trận động đất đã làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu thuốc men, nhân viên y tế và cơ sở hạ tầng y tế kéo dài, khiến nhiều bệnh nhân có nguy cơ bỏ lỡ các dịch vụ chăm sóc y tế thường xuyên.

Các chuyên gia về sức khỏe cộng đồng và môi trường cho biết giai đoạn phục hồi tiếp theo sẽ tập trung vào việc khôi phục nguồn nước sạch và vệ sinh, xây dựng lại các dịch vụ y tế thiết yếu và quản lý các mối nguy hiểm về môi trường trước khi chúng có thể gây ra các tình huống khẩn cấp mới.

>>> Mời độc giả xem thêm video về trận động đất ở Venezuela hồi tháng 6/2026