Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, kể từ sau thời điểm sắp xếp lại đơn vị hành chính từ ngày 01/07/2025, TP Cần Thơ với diện mạo mới (bao gồm cả phần diện tích sáp nhập từ Hậu Giang và Sóc Trăng) đã đẩy mạnh đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển này là những dấu hỏi về tính hiệu quả kinh tế trong việc sử dụng ngân sách tại các gói thầu thi công xây dựng cấp cơ sở.

Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, hoạt động đấu thầu tại xã Vĩnh Tường (TP Cần Thơ) đang ghi nhận những diễn biến đáng chú ý. Cụ thể, vào cuối tháng 3/2026, địa phương này đã phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho hai dự án giao thông trọng điểm nhưng tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước lại ở mức thấp, chưa tới 0,5%.

Cụ thể, ngày 26/03/2026, ông Trần Thanh Điền, Chánh Văn phòng HĐND và UBND xã Vĩnh Tường đã ký Quyết định số 105/QĐ-VP phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho gói thầu: "Thi công xây dựng công trình: Nâng cấp đường kênh 4 Thước đoạn kênh 13000 - kênh Giải Phóng". Đơn vị được "chọn mặt gửi vàng" là Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Thái Hưng Thịnh (địa chỉ tại xã Thạnh An, TP Cần Thơ).

Theo hồ sơ, giá dự toán của gói thầu này được phê duyệt là 1.643.014.000 đồng. Tuy nhiên, giá trúng thầu của Công ty TNHH Tư vấn Thiết kế và Đầu tư Xây dựng Thái Hưng Thịnh lại sát nút ở mức 1.636.442.000 đồng. Như vậy, sau quá trình lựa chọn nhà thầu cho một công trình tiền tỷ, ngân sách chỉ tiết kiệm được khoảng 6,5 triệu đồng.

Đáng kinh ngạc hơn, chỉ đúng 24 giờ sau đó, vào ngày 27/03/2026, tại Quyết định số 108/QĐ-VP cũng do ông Trần Thanh Điền, ký, nhà thầu Thái Hưng Thịnh lại tiếp tục được phê duyệt trúng gói thầu: "Thi công xây dựng công trình: Nâng cấp đường Kênh 6 Nhàn, ấp Vĩnh Hiếu". Tại gói thầu này, giá gói thầu là 1.372.098.000 đồng, còn giá trúng thầu là 1.366.610.000 đồng. Số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước cũng chỉ ở mức "tượng trưng" là khoảng 5,4 triệu đồng.

Quan sát của Báo Tri thức và Cuộc sống cho thấy, cả hai gói thầu trên đều có tỷ lệ tiết kiệm tương đồng nhau, chỉ đạt khoảng 0,4%. Đây là con số cực kỳ thấp so với mặt bằng chung các gói thầu xây lắp đầu tư công. Điều này làm dấy lên nghi vấn về việc khảo sát giá, lập dự toán và quy trình thương thảo hợp đồng của Bên mời thầu.

Cần phải nhắc lại rằng, theo bối cảnh hành chính mới từ 2025, Việt Nam đã bỏ chính quyền cấp huyện, chỉ còn cấp tỉnh và cấp xã. Với mô hình này, trách nhiệm của chính quyền cấp xã trong việc quản lý ngân sách trực tiếp là rất nặng nề. Việc thực hiện chỉ định thầu thông thường theo kế hoạch lựa chọn nhà thầu (số 71/QĐ-VP và 50/QĐ-VP) đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối để tránh thất thoát lãng phí.

Bình luận về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhấn mạnh: "Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã quy định rất rõ về mục tiêu của đấu thầu là phải đảm bảo tính cạnh tranh và hiệu quả kinh tế. Tại điểm e khoản 2 Điều 78 Nghị định 214/2025, đối với một số trường hợp chỉ định thầu xây lắp, chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo để bảo đảm tiết kiệm tối thiểu 5% giá gói thầu. Việc trúng thầu với tỷ lệ tiết kiệm chỉ 0,4% là dấu hiệu, cần cơ quan chức năng hậu kiểm kỹ lưỡng quy trình thương thảo giá."

Dư luận tại xã Vĩnh Tường đang đặt câu hỏi: Vì sao các gói thầu thi công xây dựng quan trọng lại liên tiếp về tay một đơn vị đóng trên địa bàn xã Thạnh An (cùng thuộc TP Cần Thơ) với mức giá sát nút như vậy? Vai trò giám sát của cộng đồng và trách nhiệm giải trình của người ký quyết định, ông Nguyễn Văn Đời ở đâu khi ngân sách nhà nước chỉ tiết kiệm "nhỏ giọt" tại những công trình hạ tầng thiết yếu?

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 2:] Năng lực nhà thầu Thái Hưng Thịnh và trách nhiệm giải trình của người đứng đầu