Theo tìm hiểu của Báo Tri thức và Cuộc sống, nguyên tắc tối thượng của hệ thống đấu thầu qua mạng là mở rộng cánh cửa cạnh tranh, thu hút đa dạng các doanh nghiệp có đủ năng lực tài chính, kỹ thuật tham gia để tìm ra đơn vị ưu tú nhất, tiết kiệm nhất cho ngân sách nhà nước. Trong bối cảnh nền hành chính mới theo tinh thần Nghị quyết số 202/2025/QH15 áp dụng mô hình quản lý 2 cấp, dòng vốn đầu tư công được phân bổ trực tiếp và mạnh mẽ về cấp xã, đòi hỏi các cơ quan cơ sở phải nâng cao năng lực quản trị và tính minh bạch đến mức tối đa.

Thế nhưng, tại các dự án đầu tư công do Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công làm chủ đầu tư, tính đa dạng của hệ sinh thái nhà thầu dường như đang bị thu hẹp một cách đáng kể. Xuyên suốt danh sách 44 gói thầu đã có kết quả được công bố, hệ thống ghi nhận sự xuất hiện dày đặc, lặp đi lặp lại của một nhóm "gương mặt thân quen", liên tục được lựa chọn thực hiện các gói thầu từ lĩnh vực xây lắp dân dụng cho đến tư vấn chuyên ngành.

Điệp khúc trúng thầu của những doanh nghiệp quen mặt

Bóc tách dữ liệu từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, ở lĩnh vực thi công xây dựng, Công ty TNHH MTV An Lộc Long nổi lên như một hiện tượng vô cùng đặc biệt. Doanh nghiệp này liên tục vượt qua các đối thủ, thể hiện một hồ sơ năng lực "bất bại" để giành lấy những bản hợp đồng giá trị từ nguồn vốn ngân sách.

Cụ thể, chỉ trong khoảng thời gian ngắn của tháng 5 và tháng 6 năm 2026, Công ty TNHH MTV An Lộc Long liên tiếp được xướng tên trúng thầu tại các dự án trên địa bàn xã Vĩnh Công. Ngày 26/05/2026, Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công công bố kết quả gói thầu Thi công xây dựng (mã IB2600237838-00), đơn vị trúng thầu chính là doanh nghiệp này. Chưa dừng lại ở đó, đến ngày 19/06/2026, năng lực trúng thầu của nhà thầu này tiếp tục được khẳng định khi giành thêm một gói thầu Thi công xây dựng quy mô khác (mã IB2600305728-00) cũng do Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công mời thầu và phê duyệt.

Chuyển lăng kính sang mảng tư vấn thiết kế và giám sát, sự áp đảo lại thuộc về bộ đôi doanh nghiệp: Công ty TNHH Tư vấn thiết kế kiến trúc xây dựng L.A Phước Sanh và Công ty TNHH Tư vấn thiết kế xây dựng Cường Thịnh L.A. Hồ sơ lịch sử đấu thầu thể hiện, Công ty TNHH Tư vấn thiết kế kiến trúc xây dựng L.A Phước Sanh là nhà thầu vô cùng quen thuộc với tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 5/5 gói thầu tham gia tại cơ quan chủ đầu tư này. Đơn cử, doanh nghiệp này liên tục được lựa chọn tại các gói thầu Tư vấn giám sát được công bố vào ngày 20/05/2026 (mã IB2600224442-00). Trước đó, họ cũng đã lập một cú "hat-trick" ngoạn mục vào ngày 27/11/2025 với hàng loạt gói thầu khảo sát, lập báo cáo kinh tế kỹ thuật, giám sát thi công thuộc công trình Sửa chữa bảng tên trụ sở các cơ quan xã và Sửa chữa cổng chào đèn led tuyên truyền đường tỉnh 827.

Luôn song hành cùng Công ty TNHH Tư vấn thiết kế kiến trúc xây dựng L.A Phước Sanh tại địa bàn này, Công ty TNHH Tư vấn thiết kế xây dựng Cường Thịnh L.A cũng tỏ ra không hề kém cạnh khi trúng tuyệt đối 4/4 gói thầu tham gia. Các gói thầu mà doanh nghiệp này được giao phó trải dài từ Tư vấn khảo sát, lập báo cáo kinh tế kỹ thuật đầu tư xây dựng (công bố ngày 27/10/2025) cho đến Tư vấn khảo sát lập báo cáo công trình Nâng cấp mở rộng đường kênh Năm Năng (công bố ngày 27/11/2025) và tiếp tục kéo dài chuỗi trúng thầu sang tận tháng 6 năm 2026.

Nhìn nhận một cách khách quan, sự tập trung các gói thầu vào một nhóm thiểu số nhà thầu quen thuộc tại một địa bàn nhất định không phải là điều cấm kỵ của pháp luật, bởi lẽ năng lực cạnh tranh và uy tín của từng doanh nghiệp trên thị trường là khác nhau. Tuy nhiên, việc "cứ đấu là trúng" với tần suất dày đặc, trong bối cảnh tỷ lệ tiết kiệm chung của toàn bộ cơ quan chủ đầu tư này chỉ đạt mức khiêm tốn 1,95%, không khỏi khiến dư luận và cộng đồng doanh nghiệp băn khoăn. Thực trạng này đặt ra những câu hỏi lớn về tính mở của các hồ sơ mời thầu, mức độ minh bạch trong khâu lập dự toán, cũng như tính cạnh tranh thực chất tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công.

Góc nhìn chuyên gia: Cần rà soát tính minh bạch và sự bình đẳng

Để đánh giá tính khách quan và nhận diện những rủi ro pháp lý tiềm ẩn đằng sau hiện tượng này, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) đã có những bình luận sắc bén, đi thẳng vào trọng tâm vấn đề dựa trên việc đối chiếu dữ liệu hồ sơ thực tế với hệ thống quy phạm pháp luật đấu thầu đang có hiệu lực.

Về mặt chứng cứ vật chất, lịch sử hệ thống đấu thầu công khai tại Phòng Kinh tế xã Vĩnh Công đã ghi nhận sự thắng thế liên tục, áp đảo của nhóm các nhà thầu như Công ty TNHH MTV An Lộc Long, Công ty TNHH Tư vấn thiết kế kiến trúc xây dựng L.A Phước Sanh và Công ty TNHH Tư vấn thiết kế xây dựng Cường Thịnh L.A trong suốt hai năm 2025 và 2026.

Dẫn chiếu quy định của pháp luật, Luật sư Nguyễn Văn Lập phân tích rõ ràng: "Theo quy định tại Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, nhà nước quy định rất nghiêm ngặt và khoanh vùng các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, đặc biệt là các hành vi dàn xếp, cản trở sự tham gia của các nhà thầu khác. Việc chủ đầu tư đưa ra các điều kiện tiên quyết, các tiêu chí đánh giá trong hồ sơ mời thầu nhằm mục đích hạn chế sự tham gia của các nhà thầu lạ, hoặc nhằm tạo ra một lợi thế 'đo ni đóng giày' cho một hoặc một số nhà thầu quen thuộc, gây ra sự cạnh tranh không bình đẳng, là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng".

Đồng thời, Luật sư Lập cũng nhấn mạnh tinh thần kỷ cương hiện nay: "Chỉ thị 12/CT-TTg ngày 03/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ cũng đã chỉ đạo gắt gao, nhấn mạnh yêu cầu phải chấm dứt triệt để tình trạng 'sân sau', ưu ái nhà thầu thân hữu trong đầu tư công".

Từ những cơ sở pháp lý vững chắc đó, Luật sư Lập đưa ra quan điểm bình luận đa chiều: "Việc một hoặc một vài doanh nghiệp liên tục trúng thầu tại cùng một chủ đầu tư với tần suất dày đặc luôn là một 'tín hiệu đỏ' thu hút sự chú ý trong công tác thanh tra, kiểm toán. Dù chúng ta tuyệt đối không vội vã kết luận có sự dàn xếp hay vi phạm khi chưa có kết luận của cơ quan chức năng, nhưng tần suất trúng thầu lặp đi lặp lại của các doanh nghiệp này buộc các cơ quan quản lý nhà nước cấp trên phải tiến hành giám sát chặt chẽ".

Nói về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, chuyên gia pháp lý thẳng thắn nhận định: "Trách nhiệm của ông Phan Đại Bảo, Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Công - người đặt bút ký các quyết định phê duyệt - là phải công khai giải trình rõ ràng việc lập hồ sơ mời thầu. Liệu các hồ sơ này có cài cắm các tiêu chí kỹ thuật, nhân sự hay kinh nghiệm mang tính cục bộ hay không? Liệu có rào cản vô hình nào cản bước các nhà thầu nơi khác đến cạnh tranh một cách công bằng?".

Một môi trường đấu thầu minh bạch, thượng tôn pháp luật phải là nơi thu hút được sự tham gia đa dạng của các nhà thầu có năng lực trên toàn quốc, tạo ra cuộc đua sòng phẳng về giá cả và chất lượng thi công. Bức tranh đầu tư công không thể dần biến thành một "sân chơi tĩnh lặng", nơi mà các dự án chỉ loanh quanh trong tay một vài doanh nghiệp nhẵn mặt. Việc khơi thông môi trường cạnh tranh không chỉ giúp tiết kiệm tối đa hàng tỷ đồng cho ngân sách nhà nước, mà còn là thước đo chân thực nhất về năng lực quản trị, điều hành minh bạch và sự liêm chính của người đứng đầu đơn vị chủ đầu tư.

Báo Tri thức và Cuộc sống tiếp tục thông tin./.

[Kỳ 4:] Trách nhiệm của Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Công ở đâu?