Một hóa thạch gần như hoàn chỉnh được phát hiện tại hệ tầng Yixian, tỉnh Liêu Ninh, Trung Quốc, vừa giúp các nhà cổ sinh vật học xác định một loài khủng long mới có tên là Kayrasaurus changliensis.
Đây là một thành viên của nhóm therizinosaur, những khủng long chân thú nổi tiếng với hình dáng rất khác thường: cơ thể khá đồ sộ, cổ tương đối dài và những móng vuốt lớn trên chi trước.
Mẫu hóa thạch mới dài hơn 3,6 m dù cá thể chưa trưởng thành hoàn toàn. Các nhà nghiên cứu ước tính nó nặng khoảng 117-274 kg.
Kayrasaurus được cho là loài therizinosaur lớn nhất từng được biết đến trong hệ sinh thái Jehol, ít nhất lớn hơn 1,6 lần so với Beipiaosaurus, loài từng giữ vị trí lớn nhất trong nhóm này tại khu vực.
Nhưng kích thước không phải điểm kỳ lạ duy nhất. Hàm trên của nó có hơn 32 răng, còn hàm dưới có hơn 45 răng. Những chiếc răng này rất nhỏ và xếp dày đặc, khác với hình ảnh những chiếc răng lớn thường gắn với nhiều loài khủng long chân thú.
Các đốt sống cổ cũng dài hơn đáng kể so với đốt sống lưng. Một móng vuốt trên bàn tay còn có một cấu trúc giống “môi” nhô lên, chưa từng thấy ở các therizinosaur khác.
Hộp sọ của mẫu vật cũng chứa một lỗ lớn bất thường gần mõm và xương mũi kéo dài về phía sau đến khoảng giữa hốc mắt, tạo ra một cấu trúc phân nhánh khá kỳ lạ.
Điều đáng chú ý hơn cả việc phát hiện một loài mới là những gì hóa thạch nói về hệ sinh thái Jehol. Nhóm nghiên cứu kết hợp hình thái xương, ước tính khối lượng cơ thể và phân tích cơ sinh học để xem các loài therizinosaur khác nhau có thể sử dụng môi trường theo những cách nào.
Một nhóm, trong đó có Beipiaosaurus và có thể cả Kayrasaurus, có cơ thể chắc khỏe hơn, ít phù hợp với chạy nhanh và có những đặc điểm liên quan tới lực cắn mạnh hơn.
Nhóm khác, gồm Jianchangosaurus và Lingyuanosaurus, có hình thái phù hợp hơn với việc di chuyển nhanh và có thể sử dụng chi trước nhiều hơn để kiếm thức ăn.
Điều này gợi ý rằng nhiều loài therizinosaur có thể sống cạnh nhau mà không hoàn toàn cạnh tranh cùng một nguồn thức ăn. Kayrasaurus vì vậy không chỉ bổ sung thêm một cái tên vào danh sách khủng long. Nó giúp các nhà khoa học nhìn rõ hơn quá trình nhóm khủng long đặc biệt này phân hóa về kích thước, hình dạng và cách sử dụng môi trường.
Hóa thạch rất ấn tượng nhưng không hoàn chỉnh. Hai chân sau và một phần xương chậu không được bảo tồn, khiến việc xác định chính xác khối lượng và khả năng di chuyển gặp hạn chế.
Hộp sọ cũng bị ép phẳng trong quá trình hóa thạch, làm mất một số thông tin hình thái.
Dù vậy, phát hiện này cho thấy hệ sinh thái Jehol cách đây khoảng 125 triệu năm có thể phức tạp hơn nhiều so với một cộng đồng nơi các loài khủng long đơn giản cạnh tranh cùng một nguồn thức ăn.
