Rongorongo: Hệ chữ bí ẩn nhất thế giới vẫn chưa ai đọc được

Xuất hiện giữa Thái Bình Dương mênh mông, một hệ thống ký tự bí ẩn vẫn thách thức các nhà ngôn ngữ học suốt hơn một thế kỷ qua.

Khi nhắc đến đảo Phục Sinh (Rapa Nui), nhiều người nghĩ ngay đến những bức tượng đá Moai khổng lồ. Thế nhưng, hòn đảo biệt lập này còn lưu giữ một bí ẩn khác không kém phần hấp dẫn: Rongorongo, hệ thống ký tự độc đáo mà đến nay vẫn chưa được giải mã hoàn toàn. Nếu Rongorongo thực sự là một hệ thống chữ viết hoàn chỉnh, đây sẽ là một trong số rất ít trường hợp chữ viết được phát minh độc lập trong lịch sử nhân loại.

Ảnh: museorapanui.gob

Rongorongo được khắc trên các tấm gỗ, quyền trượng nghi lễ và nhiều hiện vật khác bằng những nét chạm rất tinh xảo. Các ký hiệu mô tả con người, chim, cá, thực vật, công cụ, hình học và nhiều biểu tượng khó xác định. Đến nay, các nhà nghiên cứu đã thống kê khoảng 600 hình ký hiệu cơ bản cùng hàng nghìn biến thể, tạo nên một hệ thống phức tạp hơn nhiều so với những hình vẽ trang trí thông thường.

Ảnh: uponarriving

Một đặc điểm đặc biệt của Rongorongo là cách đọc gọi là boustrophedon ngược. Người đọc bắt đầu từ dòng đầu tiên, sau đó phải xoay tấm gỗ 180 độ để đọc dòng tiếp theo theo hướng ngược lại. Quá trình này lặp đi lặp lại cho đến hết văn bản, giống như cách con bò quay đầu khi cày ruộng.

Đáng tiếc, phần lớn tri thức về Rongorongo đã biến mất trước khi các học giả phương Tây kịp nghiên cứu. Trong thế kỷ XIX, đảo Phục Sinh trải qua nhiều biến động như nạn bắt nô lệ, dịch bệnh và sự suy giảm dân số nghiêm trọng. Nhiều người am hiểu truyền thống qua đời, còn các tấm gỗ Rongorongo bị thất lạc, hư hỏng hoặc bị dùng làm chất đốt. Hiện nay, toàn thế giới chỉ còn khoảng hơn hai chục hiện vật mang ký tự Rongorongo được lưu giữ trong các bảo tàng và bộ sưu tập.

Ảnh: magazine.unibo

Điều khiến Rongorongo trở thành bài toán khó là không tồn tại bất kỳ "phiến đá Rosetta" nào để đối chiếu giữa ký tự này với một ngôn ngữ đã biết. Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều giả thuyết: đây có thể là chữ viết ghi âm, hệ thống ghi nhớ các bài hát và gia phả, lịch thiên văn, hoặc văn bản phục vụ nghi lễ tôn giáo. Tuy nhiên, chưa có giả thuyết nào được cộng đồng khoa học chấp nhận rộng rãi.

Những tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo, xử lý ảnh số và ngôn ngữ học tính toán đang mở ra hy vọng mới. Các thuật toán hiện đại có thể so sánh tần suất xuất hiện, vị trí và quy luật kết hợp của từng ký hiệu, giúp phát hiện những cấu trúc mà mắt người khó nhận ra. Dù vậy, nếu không tìm thấy thêm hiện vật hoặc tư liệu lịch sử mới, việc giải mã Rongorongo vẫn sẽ là một thử thách vô cùng lớn.

Ngày nay, Rongorongo không chỉ là di sản văn hóa quý giá của người Rapa Nui mà còn là biểu tượng cho những khoảng trống trong lịch sử nhân loại. Mỗi ký hiệu khắc trên gỗ giống như một lời nhắn từ quá khứ, nhắc chúng ta rằng vẫn còn những nền tri thức cổ xưa chưa chịu hé lộ bí mật của mình, dù đã trải qua hàng trăm năm nghiên cứu.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi

Lâu đài cổ bí ẩn tại Tân Điền, Hồ Nam và lịch sử đầy bí ẩn

Lâu đài này có lẽ được xây dựng để phòng thủ. Chúng được xây dựng trên vùng cao nguyên và có tầm nhìn bao quát rộng lớn.

Dãy núi Đại Quan trải dài hàng dặm, uốn lượn dọc theo phía đông nam của huyện Tân Điền, tỉnh Hồ Nam, miền trung Trung Quốc. Trên đỉnh dãy núi là một lâu đài cổ kính mà chủ nhân của nó vẫn còn là một bí ẩn.

Theo bản tin của báo Xiao Xiang Morning News, một nhóm khảo cổ học từ cơ quan quản lý di sản văn hóa tỉnh Hồ Nam đã đến địa điểm lâu đài mới được phát hiện và tiến hành công tác khảo sát cẩn thận.

Thiên thể màu đỏ bí ẩn mất 11.400 năm để quay quanh mặt trời

Ở rìa của Hệ Mặt Trời, có một thiên thể cô độc, xa xôi đến mức một vòng quay quanh Mặt Trời kéo dài hàng chục thiên niên kỷ.

Sedna (90377 Sedna) là một trong những thiên thể bí ẩn nhất từng được con người phát hiện. Được tìm thấy vào năm 2003 bởi nhóm các nhà thiên văn do Michael E. Brown dẫn đầu, Sedna không thuộc nhóm các hành tinh thông thường, cũng không hoàn toàn giống những thiên thể trong vành đai Kuiper. Quỹ đạo đặc biệt của nó đã khiến các nhà khoa học đặt ra nhiều giả thuyết táo bạo về lịch sử hình thành Hệ Mặt Trời.

Bí ẩn trong lăng mộ đôi ở Giang Tây

Lăng mộ thứ hai được bảo vệ rất tốt, có rất nhiều hiện vật bằng sứ men ngọc, bao gồm nghiên mực, chén thánh, đĩa, bình nhổ, đĩa đựng trái cây, ấm, bát, cốc.

Một lăng mộ cổ đã được phát hiện tại thành phố Phong Thành, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc, khiến các nhà khảo cổ học vô cùng phấn khởi. Tuy nhiên, thật không may, sau khi tìm kiếm kỹ lưỡng lăng mộ, họ chỉ tìm thấy hai mảnh sứ vỡ vì hầu hết các di vật đều đã bị cướp phá.

Ngay khi họ định từ bỏ cuộc tìm kiếm, sau khi phát hiện ra lăng mộ này họ kiểm tra không còn di vật nào, các nhà khoa học đã tìm thấy một lăng mộ mới, ẩn giấu, được nối với lăng mộ trống rỗng kia thông qua một phòng mộ phụ. Ban đầu khi nhìn thấy cái hố lớn, họ nghĩ đó là một đường hầm do những kẻ trộm mộ đào.

Đọc nhiều nhất

Tin mới

Danh mục hệ thống AI rủi ro cao trong 6 lĩnh vực

Danh mục hệ thống AI rủi ro cao trong 6 lĩnh vực

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 33/2026/QĐ-TTg ban hành Danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) có rủi ro cao trong 6 lĩnh vực gồm giáo dục, dân tộc và tôn giáo, y tế, ngân hàng, tố tụng và giao thông vận tải.