Mùa thu năm 2025, các nhà khoa học đã ghi nhận loài dơi lớn greater noctule bắt chim sơn ca trên không để làm bữa ăn nhẹ. Tuy nhiên, dù đây là phát hiện còn khá mới mẻ đối với giới khoa học, một họa sĩ thời Phục hưng đã biết đủ về hành vi này để đưa nó vào một trong những bức tranh của mình.
“Không khí”, bức tranh ẩn dụ năm 1611 của họa sĩ người Flanders Jan Brueghel the Elder, mô tả hơn 60 loài sinh vật bay khác nhau. Một trong số đó, ở góc trên bên phải, ông vẽ loài dơi lớn greater noctule (Nyctalus lasiopterus). Trong chiếc miệng nhỏ được vẽ bằng sơn dầu, nó đang ngậm một con chim sơn ca.
Pedro Romero-Vidal, nhà sinh thái học tại Trạm Sinh học Doñana ở Seville, Tây Ban Nha, đã thực hiện một dự án nhận diện các loài động vật trong các bức tranh lịch sử, nhằm tìm hiểu những manh mối mà chúng cung cấp về sinh thái học thời xưa.
Tuy nhiên, hình ảnh con dơi được vẽ này đã khiến ông bất ngờ. “Tôi chưa từng bắt gặp cảnh tượng tương tự trong bất kỳ bức tranh nào mà tôi từng nghiên cứu trước đây,” ông cho biết.
Trong tác phẩm, Urania – Nàng thơ của thiên văn học – được bao quanh bởi các sinh vật của bầu trời, trong khi các vị thần La Mã Apollo và Diana điều khiển cỗ xe mặt trời và mặt trăng. Nhiều loài chim đậu và đứng quanh Urania rất dễ nhận biết, bao gồm vẹt, thiên nga, gà tây và thậm chí cả đà điểu.
Cũng có bốn sinh vật trông giống dơi. Con dơi lớn nhất nằm ở góc trên bên phải. Nó có bộ lông nâu đỏ, tai tròn và đôi cánh dài, rất giống loài dơi noctule. Miệng nó cắn chặt một thân hình nhỏ, với cánh lông vũ lủng lẳng phía dưới. Kích thước của kẻ săn mồi này cho thấy nhiều khả năng đó là dơi lớn greater noctule, chứ không phải loài dơi noctule thông thường nhỏ hơn.
Dù các nhà khoa học chỉ mới trực tiếp ghi nhận dơi bắt chim trong năm vừa qua, các nhà nghiên cứu đã công bố nhiều bằng chứng cho thấy loài vật này đã ăn chim từ đầu những năm 2000, theo ông Ilias Foskolos, chuyên gia âm sinh học tại Đại học Aarhus (Đan Mạch), người không tham gia nghiên cứu. Foskolos đã ghi lại âm thanh dơi greater noctule bắt, xé xác và ăn thịt chim sơn ca. “Đó là một sự kiện dữ dội, có thể nói như vậy,” ông nhận xét.
Foskolos cho biết, các nhà nghiên cứu đã xác định được lông đặc trưng của tới 31 loài chim sơn ca trong phân của dơi greater noctule.
Họa sĩ Brueghel là người gốc Brussels, nhưng từng đến Ý – nơi loài dơi này sinh sống và săn mồi. Ngay cả vào thời đó, người ta “có lẽ đã biết chúng săn chim nhờ quan sát phân của chúng,” Foskolos nói.
Phát hiện này cho thấy nghệ thuật “có thể là nguồn thông tin quý giá về lịch sử tự nhiên,” Romero-Vidal nhận định.
