Theo Quyết định, hệ thống trí tuệ nhân tạo phải đáp ứng các nguyên tắc hoạt động cơ bản theo quy định của pháp luật về trí tuệ nhân tạo; việc sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo không làm thay đổi, chuyển giao hoặc loại trừ thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật; bảo đảm sự giám sát, kiểm soát và khả năng can thiệp của con người trong quá trình vận hành hệ thống; không thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của pháp luật.

Tiêu chí xác định hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao

Theo Quyết định, hệ thống trí tuệ nhân tạo được xác định là có rủi ro cao khi có thể gây thiệt hại đáng kể đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, an ninh quốc gia theo quy định tại Điều 9 Luật Trí tuệ nhân tạo và khoản 1 Điều 8 Nghị định số 142/2026/NĐ-CP; đồng thời không thuộc trường hợp được loại trừ theo khoản 2 Điều 8 của Nghị định này.

Danh mục hệ thống trí tuệ nhân tạo rủi ro cao được xác định trong 6 lĩnh vực gồm giáo dục; dân tộc và tôn giáo; y tế; ngân hàng; tố tụng; giao thông vận tải.

Trong lĩnh vực giáo dục, danh mục bao gồm các hệ thống AI cung cấp nội dung tự học theo chương trình giáo dục có sử dụng nguồn dữ liệu không kiểm soát; hệ thống tự động kiểm tra, đánh giá kết quả, xếp hạng người học; hệ thống AI giám sát, phân tích hành vi người học.

Đối với lĩnh vực dân tộc và tôn giáo, các hệ thống AI rủi ro cao gồm hệ thống tự động chấm điểm, phân loại, xếp hạng hồ sơ để xác định đối tượng, địa bàn thụ hưởng chính sách dân tộc; hệ thống tự động xác thực và quyết định tính hợp lệ của thông tin liên quan đến dân tộc, tôn giáo; hệ thống tự động quyết định chấp thuận hoặc từ chối hồ sơ đăng ký, gia hạn hoặc hủy bỏ các quyết định quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Trong lĩnh vực y tế, danh mục gồm hệ thống trí tuệ nhân tạo hỗ trợ phẫu thuật và robot phẫu thuật sử dụng AI điều khiển tự động.

Đối với lĩnh vực ngân hàng, các hệ thống được xác định có rủi ro cao gồm hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch điện tử trong hoạt động ngân hàng và hệ thống AI tự động quyết định cấp tín dụng.

Ở lĩnh vực tố tụng, danh mục bao gồm hệ thống AI nhận dạng sinh trắc học diện rộng phục vụ giải quyết vụ án dân sự công ích.

Riêng lĩnh vực giao thông vận tải có 31 hệ thống AI được xác định là rủi ro cao, trong đó có hệ thống điều khiển tự hành cấp độ cao trên phương tiện giao thông; hệ thống điều khiển hoặc tự động vận hành tín hiệu, điều độ giao thông đường bộ, đường sắt; hệ thống điều hành, kiểm soát vận hành công trình giao thông và hạ tầng kỹ thuật trọng yếu.

Quy định lộ trình tuân thủ

Theo Quyết định, đối với các hệ thống trí tuệ nhân tạo thuộc danh mục nêu trên đã được đưa vào hoạt động trước ngày 15/8/2026, nhà cung cấp và bên triển khai có trách nhiệm hoàn thành các nghĩa vụ tuân thủ theo quy định của pháp luật về trí tuệ nhân tạo theo lộ trình.

Cụ thể, thời hạn hoàn thành trước ngày 1/9/2027 đối với các hệ thống thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục và tài chính; trước ngày 1/3/2027 đối với các hệ thống thuộc các lĩnh vực còn lại trong danh mục.

Trong thời gian chuyển tiếp, các hệ thống này được phép tiếp tục hoạt động, trừ trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định hệ thống có nguy cơ gây thiệt hại nghiêm trọng và yêu cầu tạm dừng hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định tại khoản 2 Điều 35 Luật Trí tuệ nhân tạo.