Thiên hà IC 1101- gã khổng lồ có thể chứa 17 Dải Ngân Hà

Có một thiên hà khổng lồ đến mức nếu đặt Dải Ngân Hà bên cạnh, chúng ta sẽ thấy khoảng cách kích thước gần như khó tin.

Trong nhiều năm, IC 1101 thường được nhắc đến như một trong những thiên hà lớn nhất từng được biết đến. Nó nằm ở trung tâm cụm thiên hà Abell 2029, cách Trái Đất hơn một tỷ năm ánh sáng, và có hình dạng elip khổng lồ. Nhưng năm 2026, các nhà thiên văn đã có một bước tiến quan trọng: lần đầu tiên họ xác định được tương đối rõ ràng phần rìa ngoài của thiên hà này bằng những quan sát sâu nhất từng thực hiện.

Ảnh: notifresh

Kết quả thật khó tưởng tượng. Phần thân sao chính của IC 1101 trải rộng khoảng 520 kiloparsec, tương đương 1,7 triệu năm ánh sáng. Con số này khiến nó rộng hơn 17 lần đường kính khoảng 100.000 năm ánh sáng của Dải Ngân Hà.

Điều đặc biệt là IC 1101 không có một đường biên sắc nét như một chiếc đĩa. Ánh sáng của các ngôi sao trở nên ngày càng mờ khi đi ra xa trung tâm, khiến việc xác định “mép” của một thiên hà khổng lồ trở thành vấn đề khá phức tạp. Các nhà nghiên cứu đã sử dụng những hình ảnh cực sâu chụp bằng kính thiên văn Isaac Newton để tìm kiếm những vùng ánh sáng sao yếu ớt nhất. Kết quả cho thấy bán trục lớn của phần thân chính đạt khoảng 260 kiloparsec và chứa khoảng 3,4 nghìn tỷ lần khối lượng Mặt Trời dưới dạng sao.

Ảnh: forbes

IC 1101 cũng không lớn lên một cách tình cờ. Nằm ở trung tâm một cụm thiên hà đông đúc, nó có thể đã trải qua vô số vụ sáp nhập với các thiên hà nhỏ hơn. Nói cách khác, “gã khổng lồ” này có thể đã lớn lên bằng cách nuốt chửng những người hàng xóm trong suốt lịch sử hàng tỷ năm. Những cấu trúc ánh sáng rất mờ ở vùng ngoại vi hiện vẫn cho thấy quá trình tích tụ vật chất có thể chưa kết thúc.

Ảnh: medium

Tuy nhiên, có một điều cần lưu ý: danh hiệu “lớn nhất” phụ thuộc vào cách định nghĩa kích thước. Một số thiên hà vô tuyến có các tia vật chất và thùy vô tuyến kéo dài hàng triệu năm ánh sáng. Vì vậy, IC 1101 nổi bật nhất khi nói về kích thước phần thân thiên hà chứa sao, chứ không nhất thiết là cấu trúc phát xạ rộng nhất mà chúng ta quan sát được.

Điều đáng kinh ngạc hơn cả là IC 1101 vẫn chỉ là một thiên hà giữa vũ trụ bao la. Nó nằm trong một cụm gồm vô số thiên hà khác, nhắc chúng ta rằng ngay cả những “quái vật” lớn nhất của vũ trụ cũng chỉ là những thành phần nhỏ trong mạng lưới vũ trụ rộng lớn hơn rất nhiều.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

'Siêu Trái Đất' nặng gấp 23 lần Trái Đất có quỹ đạo kỳ lạ

Các nhà thiên văn học vừa phát hiện ngoại hành tinh GJ 523b có khối lượng gấp khoảng 23 lần Trái Đất nhưng bán kính chỉ lớn hơn 2,5 lần và chuyển động trên một quỹ đạo gần như đi qua các cực của ngôi sao mẹ.

Các nhà khoa học đã phát hiện hơn 6.000 ngoại hành tinh có kích thước lớn hơn Trái Đất và nhỏ hơn Sao Hải Vương. Siêu Trái Đất thường có bán kính tối đa khoảng gấp đôi Trái Đất và mật độ tương đương hoặc cao hơn, trong khi các hành tinh nhỏ hơn Sao Hải Vương thường có lớp khí dày bao quanh, khiến mật độ thấp hơn đáng kể.

mega-earth-l.jpg

'Dòng sông ma' giữa vũ trụ có thể dẫn đường tới vật chất tối

Một dải sao mờ ảo đang uốn quanh thiên hà cách Trái Đất 115 triệu năm ánh sáng có thể trở thành dấu vết giúp các nhà thiên văn tìm hiểu vật chất tối.

“Dòng sông ma” nằm quanh UGC 9050-Dw1, một thiên hà cách Trái Đất khoảng 115 triệu năm ánh sáng. Nó mờ đến mức rất khó quan sát, nhưng khi kiểm tra những hình ảnh do kính viễn vọng không gian Hubble ghi lại, các nhà nghiên cứu nhận thấy một dải sao cong kéo dài quanh thiên hà.

Điều đặc biệt là những ngôi sao này không xuất hiện ngẫu nhiên. Chúng từng thuộc về một cụm sao cầu, tức một nhóm lớn các ngôi sao bị lực hấp dẫn giữ chặt với nhau.

Phát hiện nước gần hố đen ở trung tâm dải Ngân hà

Các nhà thiên văn học đã phát hiện bụi và nước ở vị trí đáng ngạc nhiên gần hố đen Sagittarius A*, ở trung tâm của Dải Ngân hà, nơi cực kỳ khắc nghiệt.

Mặc dù các nhà thiên văn học đã từng phát hiện nước gần các ngôi sao khác trước đây, nhưng đây là lần đầu tiên nước được tìm thấy ở vị trí gần hố đen siêu khối lượng của Dải Ngân hà, được biết đến với tên gọi Sagittarius A*.

9ykyfpey8kp7pqsujgyptb-1024-80png.jpg
Vùng hỗn loạn bao quanh một ngôi sao đang chết gần hố đen trung tâm của thiên hà Milky Way. Ảnh:ESA/Webb, NASA & CSA

Đọc nhiều nhất

Tin mới