Bí ẩn cỗ máy phát hiện động đất gần 1.900 năm trước

Gần 2.000 năm trước, một học giả Trung Hoa đã chế tạo thiết bị phát hiện động đất và mô hình mô phỏng chuyển động của các thiên thể.

Trương Hành (78–139), sống dưới thời Đông Hán, là một trong những học giả đa tài đặc biệt của Trung Hoa cổ đại. Ông không chỉ nghiên cứu thiên văn, toán học mà còn làm thơ, viết văn, chế tạo máy móc và từng giữ chức quan phụ trách những vấn đề thiên văn. UNESCO mô tả ông là một trong những nhà thiên văn lớn của Trung Hoa cổ đại.

Ảnh: atomicexpert

Phát minh nổi tiếng nhất của Trương Hành xuất hiện vào năm 132: Địa động nghi, thường được gọi là địa chấn kế hay máy phát hiện động đất. Theo sử liệu, thiết bị bằng đồng có dạng một chiếc bình lớn, xung quanh gắn tám đầu rồng, mỗi đầu hướng về một phương chính. Bên dưới mỗi con rồng là một con cóc há miệng. Khi xảy ra rung động địa chấn, cơ cấu bên trong sẽ kích hoạt một đầu rồng, khiến viên bi đồng trong miệng nó rơi xuống miệng con cóc tương ứng. Nhờ đó, người quan sát không chỉ biết có động đất mà còn xác định được hướng mà chấn động truyền đến.

Ảnh: nspirement

Điều đáng tiếc là cơ chế bên trong nguyên bản đã thất truyền. Các nhà khoa học hiện đại chỉ có mô tả trong sử liệu để dựa vào đó phục dựng. Một nghiên cứu cơ khí hiện đại thậm chí đã xây dựng nhiều phương án khác nhau cho cơ cấu bên trong, bởi các tài liệu cổ không mô tả đầy đủ chi tiết.

Trương Hành còn nổi tiếng với mô hình thiên văn dạng hỗn thiên nghi. Khoảng năm 117, ông chế tạo một thiên cầu có các vòng biểu diễn những thành phần quan trọng của bầu trời và phát triển cơ chế dùng dòng nước để vận hành chuyển động của mô hình. UNESCO xem thiết bị này là tiền thân của truyền thống đồng hồ thiên văn cơ học Trung Hoa.

Ảnh: medium

Ông cũng viết Linh Hiến, một tác phẩm thiên văn trình bày những quan niệm về cấu trúc vũ trụ, chuyển động của các thiên thể và hiện tượng nhật nguyệt thực. Trương Hành thậm chí còn nghiên cứu giá trị của số π bằng các phương pháp hình học.

Điều làm Trương Hành đáng nhớ không chỉ là từng phát minh một cỗ máy kỳ lạ. Địa chấn kế của ông hướng sự chú ý của con người xuống những chuyển động vô hình dưới mặt đất, còn thiên cầu lại hướng con người lên bầu trời rộng lớn phía trên. Giữa hai thế giới ấy, Trương Hành đã dùng những cơ cấu cơ học rất tinh xảo để biến những hiện tượng thiên nhiên thành thứ mà con người có thể quan sát và đo lường.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Bí ẩn Ötzi – xác ướp băng 5.300 năm tuổi và câu chuyện 'lời nguyền'

Phát hiện tình cờ trên dãy Alps, xác ướp băng Ötzi giúp hé lộ đời sống, kỹ thuật và cái chết bí ẩn của con người cách đây hơn 5.300 năm trước.

Năm 1991, một phát hiện tình cờ trên dãy Alps đã làm thay đổi nghiên cứu về con người thời tiền sử. Hai du khách người Đức, Erika và Helmut Simon, trong lúc đi bộ đường núi đã nhìn thấy phần thân trên của một thi thể nhô ra khỏi lớp băng ở độ cao khoảng 3.210 m tại khu vực Tisenjoch, gần thung lũng Schnalstal, trên dãy Alps. Ban đầu, họ và những người tiếp cận hiện trường đều cho rằng đây là thi thể một nhà leo núi gặp nạn.

Chỉ sau khi thi thể được đưa ra khỏi băng và các chuyên gia tiến hành kiểm tra, giới khảo cổ mới phát hiện đây là thi thể một người đàn ông sống vào Thời Đại Đồ Đồng, cách hiện tại hơn 5.300 năm. Thi thể sau này được đặt tên là Ötzi, theo khu vực Ötztal Alps.

Bí ẩn xác ướp nữ với đôi môi được tô son có niên đại 2.700 năm

Hàng trăm ngôi mộ cổ tại Tân Cương (Trung Quốc) hé lộ những bí mật về cư dân Tây Vực, trong đó có thi hài nữ vẫn còn dấu son sau hàng nghìn năm.

Tân Cương là vùng đất nằm ở điểm giao thoa giữa nhiều nền văn hóa và cộng đồng cư dân trong lịch sử. Với vị trí đặc biệt trên tuyến giao thương cổ nối Trung Quốc với Trung Á và xa hơn về phía Tây, khu vực này lưu giữ một hệ thống di tích khảo cổ có giá trị đặc biệt đối với việc nghiên cứu lịch sử Con đường Tơ lụa.

Tại Di chỉ Tiểu Hà thuộc huyện Thả Mạt, Duy Ngô Nhĩ, Tân Cương (Trung Quốc), các cuộc khai quật khảo cổ đã phát hiện tổng cộng 169 ngôi mộ cổ. Những di tích này cung cấp nhiều tư liệu quan trọng về đời sống, phong tục mai táng, trang phục và sự giao lưu văn hóa của cư dân Tây Vực thời cổ đại.

Bí ẩn về những người Viking cuối cùng sống giữa băng giá Greenland

Trong hơn 4 thế kỷ, người Viking đã sống giữa băng giá Greenland, rồi biến mất gần như không để lại lời giải đáp cuối cùng.

Khoảng năm 985, những người Norse từ Iceland bắt đầu định cư ở miền nam Greenland, lập nên hai khu định cư lớn thường gọi là Khu định cư Đông và Khu định cư Tây. Họ chăn nuôi gia súc, săn thú biển, trồng trọt ở mức hạn chế và trao đổi hàng hóa với châu Âu. Cộng đồng này tồn tại gần 500 năm, trước khi biến mất vào khoảng giữa thế kỷ XV.

Đọc nhiều nhất

Tin mới