Hoạt động đầu tư công thông qua các dự án nâng cấp hạ tầng cơ sở luôn đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện đời sống dân sinh và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương. Để tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách nhà nước, Luật Đấu thầu luôn đề cao tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và đặc biệt là hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, qua lăng kính của một gói thầu xây lắp được áp dụng hình thức chỉ định thầu rút gọn tại phường Bắc Cam Ranh (tỉnh Khánh Hòa), những con số về chênh lệch giá trị và tỷ lệ tiết kiệm lại đang mở ra nhiều góc nhìn đa chiều về bài toán quản lý chi phí đầu tư công cấp cơ sở.

Bức tranh dự án và gói thầu hơn 1,59 tỷ đồng

Hệ thống hạ tầng giao thông nội bộ tại các khu dân cư luôn là mối quan tâm hàng đầu của chính quyền cấp cơ sở nhằm chỉnh trang đô thị. Nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại an toàn, thuận tiện cho người dân, ngày 05/3/2026, UBND phường Bắc Cam Ranh đã ký Quyết định số 496/QĐ-UBND về việc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án: Các Tuyến hẻm đường Hùng Vương thuộc các Tổ dân phố (TDP) Mỹ Ca, TDP Nghĩa Bình, Nghĩa Cam.

Theo hồ sơ, đây là dự án thuộc nhóm C, có tổng mức đầu tư được phê duyệt là 2.200.000.000 đồng, sử dụng 100% nguồn vốn từ ngân sách địa phương. Quy mô đầu tư bao gồm việc xây dựng mới kết cấu mặt đường bằng bê tông xi măng M300 cho 04 tuyến đường với tổng chiều dài khoảng 630 mét, bề rộng mặt đường trung bình từ 2,00 đến 4,00 mét. Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị được giao làm đại diện chủ đầu tư để tổ chức thực hiện các bước tiếp theo.

Quá trình hiện thực hóa dự án được tiếp nối bằng Quyết định số 1194/QĐ-UBND do ông Nguyễn Hoạt, Chủ tịch UBND phường Bắc Cam Ranh ký ngày 09/4/2026 về việc phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Trong đó, khâu quan trọng và chiếm tỷ trọng vốn lớn nhất là gói thầu Thi công xây dựng công trình với giá dự toán được ấn định ở mức 1.595.632.000 đồng, hình thức lựa chọn nhà thầu được phê duyệt là Chỉ định thầu rút gọn.

Đến ngày 14/4/2026, Chủ tịch UBND phường Bắc Cam Ranh chính thức ký Quyết định số 1237/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu đối với gói thầu này. Đơn vị được lựa chọn để đảm nhận trọng trách thi công là Công ty TNHH Đại Tín CR. Hợp đồng được ký kết là loại hợp đồng trọn gói với thời gian thi công vô cùng khẩn trương, chỉ vỏn vẹn trong vòng 45 ngày.

Gói thầu hơn 1,59 tỷ, tiết kiệm 5,6 triệu đồng

Đi sâu vào các dữ liệu tài chính tại Quyết định số 1237/QĐ-UBND, đặt ra những dấu hỏi về mức độ hiệu quả kinh tế mà gói thầu này mang lại. Cụ thể, trong khi giá dự toán của gói thầu là 1.595.632.000 đồng thì Công ty TNHH Đại Tín CR được chỉ định trúng thầu với mức giá 1.590.000.000 đồng.

Thực hiện một phép tính cơ bản, khoảng chênh lệch giữa giá trần dự toán và giá trúng thầu là 5.632.000 đồng. Tỷ lệ tiết kiệm cho ngân sách nhà nước thông qua quá trình thương thảo hợp đồng chỉ đạt khoảng 0,35%.

Theo quy định tại Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, hình thức chỉ định thầu rút gọn được phép áp dụng đối với các gói thầu xây lắp có giá trị nằm trong hạn mức quy định hoặc trong các tình huống cấp bách nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị, đẩy nhanh tiến độ giải ngân dự án. Pháp luật trao quyền chủ động cho Chủ đầu tư, song bản chất của quá trình này vẫn đòi hỏi phải tiến hành đánh giá năng lực nhà thầu và thương thảo để đạt được mức giá thi công có lợi nhất cho ngân sách.

Áp lực chứng minh năng lực của Công ty Đại Tín CR

Theo dữ liệu trích xuất từ Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, Công ty TNHH Đại Tín CR có mã số thuế 4201994983, đăng ký địa chỉ trụ sở chính tại Suối Môn, phường Ba Ngòi, tỉnh Khánh Hòa.

Lịch sử tham gia đấu thầu công khai của doanh nghiệp này cho thấy hồ sơ năng lực ghi nhận mức độ tham gia còn khá khiêm tốn trên hệ thống. Tính đến thời điểm hiện tại, dữ liệu công khai ghi nhận Công ty TNHH Đại Tín CR mới chỉ trúng duy nhất 01 gói thầu xây lắp tại phường Bắc Cam Ranh với vai trò độc lập, và cũng thông qua con đường chỉ định thầu rút gọn.

Việc một doanh nghiệp có hồ sơ "mới mẻ" trên hệ thống đấu thầu quốc gia được chính quyền địa phương tin tưởng giao phó một hợp đồng xây lắp trọn gói trị giá 1,59 tỷ đồng, thi công trong thời gian 45 ngày là một quyết định đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ. Áp lực về tiến độ cùng những rủi ro biến động giá cả vật liệu xây dựng (đặc biệt là xi măng, cát, đá) trong quá trình thực hiện hợp đồng trọn gói sẽ do nhà thầu hoàn toàn gánh chịu. Điều này bắt buộc Công ty TNHH Đại Tín CR phải nỗ lực minh chứng được năng lực tài chính vững vàng, hệ thống máy móc thiết bị hiện đại và đội ngũ kỹ thuật lành nghề để đưa các tuyến hẻm về đích đúng hẹn, đảm bảo chất lượng, không phụ sự kỳ vọng của người dân và chính quyền.

Góc nhìn pháp lý và trách nhiệm giải trình

Phân tích về thực trạng các gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp khi áp dụng hình thức chỉ định thầu, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ đưa ra một lăng kính pháp lý đa chiều. Theo chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ, tinh thần cốt lõi của pháp luật đấu thầu là khuyến khích sự cạnh tranh rộng rãi.

"Khi Chủ đầu tư quyết định lựa chọn hình thức chỉ định thầu, trách nhiệm giải trình về tính hiệu quả kinh tế và tính minh bạch của dự án càng trở nên nặng nề hơn. Một gói thầu 1,59 tỷ đồng mà chỉ giảm giá được hơn 5 triệu đồng qua khâu thương thảo cho thấy dư địa tiết kiệm ngân sách gần như không có. Các cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư công cần thường xuyên rà soát, kiểm tra lại hồ sơ dự toán của các gói thầu tương tự để đảm bảo rằng công tác lập dự toán sát với thị trường, không để tình trạng giá dự toán bị đẩy lên cao dẫn đến tỷ lệ tiết kiệm sau thương thảo mang tính hình thức", chuyên gia Nguyễn Quốc Vũ phân tích.

Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương chia sẻ thêm: "Sự ra đời của Nghị định số 214/2025/NĐ-CP và Thông tư số 79/2025/TT-BTC đã gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, đơn vị được giao vốn. Việc áp dụng chỉ định thầu hoàn toàn hợp lệ nếu đáp ứng đúng các điều kiện của Điều 23 Luật Đấu thầu 2023. Tuy nhiên, để bảo vệ sự nghiêm minh của pháp luật, công tác hậu kiểm, giám sát chặt chẽ khối lượng, chất lượng công trình thi công thực tế mới là mấu chốt để đánh giá xem số tiền ngân sách chi ra có mang lại hiệu quả thật sự hay không".

​