Giữa lòng đô thị đất chật người đông, những khoảng sân chung tại các khu tập thể cũ vốn được xem là "lá phổi xanh" và điểm sinh hoạt cộng đồng quý báu.

Tuy nhiên, khảo sát thực tế cho thấy, phần lớn các khoảng sân này ở nhiều khu tập thể như Thành Công, Giảng Võ, Yên Hòa, Kim Liên đang bị sử dụng sai mục đích nghiêm trọng.

Bàn ghế, bếp ga "án ngữ" giữa sân chung

Tại nhiều vị trí, những khoảng sân từng dành cho trẻ nhỏ đá bóng, nhảy dây hay người già tập dưỡng sinh giờ chật kín bàn ghế nhựa, tủ đông, bình gas, xoong nồi của các hộ kinh doanh. Dụng cụ thể dục ngoài trời được lắp đặt bị bàn ghế quán ăn, quán nước vây quanh, người dân muốn tập luyện phải len lỏi qua khu vực ngồi của khách hàng. Xe máy, xe điện phủ bạt đậu tràn lối đi; vật liệu xây dựng, bình nước, sọt nhựa chất đống sát các bồn cây, khiến diện tích sân công cộng vốn đã ít ỏi càng bị thu hẹp.

Thực trạng này không phải bây giờ mới diễn ra. Trước đó, người dân khu vực ngõ 189 phố Nguyễn Khang (phường Yên Hòa) cũng đã nhiều lần phản ánh việc sân chơi, vỉa hè chung bị lấn chiếm công khai vào các buổi chiều tối bởi bàn ghế của quán bia, quán ốc, quán nước. Đáng lo ngại, nhiều hộ kinh doanh còn tự ý kéo dây điện, ổ cắm ra giữa sân mà không có che chắn an toàn, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, rò điện, nhất là trong điều kiện mưa nắng thất thường.

Tại khu tập thể Thành Công, tình trạng tương tự cũng được ghi nhận: ô dù cỡ lớn, bàn ghế xếp ken chặt ngay sát các thiết bị tập thể dục, biến không gian rèn luyện sức khỏe thành khu buôn bán nhếch nhác.

Trẻ em hết chỗ chơi, người già hết chỗ tập

Theo phản ánh của người dân sinh sống lâu năm tại khu tập thể Giảng Võ, những sân chơi này trước kia là nơi trẻ nhỏ đá bóng, nhảy dây, người lớn tuổi tập dưỡng sinh mỗi sáng. Nhưng nhiều năm trở lại đây, tình trạng lấn chiếm để kinh doanh quán ăn, quán giải khát, để xe, tập kết hàng hóa diễn ra ngày một phổ biến và gần như công khai vào các khung giờ trong ngày, đặc biệt là buổi tối khi hàng quán bắt đầu hoạt động.

Đáng chú ý, ngay tại một số vị trí có gắn biển "Giữ gìn vệ sinh chung" hay bảng chỉ dẫn khu vực công cộng, tình trạng chiếm dụng vẫn diễn ra bình thường.

Ghi nhận tại khu tập thể D3 Giảng Võ vào khoảng 16h, phóng viên bắt gặp hình ảnh bàn nhậu được bày biện ngay giữa sân chơi, thậm chí thực khách còn tận dụng các khung sắt của máy tập thể dục làm điểm tựa và để đồ uống.

Cần giải pháp căn cơ, kiên quyết dẹp bỏ vi phạm

Một số chuyên gia quản lý đô thị cho rằng, việc xử lý dứt điểm tình trạng lấn chiếm sân chơi, vỉa hè là vấn đề vô cùng phức tạp. Trên thực tế, tại các khu tập thể cũ, ranh giới giữa diện tích nhà riêng (có quyền cho thuê kinh doanh) và không gian công cộng là rất mong manh. Nhiều hộ dân có ki ốt, cửa hàng hợp pháp đã tranh thủ tràn ra chiếm luôn phần sân chơi trước mặt.

Bên cạnh đó, việc chiếm dụng sân chơi chung không chỉ làm mất mỹ quan đô thị mà còn tiềm ẩn nguy cơ về phòng cháy chữa cháy khi bình gas, vật liệu dễ cháy được để ngay dưới các mái bạt, sát khu dân cư đông đúc.

Để trả lại đúng công năng cho các sân chơi, bên cạnh việc tăng cường kiểm tra, xử phạt nghiêm các hộ cố tình vi phạm, chính quyền các địa phương cần có giải pháp hạ tầng đồng bộ như thiết lập rào chắn ngăn xe cơ giới, ban hành quy chế sử dụng rõ ràng và phát huy vai trò giám sát tự quản của các tổ dân phố. Cùng với đó, chính quyền các phường sở tại cần có đợt ra quân kiểm tra, xử lý dứt điểm tình trạng này, đồng thời có cơ chế giám sát thường xuyên để sân chơi công cộng thực sự được trả lại đúng công năng - nơi vui chơi, rèn luyện sức khỏe cho cư dân, đặc biệt là trẻ em và người cao tuổi tại các khu tập thể cũ.