Sáng 30/7, phát biểu tại Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát năm 2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu khẳng định, việc Diễn đàn được tổ chức năm thứ hai liên tiếp là sáng kiến có ý nghĩa quan trọng, thể hiện sự đồng hành chặt chẽ giữa Quốc hội và Chính phủ trong hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia.

Đồng thời, Phó Thủ tướng đánh giá cao những đổi mới mạnh mẽ, thực chất trong hoạt động giám sát của Quốc hội thời gian qua, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát gắn với tổ chức thi hành pháp luật, tăng cường trách nhiệm giải trình và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Hoạt động giám sát ngày càng thực chất, gắn với hoàn thiện thể chế

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, Diễn đàn của Quốc hội về hoạt động giám sát được tổ chức năm thứ hai liên tiếp là sáng kiến quan trọng, thể hiện sự đồng hành của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội với Chính phủ trong việc hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia.

Theo Phó Thủ tướng, giám sát tối cao là một trong ba chức năng hiến định của Quốc hội, là cơ chế quan trọng trong kiểm soát quyền lực, bảo đảm sự minh bạch, trách nhiệm và hiệu quả của nền quản trị quốc gia trong tổng thể mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Chính phủ đánh giá cao những kết quả và bước đổi mới rõ nét trong hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội.

Trong đó, nội dung giám sát ngày càng có trọng tâm, trọng điểm, bám sát các vấn đề chiến lược, cấp bách và những điểm nghẽn của đất nước như quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp; triển khai các công trình, dự án quan trọng quốc gia.

Bên cạnh đó, phương thức giám sát tiếp tục được đổi mới theo hướng toàn diện, linh hoạt và thực chất hơn. Hoạt động giám sát chuyên đề, chất vấn, giải trình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, xem xét báo cáo và giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri được kết hợp chặt chẽ. Việc tăng cường khảo sát thực tế, đối thoại và tham vấn chuyên gia cũng giúp phản ánh đầy đủ hơn những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Đáng chú ý, hoạt động giám sát ngày càng gắn chặt với việc hoàn thiện thể chế và tháo gỡ các điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện. Nhiều kiến nghị sau giám sát đã được tiếp thu, thể chế hóa, góp phần hoàn thiện chính sách, pháp luật, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật.

Theo Phó Thủ tướng, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2025 tiếp tục hoàn thiện cơ chế theo dõi, đôn đốc việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát, tạo nền tảng pháp lý để hoạt động giám sát ngày càng đi vào chiều sâu và thực chất hơn.

"Những kết quả trên cho thấy hoạt động giám sát của Quốc hội đang chuyển mạnh từ phát hiện, kiến nghị sang theo dõi và thúc đẩy giải quyết đến cùng; từ xem xét quy trình sang đánh giá kết quả và tác động của chính sách. Qua đó, hoạt động giám sát đã hỗ trợ thiết thực cho công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình và hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp", Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh.

Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát

Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030 và Nghị quyết số 19-NQ/TW của Trung ương về đổi mới mô hình phát triển đất nước.

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc hoàn thiện thể chế, tổ chức thi hành pháp luật và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Trước yêu cầu đó, Chính phủ kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quan tâm nghiên cứu một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác giám sát trong thời gian tới.

Theo đó, cần chuyển mạnh trọng tâm giám sát sang khâu tổ chức thi hành pháp luật - một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay. Ưu tiên giám sát các luật, nghị quyết mới ban hành, các lĩnh vực được phân cấp, phân quyền mạnh và những chính sách có tác động rộng đến người dân, doanh nghiệp cũng như hoạt động của bộ máy nhà nước. Qua giám sát cần phân định rõ những bất cập do quy định pháp luật, do hướng dẫn thực hiện hay do tổ chức thực hiện chưa nghiêm, thiếu nguồn lực, hạn chế năng lực hoặc tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị tăng cường khảo sát, giám sát, đánh giá việc thực thi chính sách, pháp luật tại cấp tỉnh và cấp xã - nơi trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cần giám sát đồng thời việc giao nhiệm vụ và các điều kiện bảo đảm thực hiện, gồm thể chế, nhân lực, tài chính, cơ sở dữ liệu, hạ tầng số và năng lực quản trị.

Qua đó, kịp thời phát hiện tình trạng phân cấp nhưng không phân bổ đủ nguồn lực; cấp dưới được giao quyền nhưng không đủ khả năng thực hiện; hoặc cấp trên buông lỏng kiểm tra, hậu kiểm. Đồng thời, phát huy vai trò của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân trong theo dõi, phản ánh những khó khăn, vướng mắc phát sinh từ cơ sở.

Một nội dung khác được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là các kết luận giám sát của Quốc hội cần gắn với mục tiêu, trách nhiệm, thời hạn và kết quả giải quyết; làm rõ trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát, bảo đảm quyền lực được thực thi đúng thẩm quyền và đúng quy định pháp luật.

Đồng thời, cần tăng cường giám sát việc thực hiện các kết luận sau giám sát; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan, công khai, minh bạch và hiệu quả của hoạt động giám sát.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân với thanh tra, kiểm tra, kiểm toán và hoạt động quản lý của Chính phủ. Việc phối hợp cần được thực hiện ngay từ khâu lựa chọn chuyên đề, xây dựng kế hoạch, thu thập thông tin và theo dõi việc thực hiện các kiến nghị; tăng cường chia sẻ dữ liệu, kế thừa thông tin, số liệu đã được kiểm chứng, tránh trùng lặp về đối tượng, nội dung, thời điểm và yêu cầu báo cáo.

Đồng thời, cần tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp, hiệp hội, chuyên gia và các nhà khoa học tham gia cung cấp thông tin, phản biện, đánh giá độc lập; coi phản ánh từ thực tiễn là nguồn dữ liệu quan trọng để lựa chọn nội dung giám sát cũng như kiểm chứng kết quả thực hiện chính sách, pháp luật.

Khẳng định tinh thần đồng hành với Quốc hội trong hoạt động giám sát, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết Chính phủ sẽ tiếp tục nâng cao trách nhiệm giải trình, phối hợp đầy đủ, chặt chẽ và có trách nhiệm với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, các Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội.

"Chính phủ trân trọng đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục đồng hành, giám sát và chỉ rõ những điểm nghẽn, những bất cập, qua đó tạo cơ sở để Chính phủ hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực và nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp", Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đề nghị.